Ο ΜΕΒΛΕΒΙ ΤΕΚΕΣ ΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ: ΕΝΑ ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ

Η ιστορική αυτή αναδρομή βασίζεται σε σπάνιες κάρτ ποστάλ του εκδότη E. A. CAVALIERO, οι οποίες ταχυδρομήθηκαν το 1906 με το ΚΡΗΤΙΚΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ κατά την περίοδο της ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΤΕΚΕΔΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

Τα Χανιά, ως πολυπολιτισμικό κέντρο, φιλοξενούσαν τρεις σημαντικούς Τεκέδες, ο καθένας με τη δική

του ταυτότητα:

• ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ: Ο Τεκές της αίρεσης των ΚΑΔΡΗΔΩΝ, που βρισκόταν στην παλιά πόλη.

• ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ: Ο Τεκές των ΜΠΕΚΤΑΣΗΔΩΝ στην περιοχή του ΚΑΛΙΚΑ (Αγίου

  
  
  Ιωάννη).

• ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ: Ο Τεκές των ΜΕΒΛΕΒΗΔΩΝ στην περιοχή ΚΟΥΜ ΚΑΠΙ (Πύλη της Άμμου), ο οποίος ταυτίζεται με το κτίριο που σήμερα στεγάζει το ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ (Παράρτημα Προστασίας Παιδιών και Νέων Χανίων).

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΕΚΕ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι Τεκέδες δεν ήταν απλώς θρησκευτικά κέντρα, αλλά ζωτικές κοινωνικές δομές. Λειτουργούσαν ως πνευματικά καταφύγια και ξενώνες, όπου κάθε οδοιπόρος, ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή κοινωνικής προέλευσης, μπορούσε να βρει ΣΤΕΓΗ ΚΑΙ ΤΡΟΦΗ. Η ανιδιοτελής προσφορά ήταν ο θεμέλιος λίθος της λειτουργίας τους.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΠΤΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ

Το κεντρικό κτίριο του Μεβλεβί Τεκέ, όπως αποτυπώνεται στις φωτογραφίες, αποτελεί δείγμα της αρχιτεκτονικής των τελών του 19ου αιώνα, συνδυάζοντας την οθωμανική παράδοση με νεοκλασικά στοιχεία, όπως η συμμετρία των ανοιγμάτων και ο κεντρικός εξώστης.

• Η ΕΠΙΓΡΑΦΗ: Πάνω από την είσοδο δεσπόζει καλλιγραφική επιγραφή σε αραβική γραφή, πιθανότατα αφιερωμένη στον ιδρυτή του τάγματος, Τζελαλεντίν Ρουμί.

• Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΖΩΗ: Οι φωτογραφίες αποκαλύπτουν τους ΔΕΡΒΙΣΗΔΕΣ (μοναχούς) με την παραδοσιακή τους περιβολή: το ψηλό τσόχινο καπέλο (SIKKE) και τον μαύρο μανδύα (HIRKA).

• Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: Σημαντικό στοιχείο της λατρείας των Μεβλεβήδων ήταν η μουσική, με τη χρήση οργάνων όπως το ΟΥΤΙ και το ΝΕΪ (το ιερό φλάουτο), τα οποία διακρίνονται στις λήψεις της εποχής.

ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΣΗΜΕΡΑ

Μετά το 1923 και την Ανταλλαγή των Πληθυσμών, ο Τεκές έπαψε να λειτουργεί ως μοναστήρι.

• Το κτίριο έχει χαρακτηριστεί ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ και διατηρείται σε καλή κατάσταση, στεγάζοντας κοινωνικές υπηρεσίες.

• Στον προαύλιο χώρο διασώζεται ο ΚΟΥΜΠΕΣ (ΤΟΥΡΜΠΕΣ), το ταφικό μνημείο του συγκροτήματος.

• Η μαρμάρινη κρήνη που κοσμούσε κάποτε τους κήπους του Τεκέ έχει μεταφερθεί και βρίσκεται σήμερα στην ΠΛΑΤΕΙΑ 1866 στο κέντρο των Χανίων.

Ο E. A. CAVALIÉRO υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκδότες και φωτογράφους των Χανίων κατά την περίοδο της ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ (1898-1913), αφήνοντας πίσω του ένα ανεκτίμητο οπτικό αρχείο.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ CAVALIÉRO ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

• ΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ: Διατηρούσε το κατάστημά του στην καρδιά της πόλης των Χανίων, η οποία τότε ήταν η πρωτεύουσα της ημιαυτόνομης Κρήτης και κέντρο διεθνούς ενδιαφέροντος.

• Η ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ: Εστιάζοντας σε τοπία, μνημεία και καθημερινές σκηνές, ο Cavaliéro κατέγραψε τη μετάβαση της πόλης από την οθωμανική κυριαρχία στην ευρωπαϊκή επιρροή. Οι κάρτες του, όπως αυτές του ΜΕΒΛΕΒΙ ΤΕΚΕ, είναι συχνά αριθμημένες (π.χ. "N° 5"), υποδηλώνοντας μια συστηματική και ευρεία παραγωγή.

• Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ: Χρησιμοποιούσε τη γαλλική γλώσσα στις λεζάντες του ("La Mosquée des Derviches", "La Canée"), καθώς το κοινό του δεν ήταν μόνο οι ντόπιοι, αλλά και οι αξιωματικοί των Μεγάλων Δυνάμεων (Γαλλία, Αγγλία, Ρωσία, Ιταλία) που στάθμευαν τότε στα Χανιά.

• ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ: Οι κάρτες του διακρίνονται για την υψηλή ποιότητα εκτύπωσης, είτε πρόκειται για τις κλασικές ασπρόμαυρες είτε για τις επιχρωματισμένες που κυκλοφόρησαν αργότερα για να ικανοποιήσουν την τουριστική ζήτηση της εποχής.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΑΣ

Η κάρτα, ταχυδρομημένη το 1906 με το ΚΡΗΤΙΚΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ, αποτελεί ένα «ζωντανό» παράδειγμα της δουλειάς του.

1. ΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟ: Η χρήση του γραμματοσήμου της Κρητικής Πολιτείας πάνω στη φωτογραφία του Cavaliéro πιστοποιεί την επίσημη κυκλοφορία του υλικού του.

2. Η ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ: Η ικανότητά του να συλλαμβάνει όχι μόνο το κτίριο του Τεκέ αλλά και τις μορφές των ΔΕΡΒΙΣΗΔΩΝ στον κήπο, καθιστά το έργο του εθνογραφικό ντοκουμέντο και όχι απλή τουριστική απεικόνιση.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο Cavaliéro δεν ήταν απλώς ένας έμπορος, αλλά ένας ιστορικός μνήμης. Χάρη στη δική του δράση, διασώζονται σήμερα εικόνες από κτίρια και παραδόσεις που έχουν πλέον χαθεί ή αλλοιωθεί, όπως οι εσωτερικοί χώροι των Τεκέδων και η καθημερινότητα των μοναχών τους.