Ο ΓΡΥΠΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΝΟΝΙΚΟΣ

του  ΦΡΑΝΚ ΣΤΟΚΤΟΝ

Πάνω από τη μεγάλη πόρτα μιας παλιάς εκκλησίας που βρισκόταν σε μια ήσυχη πόλη μιας μακρινής χώρας, ήταν σκαλισμένη σε πέτρα η μορφή ενός μεγάλου Γρύπα. Ο γλύπτης παλιάς εποχής είχε κάνει τη δουλειά του με μεγάλη προσοχή, αλλά η εικόνα που είχε δημιουργήσει δεν ήταν ευχάριστη στην όψη. Είχε μεγάλο κεφάλι με τεράστιο ανοιχτό στόμα και άγρια δόντια. Από την πλάτη του ξεφύτρωναν μεγάλα

ΤΖΙΝΤΑ – Η ΝΕΡΑΪΔΑ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ ΚΑΙ Η ΙΕΡΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΡΕΜΕΝΩΝ

Η ΜΝΗΜΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΓΙΖΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΕΜΟ

Υπάρχουν ιστορίες που τις διηγούμαστε για να περάσει η ώρα και ιστορίες που τις κουβαλάμε για να μην χαθούμε στον χρόνο. Ο θρύλος της ΤΖΙΝΤΑΣ, της μυθικής μητέρας των ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Σε αυτό το τεύχος, το περιοδικό μας επιχειρεί μια βουτιά στις ομίχλες της Πίνδου και του Γράμμου, εκεί

ΣΩΡΕΥΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΑΛΕΞΗΣ ΤΟΛΣΤΟΪ (ΡΩΣΙΚΟ ΛΑΪΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ) Μια φορά κι έναν καιρό, ένας παππούς φύτεψε ένα ραπάνι. Το ραπάνι μεγάλωσε, μεγάλωσε, μέχρι που έγινε γιγάντιο! Ο παππούς πήγε να το βγάλει από τη γη. Τράβηξε, τράβηξε, αλλά το ραπάνι δεν έβγαινε. Τότε ο παππούς φώναξε τη γιαγιά. Η γιαγιά έπιασε τον παππού, ο παππούς έπιασε το ραπάνι, τράβηξαν, τράβηξαν, αλλά το ραπάνι δεν

ΟΙ ΣΩΡΕΥΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ: «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ»

Στον κόσμο της λαϊκής παράδοσης, υπάρχει μια κατηγορία ιστοριών που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Πρόκειται για τα Σωρευτικά Παραμύθια (Cumulative Tales), όπου η πλοκή δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά «χτίζεται» πάνω στην επανάληψη και την κλιμάκωση. Το πιο εμβληματικό δείγμα αυτού του είδους είναι το αγγλικό παραμύθι «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ», μια ιστορία που επιβιώνει εδώ και αιώνες, διατηρώντας μια γοητευτική, αν και κάπως σκοτεινή, αλλόκοτη αίσθηση.

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

Τα σωρευτικά παραμύθια λειτουργούν σαν μια λεκτική αλυσίδα. Κάθε φορά που προστίθεται ένας νέος

Ο ΤΥΦΛΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ του ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ

Σε ένα μικρό και φτωχικό χωριό, κάτω από την σκιά ενός μεγάλου, αρχαίου πλατάνου, ζούσε ένας γέρος, τυφλός πατέρας με τον μοναχογιό του. Ο πατέρας είχε χάσει το φως του από μικρός, αλλά η καρδιά του έβλεπε πιο καθαρά από τα μάτια των άλλων. Ήταν σοφός, δίκαιος και πάντα έβρισκε μια καλή κουβέντα για τον καθένα. Ο γιος του, ένας δυνατός και εργατικός νέος, φρόντιζε τον πατέρα του με αφοσίωση. Δούλευε στα χωράφια από το πρωί μέχρι το βράδυ, για να φέρει φαγητό στο τραπέζι τους. Η Μεγάλη

ΤΟ ΣΠΑΘΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ του ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ

Σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι ζούσαν ήσυχα καλλιεργώντας τη γη τους, υπήρχε ένας αρχαίος θρύλος για ένα σπαθί θαμμένο βαθιά μέσα σε έναν βράχο, στην κορυφή του πιο απόκρημνου βουνού. Έλεγαν πως το σπαθί αυτό δεν το έφτιαξε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Διάβολος, και πως όποιος κατάφερνε να το βγάλει από τον βράχο θα αποκτούσε δύναμη αμύθητη, αλλά θα έχανε για πάντα την ψυχή του. Ο Πειρασμός και ο Νεαρός Βοσκός Πολλοί πέρασαν από εκεί. Βασιλιάδες με χρυσές πανοπλίες, στρατηγοί με αμέτρητα

ΤΟ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟ ΣΥΝΝΕΦΟ

Σε μια μακρινή χώρα, εκεί που η ανατολή σμίγει με το όνειρο, ζούσε μια κοπέλα που την έλεγαν Αϊσέ. Η Αϊσέ δεν ήταν μια συνηθισμένη κοπέλα. Είχε έναν κήπο, αλλά τι κήπο! Ήταν ένας κήπος γεμάτος από τα πιο σπάνια λουλούδια του κόσμου: τριαντάφυλλα που μοσχοβολούσαν σαν παράδεισος, μενεξέδες που ψιθύριζαν μυστικά στο αέρι και κρίνα λευκά σαν το φεγγάρι. Η Αϊσέ αγαπούσε τα λουλούδια της

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΞΩΤΙΚΩΝ (DER ERLKÖNIG)

Ποιος τρέχει έτσι αργά μες στη νύχτα και τον άνεμο; Είναι ο πατέρας με το παιδί του στο άλογο· έχει το αγόρι σφιχτά στην αγκαλιά του, το κρατά με ασφάλεια, το κρατά ζεστά.

— Γιε μου, γιατί κρύβεις το πρόσωπό σου με τόσο φόβο; — Πατέρα, δεν βλέπεις εσύ τον Βασιλιά των Ξωτικών; Τον Βασιλιά με το στέμμα και την ουρά; — Γιε μου, είναι μια λωρίδα ομίχλης, τίποτα παραπάνω.

Η ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ

Η ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα παραμύθια παγκοσμίως, όμως η εικόνα που έχουμε σήμερα από τον ΝΤΙΣΝΕΪ ή τον ΠΕΡΟ απέχει πολύ από τον αρχέγονο πυρήνα της ιστορίας. Η λαογραφική έρευνα αποδεικνύει ότι το παραμύθι έχει βαθιές ανατολικές ρίζες, με την πρώτη καταγραφή να εντοπίζεται στην ΚΙΝΑ τον 9ο αιώνα μ.Χ. (Ye Xian), ενώ το μοτίβο του χαμένου παπουτσιού εμφανίζεται ήδη από τον ΣΤΡΑΒΩΝΑ στην ιστορία της ΡΟΔΩΠΙΔΑΣ στην Αίγυπτο. Το παραμύθι φαίνεται πως

Ένα Σκυριανό παραμύθι του 1930 ηχογραφημένο.

 

"Βασίλειο των Νεράιδων"

Το 1894, ο James Gill επέστρεφε σπίτι του Wellington στο Σόμερσετ της Αγγλίας, όταν είδε αυτό που περιέγραψε ως δαχτυλίδι φωτιάς. Όμορφα ντυμένα κορίτσια χόρευαν γύρω από έναν άντρα με κίτρινη ρόμπα που τραγουδούσε. Όταν ο Gill φώναξε και τους πλησίασε, εξαφανίστηκαν.

Από το "Βασίλειο των Νεράιδων" του Ronan Coghlan.

Η ΓΑΤΑ ΤΟΥ YULE

Ο όρος ‘παραμύθι’ δεν σηματοδοτούσε πάντα είδος λογοτεχνίας κατάλληλο αποκλειστικά για παιδιά. Στην πραγματικότητα, αυτό είναι ένας πρόσφατος διακανονισμός, που προέκυψε από την ικανότητα της αλληγορικής φύσης του παραμυθιού να περνάει

ηθικά διδάγματα. Εντούτοις, η ιστορία του παραμυθιού ξεκινάει από αρχαιοτάτων χρόνων ως τρόπος διασκέδασης, με στοιχεία σάτιρας – πολλές φορές πρόστυχου περιεχομένου –, τραγωδίας ή ακόμα και τρόμου. Τα χαρακτηριστικά των σύγχρονων διασκευών είναι ότι έχουν στερεότυπη αρχή («μια φορά κι έναν καιρό»), χαρούμενο τέλος, και συχνές συναισθηματικές

περιγραφές, που εμπλουτίζουν και φορτίζουν τη διήγηση1.

..«O Eγωιστής Γίγαντας» του Όσκαρ Ουάιλντ

  Κάθε απόγευμα, φεύγοντας απ’ το σχολείο, τα παιδιά το ‘χαν συνήθεια να παίζουν στον κήπο του γίγαντα. Ήταν ένας πελώριος, μαγευτικός κήπος, μ’ απαλή πράσινη χλόη και χιλιάδες πολύχρωμα λουλούδια όμοια μ’ αστέρια κι ακόμα, εδώ κι εκεί, δώδεκα ροδα-κινιές φορτωμένες ρόδινα κι ολόλευκα ντελικάτα ανθάκια απ’ της άνοιξης τ’ άγγιγμα, που το φθινόπωρο βάραιναν απ’ τα πολύχυμα φρούτα.

Τα πουλιά κάθονταν στα δέντρα και κελαηδούσαν τόσο γλυκά, που τα παιδιά σταματούσαν το παιχνίδι για να τ’ ακούσουν. «Πόσο ευτυχισμένα εί-μαστε εδώ!» έλεγαν αναμετάξυ τους.Κάποια μέρα ο γίγαντας γύρισε. Εφτά ολάκερα χρόνια ήταν σ’ επίσκεψη, στο φίλο του το δράκο της Κόρνις, κι όταν τα χρόνια πέρασαν κι εκείνος είχε τελειώσει ό,τι είχε να πει -αφού δεν είχε και πολλά να συζητήσει- αποφάσισε το γυρισμό στο κάστρο. Την ώρα που ‘φτασε, αντίκρισε τα παιδιά να παίζουν στον κήπο. «Τι δουλειά έχετε εδώ;» φώναξε μ’ οργή, και τα παιδιά το ‘βαλαν στα πόδια τρομαγμένα. «0 κήπος είναι μοναχά δικός μου», είπε ο γίγαντας. «Όλοι μπορούν να το καταλάβουν, και δεν θα επιτρέψω σε κανένα να παίζει εδώ, έξω από μένα». Κι έτσι, έχτισε έναν πελώριο τοίχο ολόγυρα

« Τα παραμύθια της Λίμνης »

. « Τα παραμύθια της Λίμνης »

Λαογραφικό εξιστόρημα του Δημήτρη Αποστόλου - « Ελύμνιου »

« Τα παραμύθια της Λίμνης » που έγραψε ο « Ελύμνιος », δεν είναι παρά ένα ποίημα ριγηλής νοσταλγίας. Ένα ποίημα που το εμπνεύστηκε και το συνέθεσε ένας ποιητής εντελώς μόνος στο δάσος της λήθης – ρεπόρτερ αυτός της χθαμαλής, επαρχιακής μας « αιωνιότητας ». Και μας θύμισε πολλά αυτό το περιπαθές ελύμνιο « παραμύθι », μας έφερε στα δίσεχτα και πικρά και πετρωμένα παιδικά μας χρόνια, με τόση ενάργεια και αισθαντικότητα. Τότες, που σε όμοιες νύχτες ομίχλης, μ΄αυτές που περι-γράφει απαραμύθητα – απαρηγόρητα, θα ΄λεγα ο « Ελύμνιος », καρτερούσαμε πότε θα βγεί ο χρυσός ήλιος της Ελπίδας, για να εξαντλήσει όλο το σκοτάδι, για ν΄αρχίσει...ο μεγάλος λυτρωμός...». ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΜΟΣ.

« Παρεμβασιακά » και Μαντούδια...

Τα πιο πάνω αναγραφόμενα ανήκουν σ΄ένα μεγάλο νεοέλληνα λογοτέχνη – τον Αγιαννιώτη Γιώργο Παπαστάμο, που ακριβώς ( πριν μια γενιά τώρα ), έγραψε εντυπωσιασμένος για « Τα παραμύθια της Λίμνης »...που δεν είναι καν παραμύθια, παρά λαογραφική - λογοτεχνική απεικόνιση της Λιμνιώτικης ιστορίας...μιας σειράς διαχρονικών γεγονότων και παραπληρωματικών βιωμάτων της...Η πρώτη καταγραφή ήρθε στο φως της δημοσιότητας