Σταχομαζώχτρα

Μεγάλην εξέφρασεν έκπληξιν η γειτόνισσα, το Ζερμπινιώ, ιδούσα τη ημέρα των Χριστουγέννων του 1878, την θειά-Αχτίτσα, φορούσαν καινουργή μανδήλαν, και τον Γέρο και την Πατρώνα με καθαρά υποκαμισάκια και με νέα πέδιλα. Τούτο δε διότι ήτο γνωστότατον, ότι η θειά-Αχτίτσα

Τι υπήρχε πριν από την αρχή του σύμπαντος ;

Της Αικ.Γ. Δασκαλοπούλου

Η ερώτηση για το τι υπήρχε πριν από την αρχή του σύμπαντος μοιάζει απλή, σχεδόν παιδική, κι όμως αγγίζει τα βαθύτερα όρια της ανθρώπινης σκέψης. Όταν η σύγχρονη κοσμολογία μιλά για μια αρχή «σε μια στιγμή», εννοεί το σημείο όπου γεννήθηκαν ταυτόχρονα ο χώρος, ο χρόνος, η ενέργεια και οι νόμοι που διέπουν την ύλη. Εκεί, η ίδια η έννοια του «πριν» καταρρέει, διότι χωρίς χρόνο δεν υπάρχει ακολουθία, μνήμη ή προσμονή. Το ερώτημα θυμίζει το παράδοξο του να αναζητά κανείς τι βρίσκεται βορειότερα από τον Βόρειο Πόλο. Η γλώσσα συνεχίζει, αλλά το νόημα χάνεται.

Κι όμως, ο ανθρώπινος νους δεν αρκείται στη σιωπή. Η επιστήμη, με τόλμη που συχνά αγγίζει τη φιλοσοφία, προτείνει υποθέσεις. Άλλοτε μιλά για κβαντικές διακυμάνσεις μέσα σε μια άχρονη κατάσταση, όπου το απρόβλεπτο γίνεται σπέρμα δημιουργίας. Άλλοτε φαντάζεται ένα κοσμικό αναπήδημα, έναν κύκλο κατά τον οποίο ένα προηγούμενο σύμπαν κατέρρευσε και ξαναγεννήθηκε, μεταμορφωμένο σε κάτι που μόλις αρχίζουμε να υποψιαζόμαστε. Υπάρχουν ακόμη θεωρίες για ένα πολυσύμπαν, έναν άπειρο ωκεανό όπου αναδύονται σύμπαντα όπως φυσαλίδες, το καθένα με τον δικό του χρόνο, τη δική του αρχή και το δικό του τέλος.

Αυτές οι σύγχρονες ιδέες δεν είναι τόσο ξένες όσο φαίνονται. 

Οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, χωρίς τηλεσκόπια και εξισώσεις, είχαν ήδη συλλάβει ότι η αρχή των όντων δεν μπορεί να είναι ένα απλό χρονικό γεγονός. 

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Δυο περιστατικά απο τη ζωή του

Οταν πήγε να παραδόσει στην εφημεριδα την Χριστουγεννιάτικη ιστορία

Πήγε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στα γραφεία της εφημερίδας «Ακρόπολις» για να παραδώσει ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα. Ο Σταμάτης Σταματίου δεν τον αναγνώρισε και μάλιστα σχημάτισε την εντύπωση ότι ήταν κάποιος άπορος που πήγε να πάρει τις δέκα δραχμές για τα Χριστούγεννα, όπως όλοι οι φτωχοί της εποχής. Ο Παπαδιαμάντης τις πήρε, αλλά ήθελε να δώσει και το κείμενό του.

Χειμερινό ηλιοστάσιο

H αρπαγή της Περσεφόνης, Jean Francois De Troy, 1735, λάδι σε καμβά. Stroganov Palace Museum, Leningrad, Russia.

 Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
Κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
Τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
Και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
Ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
Τώρα πετάνε τ’ αποτσίγαρα οι τουρίστες
Και το καινούργιο παν να δουν διυλιστήριο

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
Κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
Τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
Άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα

Κοιμήσου Περσεφόνη
Στην αγκαλιά της γης
Στου κόσμου το μπαλκόνι
Ποτέ μην ξαναβγείς

Η Αθηνά κι ο Άρης ζητάνε από τον Άδη να μην απαγάγει την Περσεφόνη. Peter Paul Rubens, μεταξύ 1636-1638, λάδι σε καμβά, Museo Nacional del Prado.

Τι συμβολίζει η αρπαγή της Περσεφόνης

 

Οι ερμηνείες του μύθου είναι πολλές. Σύμφωνα με τους Στωϊκούς πρόκειται για την εναλλαγή των εποχών ανάμεσα στην ξηρασία και την καρποφορία. Έκδηλος  παραμένει ο συμβολισμός της αναγέννησης των γενεών και η αιωνιότητα της ζωής με την εναλλαγή του παλαιού και του καινούργιου, όπως τουλάχιστον εμφανιζόταν στα Ελευσίνια μυστήρια. Για την εξέλιξη των πολιτισμών η Περσεφόνη με τα γονικά της πρότυπα χρωματίζει κοινωνιολογικά την αντιπαλότητα Μητριαρχίας και Πατριαρχίας, ενώ σε ένα περισσότερο λαϊκό πλαίσιο, ο μύθος συμβολίζει τον αποχωρισμό της νεαρής κόρης από τη μητέρα της μετά το γάμο.

Ηλιοστάσιο

Η λέξη προέρχεται από το "ήλιος" και το "στέκομαι"/"στάση" επειδή κοντά στα ηλιοστάσια (λίγες ημέρες πριν ή μετά) ο Ήλιος φαίνεται να επιβραδύνει τη φαινομενική κίνησή του προς τα βόρεια ή προς τα νότια, μέχρι που την ημέρα του ηλιοστασίου αυτή η κίνηση μηδενίζεται και αντιστρέφεται

O χειμώνας επίσημα ξεκινά απόψε

Η μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου είναι η σημερινή

Η Περσεφόνη αφήνει την μάνα της Δήμητρα και πηγαίνει στα κρύα και σκοτεινά δώματα του Άδη

Η φύση θα κοιμηθεί....

Πίνακας του Frederic Leighton, 1891

"H επιστροφή της Περσεφόνης)

Την Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου 2025, είναι το χειμερινό ηλιοστάσιο, που σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη του χειμώνα και κατ’ επέκταση τη μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου. Στην Αθήνα, ο ήλιος θα ανατείλει στις 07:37 και θα δύσει στις 17:09, με τη διάρκεια της ημέρας στις 9 ώρες, 32 λεπτά. Η λέξη "ηλιοστάσιο" σημαίνει το σημείο που ο ήλιος βρίσκεται στη μεγαλύτερη απόσταση από τον ουράνιο ισημερινό και ετυμολογικά προέρχεται από τις λέξεις ήλιος και στάσις. Σε πολλές γλώσσες ο όρος που έχει επικρατήσει είναι λατινικής προέλευσης από τη λέξη solstitium (sol, ήλιος και sisto, στέκομαι)

Οι άνθρωποι έχουν σηματοδοτήσει τα ηλιοστάσια για αιώνες με εορτασμούς και μνημεία όπως το Στόουνχεντζ, το οποίο σχεδιάστηκε για να ευθυγραμμίζεται με τις τροχιές του ήλιου κατά τα ηλιοστάσια. Σε αντίθεση με τους ανθρώπους της αρχαιότητας, δεν εξαρτόμαστε από τις εποχιακές αλλαγές για την επιβίωσή μας. Παρ 'όλα αυτά, εξακολουθούμε να νιώθουμε μια ισχυρή σύνδεση με τον ουρανό. Για πολλούς, το χειμερινό ηλιοστάσιο έχει τόσο ψυχολογικές όσο και αστρονομικές επιπτώσεις. Πέρα από την Κυριακή, το φως της ημέρας θα παρατείνεται σταθερά μέχρι να έρθουν πλήρως οι τελευταίες στιγμές της άνοιξης και του καλοκαιριού. Είναι ενδιαφέρον ότι οι αστρονόμοι αποκάλυψαν ότι το πραγματικό κέντρο του Ηλιακού Συστήματος δεν είναι στην πραγματικότητα ο ήλιος.

Μορόζκο

Ο Ντεντ Μόροζ, ή Μορόζκο, είναι μια θρυλική φιγούρα παρόμοια με τον Άγιο Βασίλη και τον Άγιο Βασίλη, που έχει τις ρίζες του στη σλαβική μυθολογία. Η παράδοση του Ντεντ Μόροζ είναι κυρίως διαδεδομένη στις ανατολικές σλαβικές χώρες και αποτελεί σημαντικό μέρος του ρωσικού πολιτισμού.

 

Από την αρχή τους, ο Άγιος Βασίλης και ο Ντε Μόροζ είχαν σημαντικές διαφορές. Όλοι γνωρίζουν την ιστορία του καλού παλιού Αγίου Νικολάου, του προστάτη των παιδιών, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι ο Ντε Μόροζ στην πραγματικότητα καταγγέλθηκε ως δαίμονας από την εκκλησία. Ικανός να παγώνει

"Το Πνεύμα των Χριστουγέννων"