ΑΛΡΑΟΥΝΕΣ: ΤΑ ΖΩΝΤΑΝΑ ΦΥΛΑΧΤΑ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΛΡΑΟΥΝΕΣ: ΤΑ ΖΩΝΤΑΝΑ ΦΥΛΑΧΤΑ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ

ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Οι «Αλραούνες» (Alraune) ήταν μικρά ομοιώματα ή κούκλες φτιαγμένες από τη ρίζα του μανδραγόρα, οι οποίες θεωρούνταν τα πολυτιμότερα μαγικά αντικείμενα που μπορούσε να κατέχει μια οικογένεια στον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση. Το όνομά τους προέρχεται από την αρχαία γερμανική λέξη που σημαίνει «ψίθυρος» ή «κρυφό μυστικό».

Η ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ

Η κατοχή μιας Αλραούνας δεν ήταν απλή υπόθεση, καθώς το φυτό θεωρούνταν ζωντανό πλάσμα που απαιτούσε συνεχή φροντίδα για να προσφέρει τις υπηρεσίες του:

Η Ένδυση: Ο ιδιοκτήτης έπρεπε να ντύνει τη ρίζα με πολυτελή υφάσματα, συνήθως λευκά μεταξωτά πουκάμισα, τα οποία άλλαζε κάθε εβδομάδα.

Το Λουτρό: Κάθε Παρασκευή ή σε κάθε νέα σελήνη, η ρίζα έπρεπε να πλένεται προσεκτικά με

ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΡΦΟΥ

 

Οι παραλογές του «Νεκρού Αδερφού» αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα και πολυτραγουδισμένα θέματα σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Σύμφωνα με τη λαογραφική έρευνα, υπάρχουν:

1. Στον Ελληνικό Χώρο

Έχουν καταγραφεί εκατοντάδες παραλλαγές (πάνω από 200-300 πλήρεις καταγραφές). Η κάθε περιοχή έχει δώσει το δικό της χρώμα στην ιστορία:

• Ποντιακές παραλλαγές: Θεωρούνται από τις πιο αρχαϊκές και λυρικές.

• Κυπριακές παραλλαγές: Συχνά περιέχουν πολύ πλούσιο διάλογο και ιδιαίτερο ιδιωματισμό.

• Παραλλαγές της Μικράς Ασίας και των Νησιών: Εστιάζουν πολύ στην πίκρα της ξενιτιάς και στη θάλασσα.

Τα κάλαντα στο Μέτσοβο

Τα κάλαντα στο Μέτσοβο τα παλαιότερα χρόνια τα έλεγαν την προπαραμονή Χριστουγέννων μετά τις 12 την νύχτα κι οι πόρτες των σπιτιών ήταν κλειστές. Όταν ακούγεται το «Άνιη μούλτς» (Χρόνια Πολλά!), τότε ανοίγει την πόρτα ο νοικοκύρης. 

Κάλαντα Μετσόβου

Κουλίντε, Μελίντε,

μπαγκάτσ του μίντε,

κα Χριστόλου σ’ αμιντά,

Σταμαρία φασκιουσί,

σαρμπατοάρε απιρί,

σ’ χαράοα ν’ αμβαρτί.

Ανίη μουλτσ σ’ μπανάτσ,

Μουλιέρι σ’ μπαρμπάτσ,

Κουλάτσι σ’ να ντάτσ.

- 

Κόλιντρα, Μέλιντρα,

βάλτε το στο μυαλό,

ο Χριστός γεννήθηκε,

η Παναγιά φάσκιωσε,

γιορτή ξημέρωσε,

με χαρά μάς αγκάλιασε.

Χρόνια πολλά, να ζήσετε,

γυναίκες κι άντρες,

κουλούρια να μας δώσετε.

Τα Χριστούγεννα στη Στενή Ευβοίας και στη γύρω περιοχή, στα παλιά χρόνια της αθωότητας και της νοσταλγίας.

Γιάννης Γιαννούκος

Απ΄ τις παραμονές αρχίζουν οι προετοιμασίες για την καθαριότητα και τον στολισμό του σπιτιού.

Απ΄ τη Χαλκίδα καταφθάνουν τα «Γυμνασιόπαιδα» αλλά και πολλοί ξενιτεμένοι σε άλλες περιοχές της πατρίδας μας.

Σφαζόταν το γουρούνι κάθε οικογένειας. Επειδή όμως η δουλειά αυτή είχε αρκετή δυσκολία βοηθούσε ο ένας τον άλλον, αλλά μαζεύονταν γύρω και πολλοί περίεργοι για να παρακολουθήσουν και να δώσουν και συμβουλές για το πώς πρέπει να γίνει το σφάξιμο.

Όπου ακούγονταν τα διαπεραστικά μουγκρητά απ΄. τα σφαζόμενα γουρούνια, έτρεχαν και τα παιδιά για να πάρουν τη φούσκα του γουρουνιού (την κατουρήθρα) να την καθαρίσουν και να την κάνουν μπαλόνι για τα παιχνίδια τους.

Αφού έγδερναν το γουρούνι και ξεχώριζαν όλα εκείνα με τα οποία θα έφτιαχναν τα λουκάνικα, τις οματιές, τον πασπαλά και την πηχτή, το υπόλοιπο το κρεμούσαν από το τσιγκέλι σε κάποιο χώρο του σπιτιού, αφού προηγουμένως το αλάτιζαν καλά..

Μορόζκο

Ο Ντεντ Μόροζ, ή Μορόζκο, είναι μια θρυλική φιγούρα παρόμοια με τον Άγιο Βασίλη και τον Άγιο Βασίλη, που έχει τις ρίζες του στη σλαβική μυθολογία. Η παράδοση του Ντεντ Μόροζ είναι κυρίως διαδεδομένη στις ανατολικές σλαβικές χώρες και αποτελεί σημαντικό μέρος του ρωσικού πολιτισμού.

 

Από την αρχή τους, ο Άγιος Βασίλης και ο Ντε Μόροζ είχαν σημαντικές διαφορές. Όλοι γνωρίζουν την ιστορία του καλού παλιού Αγίου Νικολάου, του προστάτη των παιδιών, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι ο Ντε Μόροζ στην πραγματικότητα καταγγέλθηκε ως δαίμονας από την εκκλησία. Ικανός να παγώνει

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ

Στον εσωτερισμό, οι καλικάντζαροι δεν αντιμετωπίζονται μόνο ως λαϊκά δαιμονικά όντα των Χριστουγέννων, αλλά κυρίως ως συμβολικές μορφές που εκφράζουν εσωτερικές και κοσμικές δυνάμεις.

Ζουν «κάτω από τη γη» και πριονίζουν το Κοσμικό Δέντρο. Εικόνα της αποσύνθεσης και της ανανέωσης του κόσμου.

Εκφράζουν το χάος πριν την αναγέννηση και τη γόνιμη αταξία που προηγείται της τάξης.

Εσωτερικά, οι καλικάντζαροι είναι οι «φωνές» που σαμποτάρουν την εξέλιξη.

Το πηγάδι στο «Σταυρό»

 

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ

Καθώς πλησίαζαν τα Χριστούγεννα, που οι Βλάχοι τα λένε Cãrtsiunu , άρχιζαν και οι ετοιμασίες. Τα σπίτια στρώνονταν με ό,τι καλύτερο διέθεταν – και τα βλάχικα σπίτια προκαλούσαν το θαυμασμό για τα υφαντά τους. Ετοίμαζαν διάφορα γλυκά, κουλουράκια, γλυκές πίτες, κανταΐφια, μπακλαβάδες και για τις ανάγκες της οικογένειας και για τα παιδιά που τραγουδούσαν τα κάλαντα. Οι φούρνοι στις γειτονιές δε σταματούσαν και ο αέρας μύριζε γλυκίσματα. Το σφάξιμο των γουρουνιών,

: «Του Δεκέμβρη η μέρα, Καλημέρα, Καλησπέρα»