ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ

Η Πολιορκία που δεν Τέλειωνε

Ο ήλιος έγερνε πίσω από τα απόκρημνα βράχια, βάφοντας με ένα βαθύ πορφυρό χρώμα τις πολεμίστρες του κάστρου. Δώδεκα χρόνια κρατούσε η πολιορκία. Οι εισβολείς είχαν στρατοπεδεύσει στη ρίζα του λόφου, όμως οι πέτρινοι τοίχοι παρέμεναν αλώβητοι. Ψηλά, στις επάλξεις, η κόρη του άρχοντα, η Ωριά, στεκόταν σαν άγαλμα. Η ομορφιά της ήταν εφάμιλλη της αντοχής του κάστρου· λέγανε πως όσο εκείνη

ΟΙ ΠΑΡΑΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ ΣΤΗ ΧΙΟ

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Σαν της Ωριάς το κάστρο, κάστρο δεν είδα, σαν της Ωριάς το κάστρο, κάστρο δεν είδα, τέτοιο κάστρο δεν είδα, γεια χαρά σας, βρε παιδιά, που ’χει ασημένιες πόρτες κι αργυρά κλειδιά, τέτοιο κάστρο δεν είδα, Φράγκα και καλή καρδιά.

Τούρκοι το πολεμούσαν χρόνους δώδεκα, χρόνους, μήνες δεκατρείς, συ το νου μου τον κρατείς. Κι ένα γιανιτσαράκι, μιας Ρωμιάς παιδί, εις τον μπαρμπέρη πάει και μπαρμπερίζεται, γυναίκεια ρούχα βάνει και γυναικίζεται.

Πιάνει ένα μαξιλάρι και βάνει το κοιλιά και δύο μαντιλάκια και βάνει τα βυζιά και γίνεται γυναίκα και γκαστρώνεται κι απ’ όξω από τον πύργο πάει και κλαίεται.

«Ανοίξετέ μου να ’μπω το βαριόμοιρο, που ’μαι και γκαστρωμένο κι ετοιμόγεννο». Κι όσο να μισανοίξουν, χίλιοι εμπήκανε, κι όσο να καλανοίξουν, το κάστρο πάρθηκε.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Από τα πιο γνωστά, τα πιο μελωδικά, τα πιο ερωτικά αλλά και τα πιο διαδεδομένα στον ελλαδικό χώρο δημώδη άσματα, «Το κάστρο της Ωριάς» θεωρείται σαν ένα από τα πλέον δημοφιλή της Χίου, που όμως η κάθε εκδοχή ποικίλει από τη Βολισσό στο Πυργί κι από τα Καρδάμυλα στους Ολύμπους ή τη Χώρα, με το νησί να επιδεικνύει μέσω και του συγκεκριμένου άσματος, την πλούσια λαϊκή του παράδοση, όσο και τον πλούτο της πολιτισμικής

ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες γιοφύρι εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι. Ολημερίς χτίζανε, το βράδυ εγκρεμιζόταν. Μοιριολογούν οι μάστοροι και κλαιν οι μαθητάδες: «Αλίμονο στους κόπους μας, κρίμα στις δούλεψές μας, ολημερίς να χτίζουμε το βράδυ να γκρεμιέται». Πουλάκι εδιάβη κι έκατσε αντίκρυ στο ποτάμι, δεν κελαηδούσε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι, παρά κελαηδούσε κι έλεγε, ανθρωπινή λαλίτσα: «Αν δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει· και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα, που έρχεται αργά τ’ αποταχύ και πάρωρα το γεύμα».

Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΞΕΝΙΤΕΜΕΝΟΥ: ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΔΟΚΙΜΙΝ (1)ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Η παραλογή του «Επαναπατριζόμενου Συζύγου» αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια της ελληνικής δημοτικής ποίησης. Πρόκειται για το «νόστο», την επιστροφή του ανθρώπου που χάθηκε στα ξένα και επιστρέφει αγνώριστος για να δοκιμάσει την πίστη της γυναίκας του. Είναι μια ιστορία που επιβιώνει από την εποχή του Ομήρου και της Πηνελόπης, ριζωμένη βαθιά στη λαϊκή μας ψυχή.Από την

ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΡΦΟΥ

 

Οι παραλογές του «Νεκρού Αδερφού» αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα και πολυτραγουδισμένα θέματα σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Σύμφωνα με τη λαογραφική έρευνα, υπάρχουν:

1. Στον Ελληνικό Χώρο

Έχουν καταγραφεί εκατοντάδες παραλλαγές (πάνω από 200-300 πλήρεις καταγραφές). Η κάθε περιοχή έχει δώσει το δικό της χρώμα στην ιστορία:

• Ποντιακές παραλλαγές: Θεωρούνται από τις πιο αρχαϊκές και λυρικές.

• Κυπριακές παραλλαγές: Συχνά περιέχουν πολύ πλούσιο διάλογο και ιδιαίτερο ιδιωματισμό.

• Παραλλαγές της Μικράς Ασίας και των Νησιών: Εστιάζουν πολύ στην πίκρα της ξενιτιάς και στη θάλασσα.