Η Coca-Cola εφηύρε τον Άγιο Βασίλη;

Μία από τις πιο γνωστές πτυχές των βρετανικών, αμερικανικών και – ολοένα και περισσότερο – παγκόσμιων Χριστουγέννων είναι η μορφή του Άγιου Βασίλη. Εκατομμύρια παιδιά λατρεύουν να πιστεύουν στον χοντρό κόκκινο ντυμένο γέρο που – με τους μαγικούς του τάρανδους και την παράξενη

Ο δικός μας Άγιος Βασίλης είναι ο Santa Claus των Ευρωπαϊων και των Αμερικανών που είναι ο δικός μας Άγιος Νικόλαος. Ε; Κι όμως

Στην Αγγλία, μια εύσωμη μορφή με πράσινη φορεσιά είχε κάνει την εμφάνισή της ήδη στη λαϊκή αντίληψη από τον 16ο αιώνα. Ο Father Christmas, όπως ονομάστηκε θεωρήθηκε ως πνεύμα της καλής υγείας και αργότερα ταυτίστηκε με το πνεύμα των Χριστουγέννων που περιέγραψε ο Τσαρλς Ντίκενς στη διάσημη ιστορία του για τον Εμπενέζερ Σκρούτζ. Υπάρχουν ακόμα θεωρίες, που εντοπίζουν την πρώιμη μορφή του Santa Claus σε μια αρχέτυπη, παγανιστική παράδοση των βόρειων λαών πριν την εγκαθίδρυση των Χριστουγέννων, όπου ο θεός Οντίν με μακριά άσπρη γενειάδα και καβάλα σε ένα ασημένιο άλογο ηγούταν μιας σειράς από υπερφυσικά γεγονότα.

Η εικόνα είναι μια διάσημη εικονογράφηση του Thomas Nast με τίτλο "Ο Άγιος Βασίλης στο Στρατόπεδο", η οποία δημοσιεύτηκε στο Harper's Weekly στις 3 Ιανουαρίου 1863. 

 

Δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου και έδειχνε τον Άγιο Βασίλη να επισκέπτεται ένα στρατόπεδο της Ένωσης για να μοιράσει δώρα στους στρατιώτες. 

Ο Thomas Nast, πολιτικός σκιτσογράφος, δημιούργησε τη σύγχρονη εικόνα του Άι Βασίλη που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα

 Πρόκειται για έναν από τους πιο γνωστούς και αγαπημένους αγίους μικρών και μεγάλων. Ντυμένος στα κόκκινα, γελαστός, με λευκή γενεάδα και κρατώντας στη πλάτη του τσουβάλι με δώρα, γυρίζει όλο τον

Κική Δημουλά «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα»

Το κοριτσάκι με τα σπίρτα

Απόγευμα πρωτοχρονιάς
ψυχή στους δρόμους.
Μονάχα κάτι γκρίζο παλαιό
καινούργιου χρόνου.

Τρέμουν από το κρύο
τα σταυροδρόμια και οι γωνίες
σφίγγονται κολλάνε να ζεσταθούν
επάνω σε αλλότριας
πατρίδας
πλανόδιους ανθοπώλες

μπουκέτα φασκιωμένα
με αγριωπό χαρτί
και η φτηνή ποιότητα
με τρύπες διανθισμένη γύρω γύρω
από αυτοδίδακτο ψαλίδι καμωμένες

όπως κι εμείς όταν παιδιά
για σχέδια πεινασμένα
σ’ εφημερίδα διπλωμένη ομοιόμορφα
μικρά τετραγωνάκια ψαλιδίζαμε
κι όπως ξεδιπλωνόταν το χαρτί
τι χαρούμενα τι αλλεπάλληλα, τι συμμετρικά
παραθυράκια διάπλατα μάς άνοιγε το μέλλον.

Απόγευμα πρωτοχρονιάς
ψυχή στους δρόμους
μόνο κλειστά μεγάλα γκρίζα παράθυρα
κι ένα φτωχό χιονόνερο που ζητιανεύει χιόνι.

«Χριστούγεννα στὴ Σπηλιά»

Χριστούγεννα παραμονές.

Χριστούγεννα καὶ χιονιᾶς πάντα πᾶνε μαζί. Μὰ ἐκείνη τὴ χρονιὰ οἱ καιροὶ ἤτανε φουρτουνιασμένοι παρὰ φύση. Χιόνι δὲν ἔρριχνε. Μοναχὰ ποὺ ἡ ἀτμόσφαιρα ἤτανε θυμωμένη, καὶ φυσούσανε σκληροὶ βοριάδες μὲ χιονόνερο καὶ μ᾿ ἀστραπές. Καμμιὰ βδομάδα ὁ καιρὸς καλωσύνεψε καὶ φυσοῦσε μία τραμουντάνα ποὺ ἀρμενιζότανε. Μὰ τὴν παραμονὴ τὰ

Τα κάλαντα στο Μέτσοβο

Τα κάλαντα στο Μέτσοβο τα παλαιότερα χρόνια τα έλεγαν την προπαραμονή Χριστουγέννων μετά τις 12 την νύχτα κι οι πόρτες των σπιτιών ήταν κλειστές. Όταν ακούγεται το «Άνιη μούλτς» (Χρόνια Πολλά!), τότε ανοίγει την πόρτα ο νοικοκύρης. 

Κάλαντα Μετσόβου

Κουλίντε, Μελίντε,

μπαγκάτσ του μίντε,

κα Χριστόλου σ’ αμιντά,

Σταμαρία φασκιουσί,

σαρμπατοάρε απιρί,

σ’ χαράοα ν’ αμβαρτί.

Ανίη μουλτσ σ’ μπανάτσ,

Μουλιέρι σ’ μπαρμπάτσ,

Κουλάτσι σ’ να ντάτσ.

- 

Κόλιντρα, Μέλιντρα,

βάλτε το στο μυαλό,

ο Χριστός γεννήθηκε,

η Παναγιά φάσκιωσε,

γιορτή ξημέρωσε,

με χαρά μάς αγκάλιασε.

Χρόνια πολλά, να ζήσετε,

γυναίκες κι άντρες,

κουλούρια να μας δώσετε.

Από το Φως του Ήλιου στο Φως της Γέννησης

Η ιστορικότητα των Χριστουγέννων και οι προχριστιανικές τους ρίζες....Από το Φως του Ήλιου στο Φως της Γέννησης

🦉 Εισαγωγικό σχόλιο προσωπικής τοποθέτησης

Δεν γράφω αυτό το κείμενο για να αμφισβητήσω την πίστη κανενός, αλλά για να φωτίσω τη μνήμη μας.

Γιατί η παράδοση δεν γεννιέται από το μηδέν· πλάθεται μέσα στον χρόνο, μεταμορφώνεται, ντύνεται με νέα σύμβολα και επιβιώνει ακριβώς επειδή οι άνθρωποι έχουν ανάγκη το φως, την ελπίδα και τη συνέχεια. Ιχνηλατώντας την ιστορικότητα των Χριστουγέννων, δεν αποδομούμε τη γιορτή , αντιθέτως, την κατανοούμε βαθύτερα, ως μέρος μιας μακράς πολιτισμικής διαδρομής που ξεκινά πολύ πριν από εμάς και συνεχίζει μέσα από εμάς.

Μορόζκο

Ο Ντεντ Μόροζ, ή Μορόζκο, είναι μια θρυλική φιγούρα παρόμοια με τον Άγιο Βασίλη και τον Άγιο Βασίλη, που έχει τις ρίζες του στη σλαβική μυθολογία. Η παράδοση του Ντεντ Μόροζ είναι κυρίως διαδεδομένη στις ανατολικές σλαβικές χώρες και αποτελεί σημαντικό μέρος του ρωσικού πολιτισμού.

 

Από την αρχή τους, ο Άγιος Βασίλης και ο Ντε Μόροζ είχαν σημαντικές διαφορές. Όλοι γνωρίζουν την ιστορία του καλού παλιού Αγίου Νικολάου, του προστάτη των παιδιών, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι ο Ντε Μόροζ στην πραγματικότητα καταγγέλθηκε ως δαίμονας από την εκκλησία. Ικανός να παγώνει

"Το Πνεύμα των Χριστουγέννων"

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ

Στον εσωτερισμό, οι καλικάντζαροι δεν αντιμετωπίζονται μόνο ως λαϊκά δαιμονικά όντα των Χριστουγέννων, αλλά κυρίως ως συμβολικές μορφές που εκφράζουν εσωτερικές και κοσμικές δυνάμεις.

Ζουν «κάτω από τη γη» και πριονίζουν το Κοσμικό Δέντρο. Εικόνα της αποσύνθεσης και της ανανέωσης του κόσμου.

Εκφράζουν το χάος πριν την αναγέννηση και τη γόνιμη αταξία που προηγείται της τάξης.

Εσωτερικά, οι καλικάντζαροι είναι οι «φωνές» που σαμποτάρουν την εξέλιξη.

Όταν συνάντησα το Νίκο Τσιφόρο!.. »

 Όταν συνάντησα το Νίκο Τσιφόρο!.. »           

                         ( Χριστουγεννιάτικο Διήγημα  )

                Διασκευάζει  ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος » 

                           « Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα »

                                     Πριν ξεκινήσουμε...

Όταν ο Καζαντζάκης « συνάντησε » τον Νίτσε στην Παριζιάνικη Βιβλιοθήκη της Αγίας Γενεβιέβης ( με τη μεσολάβηση κάποιας φοιτήτριας )...δεν ήξερε τίποτα-μα τίποτα γι΄αυτόν!.. Ήταν που το μοιραίο βιβλίο του « Ζαρατούστρα »...τους γνώρισε!..

Όταν στα εφηβικά-μαθητικά μου χρόνια « συνάντησα » ( με τη μεσολάβηση του μεγάλου μου αδελφού ) το Νίκο Τσιφόρο...δεν ήξερα τίποτα-μα τίποτα γι΄αυτόν!..Ήταν που οι βδομαδιάτικες του τότε « Ρομάντζου » - « Ιστορίες που γράφει η ζωή » - με φέραν σε πρώτη γνωριμία μαζί του!..

''Κι έτσι που ο μύθος των Χριστουγέννων έγινε δίσκος τουρισμού, ζωγραφική σε λαϊκή αγορά, σύνθημα αυτοκόλλητο σε πρακτορείο ΠΡΟ-ΠΟ ..........

Μάνος Χατζιδάκις:

''Ο μύθος των Χριστουγέννων κρατιέται με τη βία απ” τα παράθυρα και από τις πόρτες, κρεμασμένος σε πανύψηλα κι αφιλόξενα σύγχρονα σκυθρωπά κτίρια. Τον συντηρούν οι δραστηριότητες της αγοράς, τα συμφέροντα των εμπόρων, οι ανελεύθερες κυβερνήσεις -πλην ανατολικών- και οι ακόμη πιο ανελεύθερες θρησκευτικές οργανώσεις, τέλος, οι αστοί και οι εργατικοί, πρόσφατοι μετανάστες στην αστική τάξη, που κατ” ουσίαν κυβερνάν τον κόσμο μας, και που επιθυμούν θρησκευτικές αιτιολογίες και παραδόσεις για διασκέδαση, απόλαυση κι αμεριμνησία.

Ούτε για τα παιδιά δεν έμειναν τα σύμβολα ανέγγιχτα. Κι αυτά ακόμη προσπαθούν να ονειρεύονται μέσα από τις εφιαλτικές ειδικές εκπομπές της τηλεόρασης, κι από ένα σπίτι που τις μέρες αυτές δεν έχει να προσθέσει κανένα αληθινό αγαθό, ούτε υποδομή για μια γενναία ονειροπόληση — ονειροπόληση ενός κόσμου ιδανικού, που

Το παιδί με τη σάλπιγγα

Αν μπορούσες ν’ ακουστείς

θα σου έδινα την ψυχή μου

να την πας ως την άκρη του κόσμου.

Να την κάνεις περιπατητικό αστέρι ή ξύλα

αναμμένα για τα Χριστούγεννα – στο τζάκι του νέγρου

ή του Έλληνα χωρικού. Να την κάνεις ανθισμένη μηλιά

στα παράθυρα των φυλακισμένων. Εγώ

μπορεί και να μην υπάρχω ως αύριο.

Αν μπορούσες να ακουστείς

θα σου έδινα την ψυχή μου

να την κάνεις τις νύχτες

ορατές νότες, έγχρωμες,

στον αέρα του κόσμου.

Να την κάνεις αγάπη.

Νικηφόρος Βρεττάκος : Διεθνής Παιδούπολη Πεσταλότσι

Και Νικηφόρου Βρεττάκου «Τα ποιήματα» – Τόμος δεύτερος-Τρία φύλλα –Αθήνα 1999

«Βαρυχειμωνιά»

Αλέξανδρος Μωραϊτίδης

1891

Όταν εξημέρωσε, το χωρίον ευρέθη κουκουλωμένον από άσπρο-άσπρο χιόνι. Και δεν ήτο ολίγον το λευκόν του χειμώνος προϊόν. Είχεν, αν αγαπάτε, τριών σπιθαμών πάχος, αρκετόν ώστε να βυθίζωνται οι πόδες των διαβατών μέχρι του γόνατος, και να διακοπή η συγκοινωνία των γυναικών μετά των φούρνων και των κήπων, των μόνον οδοιπορικών γραμμών, αίτινες εις τα χωρία διατελούσιν υπό την αποκλειστικήν χρήσιν των γυναικών.

Οδοί και στενωποί και καταλύματα, όλα έγειναν έν λευκότατον και καθαρώτατον στρώμα, μέσα από το οποίον ανέκυπταν οι οικίσκοι του χωρίου, λευκοί και αυτοί ως κύκνοι εντός παγωμένης λίμνης.

«Το χριστόψωμο (Διήγημα πρωτότυπον)»

«Το χριστόψωμο» είναι το πρώτο χριστουγεννιάτικο διήγημα του Παπαδιαμάντη. Δημοσιεύτηκε στις 26/12/1887 στην «Εφημερίς» και θέλησε να δείξει ήθη, έθιμα, αλλά και να εμφανίσει την αδυναμία του ανθρώπου να επιδράσει πάνω στη τύχη του, είτε με καλή, είτε με κακή πρόθεση. Στο παρόν, μια κακιασμένη πεθερά θέλει να φαρμακώσει τη νύφη που δε κάνει παιδιά, μ’ ένα χριστόψωμο, που όμως το τρώει κατά λάθος ο γιος της. Το διήγημα δείχνει επίσης τη νησιώτικη ζωή της Σκιάθου μιας κι ο γιος της ήταν ναυτικός…

Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Το χριστόψωμο (Διήγημα πρωτότυπον)»

Μεταξύ των πολλών δημωδών τύπων, τους οποίους θα έχωσι να εκμεταλλευθώσιν οι μέλλοντες διηγηματογράφοι μας, διαπρεπή κατέχει θέσιν η κακή πενθερά, ως και η κακή μητρυιά. Περί μητρυιάς άλλοτε θα αποπειραθώ να διαλάβω τινά, προς εποικοδόμησιν των αναγνωστών μου. Περί μιας κακής

Πρωτοχρονιάτικο παραμύθι- Διήγημα- Πηνελόπη Δέλτα

Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς, χωμένο στη γωνία μιας εξώπορτας, κάθουνταν ένα αγοράκι και κοίταζε το αντικρινό φωτισμένο παράθυρο.

Είχε νυχτώσει νωρίς, και το χιόνι σκέπαζε τις πλάκες του δρόμου, τα φανάρια, τα δέντρα και τις στέγες των σπιτιών, πράμα σπάνιο στην Αθήνα.

Το κρύο ήταν δυνατό, και τυλιγμένος στο παλιωμένο και σκισμένο ρουχάκι του, όλο και περισσότερο χώνουνταν ο Βασίλης στη γωνιά της εξώπορτας, για να ξεφύγει από το βοριά που τον πάγωνε ως τα κόκαλα.

Μα τα μάτια του έμεναν καρφωμένα στο φωτισμένο παράθυρο του αρχοντόσπιτου, αντίκρυ του.

«Πρωτοχρονιά αύριο», μουρμούρισε, «διασκεδάζουν εκεί μέσα».

Εκεί μέσα κείτουνταν ένα παιδί, με λιωμένο αχνό πρόσωπο.

Φώτης Κόντογλου - Τὸ βλογημένο μαντρί

Φώτης Κόντογλου - Τὸ βλογημένο μαντρί «Ἔργα», τ. Α´ Κάθε χρόνο ὁ Ἅγιος Βασίλης τὶς παραμονὲς τῆς Πρωτοχρονιᾶς γυρίζει ἀπὸ χώρα σὲ χώρα κι ἀπὸ χωριὸ σὲ χωριό, καὶ χτυπᾶ τὶς πόρτες γιὰ νὰ δεῖ ποιὸς θὰ τὸν δεχτεῖ μὲ καθαρὴ καρδιά. Μία χρονιὰ λοιπόν, πῆρε τὸ ραβδί του καὶ τράβηξε. Ἤτανε σὰν καλόγερος ἀσκητής, ντυμένος μὲ κάτι μπαλωμένα παλιοράσα, μὲ χοντροπάπουτσα στὰ ποδάρια του καὶ μ᾿ ἕνα ταγάρι περασμένο στὸν ὦμο του. Γι᾿ αὐτὸ τὸν παίρνανε γιὰ διακονιάρη καὶ δὲν τ᾿ ἀνοίγανε τὴν πόρτα. Ὁ Ἅγιος Βασίλης ἔφευγε λυπημένος, γιατὶ ἔβλεπε τὴν ἀπονιὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ συλλογιζότανε τοὺς φτωχοὺς ποὺ διακονεύουνε, ἐπειδὴς ἔχουνε ἀνάγκη, μ᾿ ὅλο ποὺ αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν εἶχε ἀνάγκη ἀπὸ κανέναν, κι οὔτε πεινοῦσε, οὔτε κρύωνε. Ἀφοῦ βολόδειρε(1) ἀπὸ δῶ κι ἀπὸ κεῖ, κι ἀφοῦ πέρασε ἀπὸ χῶρες πολλὲς κι ἀπὸ χιλιάδες χωριὰ καὶ πολιτεῖες, ἔφταξε στὰ ἑλληνικὰ τὰ μέρη, πού ῾ναι φτωχὸς κόσμος. Ἀπ᾿ ὅλα τὰ χωριὰ πρόκρινε τὰ πιὸ φτωχά, καὶ τράβηξε κατὰ κεῖ, ἀνάμεσα στὰ ξερὰ βουνὰ ποὺ βρισκόντανε κάτι καλύβια, πεινασμένη λεμπεσουριά(2).

ΚΑΠΕΤΑΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΣ-ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Ἀπὸ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ» ἔτος β´ τόμος τέταρτος τεῦχος 45, Χριστούγεννα 1949 ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

 Χριστούγεννα, στὰ 1864, ἔκανε μεγάλη φουρτούνα μὲ χιονιά. Στ᾿ ἀγριεμένο πέλαγο δὲν φαινότανε πουθενὰ πανί. Μοναχὰ ἕνα μικρὸ καΐκι πάλευε μὲ τὸ χάρο ἀνοιχτὰ ἀπὸ τὴν Τῆνο. Ἤτανε ἑνὸς καπετὰν Γιώργη ἀπὸ τὴ Νάξο, φορτωμένο κρασιὰ ἀπὸ τὴ Σαντορίνη. Ὅλη τὴ μέρα ἀγαντάριζε στὸν ἀγέρα, μὰ σὰν σκοτείνιασε, ὁ βοριὰς σκύλιαξε κ᾿ ἔσπασε τ᾿ ἄρμπουρο, ἔβγαλε καὶ τὸ τιμόνι ἀπὸ τὰ βελόνια. Οἱ ἄνθρωποι προφτάξανε καὶ ρίξανε τὴ βάρκα στὴ θάλασσα καὶ μπήκανε μέσα. Δὲν εἴχανε ἀλαργάρει ὥς μιὰ τουφεκιὰ

ΟΙ ΠΑΓΑΝΕΣ

«Πίσω στα χρόνια τα παλιά και κάθε Χριστούγεννα τις άγιες μέρες, έβγαιναν οι Παγανιές και τα Παγανά, εμείς τα λέγαμαν και Πειραξίες, γιατί πήγαιναν στα σπίτια του κόσμου, για να πειράξουν και να κάνουν κακό στους νοικοκυραίους.

Αυτοί ήταν μαυριδεροί και μαλλιαροί και έζεχναν, απ’ όπου πέρναγαν. Έμπαιναν μέσα στα σπίτια,

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ

Καθώς πλησίαζαν τα Χριστούγεννα, που οι Βλάχοι τα λένε Cãrtsiunu , άρχιζαν και οι ετοιμασίες. Τα σπίτια στρώνονταν με ό,τι καλύτερο διέθεταν – και τα βλάχικα σπίτια προκαλούσαν το θαυμασμό για τα υφαντά τους. Ετοίμαζαν διάφορα γλυκά, κουλουράκια, γλυκές πίτες, κανταΐφια, μπακλαβάδες και για τις ανάγκες της οικογένειας και για τα παιδιά που τραγουδούσαν τα κάλαντα. Οι φούρνοι στις γειτονιές δε σταματούσαν και ο αέρας μύριζε γλυκίσματα. Το σφάξιμο των γουρουνιών,

Γκρίζα Φοράδα

Αν βρεθείτε στην Ουαλία κατά τους μήνες Δεκέμβριο και Ιανουάριο, μπορεί να πέσετε πάνω σε ένα «άλογο-φάντασμα» καλυμμένο με κουδούνια και κορδέλες. Η Mari Lwyd (Γκρίζα Φοράδα) είναι μια γνωστή παράδοση στη Νότια Ουαλία κατά την περίοδο των Χριστουγέννων. Η Mari Lwyd (Γκρίζα Φοράδα) αποτελείται από ένα κρανίο αλόγου που είναι διακοσμημένο με κορδέλες και στερεωμένο σε έναν στύλο. Στο πίσω μέρος του κρανίου είναι προσαρτημένο ένα λευκό σεντόνι, το οποίο κρέμεται προς