2.ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ): Η ΣΥΝΟΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑΣ ΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ

Για τον ΕΠΙΚΟΥΡΟ, η μελέτη της φύσης (η Φυσιολογία) δεν είναι μια αφηρημένη επιστημονική

ενασχόληση, αλλά μια επιτακτική ανάγκη για την ανθρώπινη ευτυχία. Όπως αναλύει ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ, η γνώση των φυσικών αιτίων είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να εκτοπίσει τον φόβο από την ψυχή.

Όταν κατανοούμε ότι οι εκλείψεις, οι κεραυνοί και οι τροπές του ηλίου οφείλονται σε υλικές διεργασίες ατόμων και όχι στην οργή κάποιου θεού, τότε η ταραχή δίνει τη θέση της στην ΑΤΑΡΑΞΙΑ. Η

επιστημονική έρευνα υπηρετεί έναν ωφελιμιστικό σκοπό: την εκπαίδευση του ατόμου για μια γαλήνια ζωή.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΙΤΙΩΝ

Ένα από τα πιο επαναστατικά στοιχεία της Επικούρειας σκέψης είναι η αποδοχή της πολλαπλότητας των εξηγήσεων για τα «μετέωρα» (τα ουράνια φαινόμενα). Εφόσον μια εξήγηση δεν αντιμάχεται τις αισθήσεις μας, μπορεί να είναι αληθής. Ο Δάσκαλος προειδοποιεί στην επιστολή προς ΠΥΘΟΚΛΗ:

«Αν αποδεχθούμε μια θεωρία και απορρίψουμε μια άλλη, τη στιγμή που και η άλλη συμφωνεί με τα φαινόμενα, εγκαταλείπουμε την επιστημονική έρευνα και κατρακυλάμε στη μυθολογία».

Αυτή η προσέγγιση δείχνει ότι η ουσία δεν βρίσκεται στον δογματισμό, αλλά στην απαλλαγή από την αγωνία που γεννά η άγνοια. Η ζωή μας δεν χρειάζεται παραλογισμούς, αλλά το «αθορύβως ημάς ζήν».

ΤΟ ΑΞΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ

Η επικούρεια γνωσιολογία βασίζεται στην παραδοχή ότι οι ίδιοι φυσικοί νόμοι ισχύουν σε ολόκληρο το σύμπαν. Με το αξίωμα της ΠΛΗΡΟΥΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ, ο νους μας μπορεί να κατανοήσει τα «αφανή» (αυτά που δεν βλέπουμε, όπως τα άτομα) παρατηρώντας τα «φαινόμενα» (αυτά που πέφτουν στην αντίληψή μας).

Η αίσθηση είναι το απόλυτο και αδιαμφισβήτητο κριτήριο. Καμία λογική διεργασία δεν μπορεί να ανατρέψει τη μαρτυρία των αισθήσεων, διότι η ίδια η λογική βασίζεται σε αυτές.

Η ΨΥΧΗ ΩΣ ΥΛΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ

Στο πλαίσιο αυτής της υλιστικής οντολογίας, η «ψυχή» παύει να είναι κάτι μεταφυσικό ή αθάνατο. Είναι μια σωματική οντότητα με υλικά χαρακτηριστικά, αποτελούμενη από τα πιο λεπτά και λεία άτομα.

• Με τον θάνατο, τα άτομα της ψυχής διασκορπίζονται όπως ο καπνός.

• Η απώλεια της αίσθησης σημαίνει ότι ο θάνατος δεν μας αφορά πλέον.

Αυτή η διαπίστωση είναι το θεμέλιο της Επικούρειας απελευθέρωσης: ο άνθρωπος παύει να είναι δέσμιος των μύθων για μεταθανάτιες τιμωρίες και επικεντρώνεται στην αξία του μοναδικού βίου που διαθέτει.

ΧΑΙΡΕΤΕ ΚΑΙ ΜΕΜΝΗΣΘΕ ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ

ΠΗΓΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΡΩΤΟΥ

• ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Επιστολή προς Μενοικέα (Ηθική).

• ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Επιστολή προς Ηρόδοτον (Φυσική).

• ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Κύριαι Δόξαι.

• ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ, Επίκουρος, η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου, Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ/ΚΗΠΟΥ.

• ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ, Εισαγωγή στην Ηθική της Επικούρειας Φιλοσοφίας.

• ΘΕΜΙΣ ΜΙΧΟΣ - ΤΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Σκοπός και υπέρτατο αγαθό.

• ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ, Βίοι Φιλοσόφων, Βιβλίο Χ (Επίκουρος).