ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ε. ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΣ

 Ας πάρουμε την ιστορία από την αρχή, ξεκινώντας από αυτή τη «πειραγμένη» φωτογραφία που έγινε viral και μας έδωσε την αφορμή να ανακαλύψουμε τον πραγματικό πρωτοπόρο της αθηναϊκής ομορφιάς.

ΜΕΡΟΣ 1ο: Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΥ "ΤΡΕΛΑΝΕ" ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Όλοι έχουμε δει αυτή την εικόνα: Μια παλιά πρόσοψη καταστήματος στη Στοά Αρσακείου με την επιγραφή «Δ. ΠΟΥΤΣΑΡΑΚΟΣ» και το ερώτημα «Άσπρισαν τα μαλλιά σας;». Αν και το διαδίκτυο τη λάτρεψε για το προφανές λογοπαίγνιο με τη σύγχρονη αργκό, η πραγματικότητα είναι διαφορετική και εξίσου εντυπωσιακή.

Η φωτογραφία είναι προϊόν επεξεργασίας (photoshop). Το πραγματικό όνομα ήταν ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ε. ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΣ. Ένα και μόνο γράμμα («Μ») αρκούσε για να μετατρέψει έναν σοβαρό επιχειρηματία του 1900 σε σύγχρονο meme!

ΜΕΡΟΣ 2ο: Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ε. ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΣ

Πέρα από τα αστεία, ο ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΣ ήταν ο απόλυτος «σταρ» της κομμωτικής στην παλιά Αθήνα. Το κατάστημά του στη ΣΤΟΑ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ 5 (επί της οδού Σταδίου) ήταν ο «Κομψός Κόσμος» της εποχής.

Τι έκανε το κομμωτήριό του να ξεχωρίζει;

• Επιστημονικό κύρος: Διέδιδε ότι το άσπρισμα των μαλλιών οφείλεται σε... μικρόβιο, παρουσιάζοντας τη βαφή του ως «φάρμακο» εγκεκριμένο από το Βασιλικό Ιατροσυνέδριο.

• Πολυτέλεια & Τάξη: Έξι πολυθρόνες, λάμπουσα καθαριότητα και απολύμανση εργαλείων – κάτι πρωτοποριακό για τα τέλη του 19ου αιώνα.

• Τιμοκατάλογος 1914: Οι Αθηναίες πλήρωναν 4 δραχμές για τρεις επισκέψεις την εβδομάδα ή 8 δραχμές για καθημερινή περιποίηση!

ΜΕΡΟΣ 3ο: ΤΑ "ΜΑΓΙΚΑ" ΦΙΛΤΡΑ ΤΟΥ ΜΥΡΟΠΩΛΕΙΟΥ

Ο Μποτσαράκος δεν έκοβε απλώς μαλλιά· πουλούσε την ελπίδα της αιώνιας νεότητας μέσα από το Μυροπωλείο του. Τα προϊόντα του είχαν ονόματα που θύμιζαν μυθιστόρημα:

• ΤΟ ΣΩΣΙΤΡΙΧΟΝ: Το παγκοσμίου φήμης υγρό που «εξαλείφει την πιτυρίδα και προλαμβάνει την πτώση των τριχών».

• Η ΤΡΙΧΟΘΡΕΨΙΝΗ: Για τους «αρειμάνιους μύστακας» των ανδρών και την ψαλίδα των γυναικών.

• ΙΔΡΩΛΙΝΗ: Η σωτηρία του καλοκαιριού! Μια πούδρα που εξαφάνιζε τη δυσοσμία και προστάτευε τα ακριβά υφάσματα από τον ιδρώτα.

• ΛΑΪΣ Η ΚΟΡΙΝΘΙΑ: Το υγρό που «καταλευκαίνει την επιδερμίδα» και διατηρεί το πρόσωπο ασπρότατον.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΕΝΟΣ ΔΑΙΜΟΝΙΟΥ ΕΜΠΟΡΟΥ

Όπως αναφέρει ο ιστορικός ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙΡΟΦΥΛΛΑΣ στο έργο του «Οι πρώτοι έμποροι των Αθηνών», ο Μποτσαράκος κατάφερε να συνδυάσει την ευρωπαϊκή λεπτότητα με το ελληνικό εμπορικό δαιμόνιο.

Σήμερα, μπορεί να γελάμε με την παραποιημένη επιγραφή, αλλά η ιστορία του μας θυμίζει μια Αθήνα που έμπαινε με αξιώσεις στον κόσμο της μόδας και της κοσμετολογίας, με επίκεντρο τη στοά που στέκει ακόμα εκεί, στην οδό Σταδίου.

ΙΔΡΩΛΙΝΗ: ΤΟ «ΜΑΓΙΚΟ» ΟΠΛΟ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΥΣΟΣΜΙΑΣ (1914)

Αν νομίζετε ότι τα αποσμητικά είναι σύγχρονη εφεύρεση, ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ε. ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΣ έχει μια άλλη ιστορία να σας διηγηθεί από το μυροπωλείο του στη ΣΤΟΑ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ.

Το καλοκαίρι στην παλιά Αθήνα ήταν δύσκολο, ειδικά για τους κομψούς κυρίους με τα κλειστά κουστούμια και τις κυρίες με τα βαριά υφάσματα. Ο Μποτσαράκος, διακρίνοντας την ανάγκη, παρουσίασε την ΙΔΡΩΛΙΝΗ, μια ειδική πούδρα για τα πόδια και τις μασχάλες που έγινε αμέσως best-seller.

ΓΙΑΤΙ ΗΤΑΝ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ;

Σύμφωνα με τις διαφημίσεις της εποχής, η Ιδρωλίνη δεν ήταν απλώς ένα καλλυντικό, αλλά ένα «απλούν και φθηνόν μέσον» με τριπλή δράση:

1. Εξαφάνιση της δυσοσμίας: Απάλλασσε «τελείως τής ένοχλήσεως τού ίδρώτος καί τής δυσοσμίας του».

2. Προστασία ρουχισμού: Προλάμβανε τη «βεβαίαν φθοράν τών φορεμάτων», καθώς ο ιδρώτας κατέστρεφε τα ακριβά υφάσματα της εποχής.

3. Φροντίδα υποδημάτων: Διατηρούσε τα δερμάτινα παπούτσια σε καλή κατάσταση, αποτρέποντας τη διάβρωση από την υγρασία.

Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟΥ

Ο δαιμόνιος έμπορος διαβεβαίωνε την εκλεκτή πελατεία του ότι το προϊόν ήταν «τελείως άβλαβές» και με «ασφαλή και επιτυχή ενέργεια». Ήταν η εποχή που η υγιεινή άρχισε να συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική τάξη και την αποδοχή.

INFO: Το προϊόν πωλούνταν στο Μυροπωλείο του «Κομψού Κόσμου», εκεί που η επιστήμη συναντούσε την αισθητική, υπό την καθοδήγηση του ανθρώπου που έπεισε την Αθήνα ότι η ομορφιά είναι... ζήτημα σωστής σκευασίας!

Πηγή: Γιάννης Καιροφύλλας, "Οι πρώτοι έμποροι των Αθηνών"

ΛΑΪΣ Η ΚΟΡΙΝΘΙΑ: ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΓΙΑ ΠΡΟΣΩΠΟ «ΑΣΠΡΟΤΑΤΟΝ» Στις αρχές του 20ού αιώνα, το ηλιοκαμένο δέρμα δεν ήταν μόδα· ήταν ένδειξη χειρωνακτικής εργασίας στην ύπαιθρο. Η αθηναϊκή ελίτ επιθυμούσε την απόλυτη λευκότητα, και ο Μποτσαράκος είχε τη λύση με ένα όνομα βγαλμένο από την αρχαιότητα: «ΛΑΪΣ Η ΚΟΡΙΝΘΙΑ». ΤΟ ΥΓΡΟ ΠΟΥ «ΚΑΤΑΛΕΥΚΑΙΝΕΙ» ΣΤΙΓΜΙΑΙΩΣ Σύμφωνα με τις διαφημίσεις που κοσμούσαν τη ΣΤΟΑ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ, η «Λαΐς» δεν ήταν μια απλή κρέμα, αλλά ένα θαυματουργό υγρό με εντυπωσιακά αποτελέσματα: Στιγμιαία Λευκότης: Ήταν το μόνο υγρό που υποσχόταν να «καταλευκαίνει την επιδερμίδα» και να διατηρεί το πρόσωπο «ασπρότατον». Ιατρός Προσώπου: Λειτουργούσε ως θεραπευτικό μέσο, εξαλείφοντας ρυτίδες, πανάδες και τα ανεπιθύμητα ηλιοκαύματα από τις βόλτες στην ηλιόλουστη Αθήνα. Υγεία & Ωραιότης: Ο Μποτσαράκος εγγυόταν ότι με τη χρήση του, οι κυρίες (αλλά και οι κομψοί κύριοι) εξασφάλιζαν την υγεία του δέρματός τους. Η «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΚΑΛΛΟΝΗ» Παράλληλα με τη «Λαΐδα», ο δαιμόνιος έμπορος διέθετε την κρέμα πικραμυγδάλου «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΚΑΛΛΟΝΗ». Ήταν το απαραίτητο συμπλήρωμα για την τουαλέτα κάθε Αθηναίας που σεβόταν τον εαυτό της, υποσχόμενη να «σβήσει» τα σημάδια του χρόνου. ΤΟ ΗΞΕΡΕΣ; Ο Μποτσαράκος χρησιμοποιούσε ονόματα όπως «Λαΐς» (η περίφημη εταίρα της αρχαιότητας) για να προσδώσει μια αύρα κλασικής ομορφιάς και πολυτέλειας στα σκευάσματά του. Ήταν ο πρώτος που κατάλαβε ότι το όνομα ενός προϊόντος πουλάει όσο και το ίδιο το περιεχόμενο! Ολοκληρώνουμε το αφιέρωμά μας στον ΔΗΜΗΤΡΙΟ Ε. ΜΠΟΤΣΑΡΑΚΟ με τα δύο προϊόντα που έγιναν οι απόλυτοι σύμμαχοι των Αθηναίων στη φροντίδα της κόμης και του... μουστακιού! ΣΩΣΙΤΡΙΧΟΝ & ΤΡΙΧΟΘΡΕΨΙΝΗ: ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΩΝ "ΑΡΕΙΜΑΝΙΩΝ ΜΥΣΤΑΚΩΝ" Αν η «Λαΐς» ήταν το μυστικό των γυναικών, το «Σωσίτριχον» και η «Τριχοθρεψίνη» ήταν τα απαραίτητα εργαλεία για κάθε Αθηναίο τζέντλεμαν που ήθελε να διατηρεί το μουστάκι του επιβλητικό και τα μαλλιά του πυκνά. 1. ΤΟ ΣΩΣΙΤΡΙΧΟΝ: ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΑΝΤΙΣΗΠΤΙΚΟ Ο Μποτσαράκος παρουσίαζε το «ΣΩΣΙΤΡΙΧΟΝ» ως ένα «αληθώς παγκοσμίου φήμης» υγρό. Δεν ήταν απλώς μια λοσιόν, αλλά ένα ισχυρό παρασιτοκτόνο που υποσχόταν: Την πλήρη εξάλειψη της πιτυρίδας. Την ασφαλή πρόληψη της πτώσης των τριχών. Τιμές: 4 δρχ. το Αρωματικόν και 3 δρχ. το Απλούν. 2. Η ΤΡΙΧΟΘΡΕΨΙΝΗ: ΓΙΑ ΤΗΝ "ΑΛΑΝΘΑΣΤΟ" ΑΥΞΗΣΗ Για όσους δυσκολεύονταν να μακρύνουν το μουστάκι τους ή υπέφεραν από την καταστροφική ψαλίδα, η λύση βρισκόταν σε ένα σωληνάριο: Αρειμάνιοι Μύστακες: Η Τριχοθρεψίνη ήταν η «ακαταγώνιστος» σκευασία για την αύξηση των τριχών στο γένειο και το μουστάκι. Γυναικείοι Πλοκάμοι: Θεράπευε την ψαλίδα που κατέστρεφε τις περίτεχνες κομμώσεις των κυριών της εποχής. Τιμή: Μόλις 1,50 δρχ. (2 δρχ. για τις επαρχίες). ΤΟ "ΚΟΜΜΩΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΟΜΨΟΥ ΚΟΣΜΟΥ" Όλα αυτά τα προϊόντα, μαζί με τη «Βέρα Βιολέτα» και τις εκλεκτές κολώνιες, έκαναν το κατάστημα στη ΣΤΟΑ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ 5 έναν σταθμό πολιτισμού και ομορφιάς. Ο Μποτσαράκος δεν πωλούσε απλώς καλλυντικά· πωλούσε αυτοπεποίθηση σε μια Αθήνα που άλλαζε πρόσωπο. "Εκεί που η καθαριότης συναντά την τέχνη" — Αυτό ήταν το πνεύμα του Δ. Μποτσαράκου. Πηγή: Γιάννης Καιροφύλλας, "Οι πρώτοι έμποροι των Αθηνών"