PIETER BRUEGEL THE ELDER

 

Ο ΜΙΣΑΝΘΡΩΠΟΣ (1568) – PIETER BRUEGEL THE ELDER Ο κορυφαίος Φλαμανδός καλλιτέχνης PIETER BRUEGEL THE ELDER (1525/1530 - 1569) φιλοτέχνησε αυτό το εμβληματικό έργο, προσφέροντας έναν σκληρό αλλά αληθινό καθρέφτη στην ανθρωπότητα. Κεντρική φιγούρα είναι ο ΜΙΣΑΝΘΡΩΠΟΣ, ένας ηλικιωμένος άνδρας με μακριά μαύρη ρόμπα και λευκή γενειάδα. Πρόκειται για μια μοναχική μορφή, βαθιά απογοητευμένη από τη μοίρα του κόσμου, που βαδίζει σκυφτός, χαμένος στις δικές του σκοτεινές σκέψεις. Η απομόνωσή του όμως είναι πλασματική: είναι τόσο απορροφημένος από την εσωτερική του πικρία, που δεν παρατηρεί τα caltrops (σιδερένια αντικείμενα με καρφιά) που είναι σπαρμένα στον δρόμο μπροστά του, έτοιμα να τον πληγώσουν. Την ίδια στιγμή, ο ηλικιωμένος δεν αντιλαμβάνεται ότι πέφτει θύμα ληστείας. Ένας άνδρας, που εμφανίζεται μέσα σε μια γυάλινη σφαίρα με έναν σταυρό στην κορυφή (globus cruciger), κόβει τα νήματα από το πουγκί του για να του κλέψει τα χρήματα. Η γυάλινη σφαίρα συμβολίζει τον ίδιο τον κόσμο· ο BRUEGEL μας δείχνει ότι όσο κι αν προσπαθεί κανείς να απαρνηθεί τα εγκόσμια, ο "κόσμος" βρίσκει πάντα τον τρόπο να τον αγγίξει και να τον εξαπατήσει. Στο βάθος του τοπίου, ένας βοσκός φυλάει το κοπάδι του, αντιπροσωπεύοντας την απλότητα και την ενάρετη ζωή, σε αντίθεση με τη ματαιοδοξία του ληστή και τη στείρα απογοήτευση του κεντρικού ήρωα. Το κείμενο στο κάτω μέρος του πίνακα (σε παλαιά φλαμανδική γραφή) συνοψίζει τη φιλοσοφία του έργου: "Επειδή ο κόσμος είναι τόσο άπιστος, γι' αυτό και εγώ πενθώ". Είναι μια υπενθύμιση ότι η αληθινή αρετή δεν βρίσκεται στην τυφλή απομάκρυνση από την κοινωνία, αλλά στην επίγνωση των κινδύνων και της υποκρισίας που μας περιβάλλει.

ΟΙ ΤΥΦΛΟΙ (1568) – PIETER BRUEGEL THE ELDER Το αριστούργημα αυτό, φιλοτεχνημένο από τον PIETER BRUEGEL THE ELDER (1525/1530 - 1569), αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές και φιλοσοφικές απεικονίσεις της ανθρώπινης μοίρας στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης. Βασίζεται στη βιβλική ρήση: "Αν ένας τυφλός οδηγεί έναν άλλο τυφλό, τότε και οι δύο θα πέσουν στον λάκκο". Στον πίνακα βλέπουμε μια πομπή έξι τυφλών ανδρών, ο ένας πίσω από τον άλλο, να κρατιούνται από τους ώμους ή από μπαστούνια. Η κίνηση ξεκινά από πάνω αριστερά και καταλήγει σε μια βίαιη πτώση κάτω δεξιά. Ο πρώτος τυφλός, ο οδηγός της ομάδας, έχει ήδη πέσει μέσα σε έναν βάλτο, με το σώμα του αναποδογυρισμένο και το πρόσωπο στραμμένο προς τον θεατή σε μια κατάσταση απόλυτου πανικού. Ο δεύτερος τυφλός, παρασυρμένος από το μπαστούνι που κρατούσε ο πρώτος, παραπατά και ετοιμάζεται να πέσει πάνω του. Οι υπόλοιποι ακολουθούν ανυποψίαστοι, με τα πρόσωπά τους στραμμένα προς τον ουρανό, χωρίς να βλέπουν την καταστροφή που έρχεται. Η ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ Ο PIETER BRUEGEL THE ELDER απέδωσε με εκπληκτική, σχεδόν ιατρική ακρίβεια τις παθήσεις των ματιών των πρωταγωνιστών του: Ο ένας υποφέρει από καταρράκτη. Ο άλλος από ατροφία του οφθαλμικού βολβού. Ένας τρίτος έχει χάσει τα μάτια του εξαιτίας μολυσματικής ασθένειας. ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΙΚΟ ΤΟΠΙΟ Στο βάθος, το ειδυλλιακό φλαμανδικό τοπίο με την εκκλησία του χωριού έρχεται σε σκληρή αντίθεση με το δράμα της πρώτης γραμμής. Η εκκλησία συμβολίζει την πνευματική καθοδήγηση που οι άνδρες αυτοί φαίνεται να έχουν χάσει, ενώ η πτώση τους στον βάλτο αποτελεί μια αλληγορία για την πνευματική τύφλωση και την έλλειψη κριτικής σκέψης. Το έργο είναι ένας καθρέφτης της ανθρώπινης ευπιστίας. Μας προειδοποιεί ότι όταν ακολουθούμε τυφλά "ηγέτες" που δεν γνωρίζουν τον δρόμο, η πτώση είναι αναπόφευκτη

Ο PIETER BRUEGEL THE ELDER (περ. 1525-1530 – 1569) υπήρξε ο σημαντικότερος Φλαμανδός καλλιτέχνης του 16ου αιώνα, γνωστός για τα πρωτοποριακά τοπία του και τις ζωντανές σκηνές από τη ζωή των αγροτών. Παρόλο που θεωρείται κορυφαία μορφή της Βόρειας Αναγέννησης, οι πληροφορίες για την προσωπική του ζωή παραμένουν περιορισμένες και συχνά βασίζονται σε μεταγενέστερες βιογραφίες. ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ Νεανικά Χρόνια & Εκπαίδευση: Πιστεύεται ότι γεννήθηκε κοντά στην Μπρέντα των Κάτω Χωρών. Μαθήτευσε στο εργαστήριο του PIETER COECKE VAN AELST στην Αμβέρσα και πιθανότατα διδάχθηκε την τέχνη της μικρογραφίας από τη σύζυγο του δασκάλου του, Mayken Verhulst. Ταξίδι στην Ιταλία: Μεταξύ 1552 και 1554 ταξίδεψε στην Ιταλία, φτάνοντας μέχρι τη Ρώμη και τη Νάπολη. Η εμπειρία των Άλπεων κατά τη διάρκεια της επιστροφής του επηρέασε βαθύτατα την απόδοση του τοπίου στα έργα του. Η Καριέρα στην Αμβέρσα & τις Βρυξέλλες: Το 1551 έγινε δεκτός ως "μάστορας" στη συντεχνία των ζωγράφων της Αμβέρσας. Το 1563 μετακόμισε μόνιμα στις Βρυξέλλες, όπου παντρεύτηκε τη Mayken Coecke και δημιούργησε τα πιο διάσημα έργα του. Το Τέλος: Απεβίωσε στις Βρυξέλλες τον Σεπτέμβριο του 1569, σε ηλικία περίπου 40-45 ετών. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ Ο "Αγρότης Μπρίγκελ": Αν και ονομάστηκε έτσι λόγω των θεμάτων του, ήταν ένας καλλιεργημένος άνθρωπος με ανθρωπιστικές αξίες και διασυνδέσεις με λόγιους της εποχής. Κοινωνική Σάτιρα & Χιούμορ: Τα έργα του συχνά περιέχουν ηθικά διδάγματα, σαρκασμό για την ανθρώπινη αφρέλεια και πολύπλοκες αλληγορίες. Καινοτομία στο Τοπίο: Ανύψωσε τη ζωγραφική τοπίου σε αυτόνομο είδος, τοποθετώντας τις ανθρώπινες φιγούρες ως αναπόσπαστο μέρος του φυσικού περιβάλλοντος. Υπογραφή: Από το 1559 και μετά, αφαίρεσε το γράμμα «h» από το επώνυμό του, υπογράφοντας ως BRUEGEL.