2. ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΝΙΚΟΣ

Ο ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ (περ. 445-365 π.Χ.) υπήρξε ο θεμελιωτής της Κυνικής Φιλοσοφίας και ο άνθρωπος που γεφύρωσε τη σωκρατική ηθική με τον απόλυτο ασκητισμό. Αν και γεννήθηκε από πατέρα Αθηναίο, η μητέρα του ήταν Θράκισσα δούλη, γεγονός που του στερούσε τα πλήρη δικαιώματα του πολίτη, ωθώντας τον ίσως να αμφισβητήσει νωρίς τις κοινωνικές διακρίσεις.

Ο ΠΙΣΤΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ Ο Αντισθένης ήταν παρών στη θανάτωση του Σωκράτη και έμεινε δίπλα του μέχρι την τελευταία στιγμή. Από τον δάσκαλό του κράτησε την ακλόνητη πεποίθηση ότι η ΑΡΕΤΗ είναι το μόνο πράγμα που χρειάζεται ο άνθρωπος για να είναι ευτυχισμένος. Ωστόσο, ο Αντισθένης πήγε τη σωκρατική εγκράτεια

στα άκρα. Πίστευε ότι η ηδονή είναι κακό και έλεγε χαρακτηριστικά: «ΜΑΝΕΙΗΝ ΜΑΛΛΟΝ Η ΗΣΘΕΙΗΝ» (Καλύτερα να τρελαθώ παρά να νιώσω ηδονή), θεωρώντας ότι οι απολαύσεις υποδουλώνουν το πνεύμα.

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΤΟ ΚΥΝΟΣΑΡΓΕΣ Επέλεξε ως τόπο διδασκαλίας το γυμνάσιο ΚΥΝΟΣΑΡΓΕΣ, το οποίο προοριζόταν για τους «νόθους» (όσους δεν είχαν δύο γονείς Αθηναίους). Εκεί, φορώντας έναν απλό διπλό τρίβωνα και κρατώντας ένα ραβδί, άρχισε να κηρύττει την απελευθέρωση από τις κοινωνικές συμβάσεις. Όταν ο Σωκράτης είδε μια τρύπα στον τρίβωνα του Αντισθένη, του είπε περιπαικτικά: «Βλέπω τη ματαιοδοξία σου μέσα από την τρύπα του ρούχου σου», θέλοντας να του δείξει ότι ακόμα και η υπερβολική απλότητα μπορεί να κρύβει εγωισμό.

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΡΧΕΣ

• Η ΑΡΕΤΗ ΕΙΝΑΙ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ: Πίστευε ότι η φιλοσοφία δεν χρειάζεται πολλά λόγια ή μαθήματα, αλλά πράξεις. Η αρετή είναι ένα όπλο που κανείς δεν μπορεί να σου αφαιρέσει.

• Η ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ: Ο σοφός πρέπει να είναι αυτάρκης. «Πλούτος και φτώχεια», έλεγε, «δεν βρίσκονται στα σπίτια των ανθρώπων, αλλά στις ψυχές τους».

• Η ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΟΞΑΣ: Δίδασκε ότι η κοινωνική αναγνώριση είναι μια κενή αξία. Όταν κάποτε του είπαν ότι οι κακοί τον επαινούν, εκείνος αναρωτήθηκε με αγωνία: «Τι κακό έχω κάνει;».

Ο Αντισθένης προετοίμασε το έδαφος για τον Διογένη, μετατρέποντας τη φιλοσοφία σε μια διαρκή πνευματική και σωματική εκπαίδευση για την κατάκτηση της εσωτερικής ελευθερίας.