16.ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΤΑΙΡΑ ΛΕΟΝΤΙΟΝ: Η ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ

Στον ΚΗΠΟ, η διάκριση των φύλων καταργήθηκε μπροστά στην κοινή ανάγκη για ΑΤΑΡΑΞΙΑ. Ο Επίκουρος πίστευε ότι η ικανότητα για φιλοσοφικό στοχασμό δεν εξαρτάται από το φύλο, αλλά από τη θέληση για γνώση.

1. Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

Ενώ στην Ακαδημία του Πλάτωνα ή στο Λύκειο του Αριστοτέλη οι γυναίκες ήταν ουσιαστικά απούσες, στον Κήπο συμμετείχαν ενεργά. Γυναίκες κάθε κοινωνικής τάξης —ελεύθερες πολίτες, εταίρες, ακόμα

και δούλες— ζούσαν και φιλοσοφούσαν μαζί με τους άνδρες. Αυτό προκάλεσε το μένος των πολεμίων του Επικουρισμού, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τη γυναικεία παρουσία για να συκοφαντήσουν τη σχολή ως χώρο ακολασίας, ενώ στην πραγματικότητα ήταν χώρος πνευματικής καλλιέργειας.

2. ΛΕΟΝΤΙΟΝ: Η ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΠΟΥ ΤΟΛΜΗΣΕ

Η ΛΕΟΝΤΙΟΝ υπήρξε η πιο λαμπρή γυναικεία προσωπικότητα του Κήπου. Ήταν μια "εταίρα" (μορφωμένη γυναίκα που ζούσε εκτός των αυστηρών ορίων του οίκου) η οποία εγκατέλειψε την προηγούμενη ζωή της για να αφοσιωθεί στα επικούρεια δόγματα.

• Η Συγγραφική της Δράση: Η Λεόντιον δεν ήταν απλή ακροάτρια. Συνέγραψε ένα οξύτατο φιλοσοφικό έργο εναντίον του ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ, του διαδόχου του Αριστοτέλη. Ο Κικέρων, αν και εχθρός του Επικουρισμού, παραδέχθηκε ότι το κείμενό της ήταν γραμμένο με εξαιρετική κομψότητα και αττική γλώσσα.

• Το Πρότυπο της Ελεύθερης Γυναίκας: Η παρουσία της απέδειξε ότι μια γυναίκα μπορεί να διαθέτει διανοητική ισχύ ίση ή και ανώτερη από τους επιφανέστερους άνδρες της εποχής της.

3. ΘΕΜΙΣΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ

Εκτός από τη Λεόντιον, γνωρίζουμε και άλλες γυναίκες που τίμησαν τον Κήπο:

• ΘΕΜΙΣΤΑ: Η σύζυγος του Λεοντέα, προς την οποία ο Επίκουρος έτρεφε τέτοιο σεβασμό, ώστε την αποκαλούσε "Σόλωνα", αναγνωρίζοντας τη νομοθετική και ηθική της συγκρότηση.

• ΦΙΛΑΙΝΙΣ, ΝΙΚΙΔΙΟΝ, ΜΑΜΜΑΡΙΟΝ: Γυναίκες που αναφέρονται στις επιστολές του Δασκάλου με στοργή και εκτίμηση, δείχνοντας ότι η φιλία στον Κήπο δεν γνώριζε έμφυλα σύνορα.

4. Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΠΙΚΟΥΡΟ

Για τον Επίκουρο, η γυναίκα δεν είναι "ατελής άνδρας", όπως πίστευαν άλλες σχολές. Είναι ένα έμβιο ον με την ίδια ατομική δομή και τις ίδιες φυσικές ανάγκες. Η ηδονή και η αταραξία είναι δικαίωμα κάθε ανθρώπου. Η απελευθέρωση από τον φόβο του θανάτου και των θεών αφορά εξίσου τη γυναίκα, η οποία συχνά ήταν πιο ευάλωτη στις δεισιδαιμονίες της εποχής.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η παρουσία των γυναικών στον Κήπο ήταν η έμπρακτη εφαρμογή του ανθρωπισμού. Ο Επίκουρος δεν έγραψε απλώς για την ισότητα· την έκανε πράξη, δημιουργώντας το πρώτο ιστορικό παράδειγμα μιας κοινωνίας όπου η αξία του ατόμου κρινόταν από το ήθος και τη φρόνησή του, και όχι από το φύλο του.

ΧΑΙΡΕΤΕ ΚΑΙ ΜΕΜΝΗΣΘΕ ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ

---

ΠΗΓΕΣ

• ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ, Βίοι Φιλοσόφων, Βιβλίο Χ.

• ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ, Επίκουρος, η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου.

• ΚΙΚΕΡΩΝ, De Natura Deorum (Περί της φύσεως των θεών).

• ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ, Η θέση της γυναίκας στην Επικούρεια κοινότητα.