17.ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΩΙΚΩΝ: ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΣΕ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ

Ενώ και οι δύο σχολές είχαν ως τελικό στόχο την ευδαιμονία και την εσωτερική γαλήνη, οι δρόμοι που πρότειναν ήταν ριζικά διαφορετικοί.

1. Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ: ΤΥΧΗ Η ΠΡΟΝΟΙΑ;

• ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΙ: Πίστευαν σε ένα σύμπαν υλικό, άπειρο και μηχανιστικό. Ο κόσμος δημιουργήθηκε από την τυχαία συνάντηση των ατόμων (ΠΑΡΕΓΚΛΙΣΗ). Δεν υπάρχει κανένα θείο σχέδιο ή πεπρωμένο. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να διαμορφώσει τη ζωή του.

• ΣΤΩΙΚΟΙ: Πίστευαν ότι το σύμπαν είναι ένας ζωντανός οργανισμός που διοικείται από τον ΛΟΓΟ και τη ΘΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ. Τα πάντα είναι προκαθορισμένα από τη Μοίρα (Ειμαρμένη). Ο άνθρωπος οφείλει να αποδεχθεί το πεπρωμένο του.

2. ΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΑΓΑΘΟ: ΗΔΟΝΗ Η ΑΡΕΤΗ;

• ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΙ: Το υπέρτατο αγαθό είναι η ΗΔΟΝΗ, την οποία όριζαν ως την απουσία πόνου (ΑΠΟΝΙΑ) και την ψυχική γαλήνη (ΑΤΑΡΑΞΙΑ). Η αρετή είναι απαραίτητη μόνο ως μέσο για την επίτευξη της ηδονής.

• ΣΤΩΙΚΟΙ: Το υπέρτατο αγαθό είναι η ΑΡΕΤΗ για την ίδια την αρετή. Η ευτυχία δεν είναι ο στόχος, αλλά το αποτέλεσμα του να ζει κανείς "ομολογουμένως τη φύσει" (σύμφωνα με τη φύση και τον λόγο). Οι ηδονές θεωρούνταν συχνά επικίνδυνες ή αδιάφορες.

3. Η ΣΤΑΣΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

• ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΙ: Πρότειναν το "ΛΑΘΕ ΒΙΩΣΑΣ". Η πολιτική προκαλεί ταραχή και ανταγωνισμό. Ο σοφός προτιμά την ιδιωτική ζωή και τη θαλπωρή της φιλίας στον Κήπο.

• ΣΤΩΙΚΟΙ: Θεωρούσαν καθήκον του πολίτη τη συμμετοχή στα κοινά. Ο σοφός πρέπει να υπηρετεί την πατρίδα και την ανθρωπότητα, καθώς όλοι είμαστε μέρη του ίδιου κοσμικού συνόλου (Κοσμοπολιτισμός).

4. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

• ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΙ: Επιδίωκαν τη θεραπεία της ψυχής από τους περιττούς φόβους, επιτρέποντας όμως τα ανθρώπινα συναισθήματα και τη ζεστασιά των δεσμών.

• ΣΤΩΙΚΟΙ: Επιδίωκαν την ΑΠΑΘΕΙΑ. Ο ιδανικός σοφός έπρεπε να είναι ανεπηρέαστος από τον πόνο, την απώλεια ή τη χαρά, θεωρώντας τα εξωτερικά γεγονότα "αδιάφορα".

[Image table comparing Epicurean Ataraxia vs Stoic Apatheia]

ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ

Η κόντρα ήταν συχνά σφοδρή. Οι Στωικοί κατηγορούσαν τους Επικούρειους για μαλθακότητα και αθεΐα, ενώ οι Επικούρειοι θεωρούσαν τους Στωικούς δογματικούς και δέσμιους μιας φανταστικής μοίρας. Στην πραγματικότητα, ο Επικουρισμός προσέφερε μια ανθρωποκεντρική απελευθέρωση, ενώ ο Στωικισμός μια ηθική πειθαρχία.

ΧΑΙΡΕΤΕ ΚΑΙ ΜΕΜΝΗΣΘΕ ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ

---

ΠΗΓΕΣ

• ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ, Επίκουρος, η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου.

• A.A. LONG, Η Ελληνιστική Φιλοσοφία: Στωικοί, Επικούρειοι, Σκεπτικοί.

• ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ, Επικούρειοι και Στωικοί: Η μεγάλη αναμέτρηση.

• ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ, Βίοι Φιλοσόφων (Βιβλία VII και X).