Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΔΕΛΦΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ

 

ΩΚΕΑΝΙΔΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: NELLY’S ΤΟΠΟΣ: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΕΛΦΩΝ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1930 Η Nelly’s υπήρξε η επίσημη φωτογράφος των δεύτερων Δελφικών Εορτών το 1930, το μεγαλόπνοο όραμα του Άγγελου Σικελιανού και της Εύας Πάλμερ για την αναβίωση του αρχαίου πνεύματος. Με τον φακό της απαθανάτισε τις εμβληματικές παραστάσεις του «Προμηθέα Δεσμώτη» και των «Ικετίδων», καθώς και τους αθλητικούς αγώνες στο αρχαίο στάδιο. Στις φωτογραφίες αυτές, η Nelly’s εστιάζει στην κίνηση του χορού των Ωκεανίδων, όπου οι χορεύτριες μοιάζουν με ζωντανά αγάλματα που ξεπροβάλλουν από το δελφικό τοπίο. Οι λήψεις της δεν ήταν απλό ρεπορτάζ, αλλά μια καλλιτεχνική προσπάθεια να αποδοθεί ο λυρισμός και η ενέργεια μιας διοργάνωσης που συγκέντρωσε την παγκόσμια ελίτ του πνεύματος. Μέσα από το έργο της, οι Δελφικές Εορτές πέρασαν στην αιωνιότητα, προβάλλοντας την εικόνα μιας Ελλάδας που ξαναβρίσκει τις ρίζες της μέσα από την τέχνη και την οικουμενικότητα.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΕΛΛΗ ΣΟΥΓΙΟΥΛΤΖΟΓΛΟΥ-ΣΕΡΑΪΔΑΡΗ (NELLY’S) ΤΟΠΟΣ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1929

Η NELLY’S δημιουργεί το 1929 μια από τις πιο εμβληματικές σειρές στην ιστορία της παγκόσμιας φωτογραφίας. Με φόντο τα μάρμαρα του Παρθενώνα, απαθανατίζει τη χορεύτρια της Opera Comique του Παρισιού, Μόνα Πάεβα, σε κινήσεις που εξυμνούν την πλαστικότητα του σώματος και την αρχαία αρμονία.

Η φωτογράφιση προκάλεσε σκάνδαλο στην κοινωνία του Μεσοπολέμου, όμως κατάφερε να ταυτίσει τη σύγχρονη τέχνη με το κλασικό κάλλος. Μέσα από το φακό της, η κίνηση του σώματος γίνεται ένα με την αρχιτεκτονική των μνημείων, αναδεικνύοντας μια αισθητική που καθιέρωσε την Ελλάδα ως παγκόσμιο σύμβολο φωτός και ομορφιάς. Μια στιγμή όπου η τέχνη του χορού παγώνει στο χρόνο, θυμίζοντας ανάγλυφο αρχαίας μετόπης.

Η φωτογράφιση περιλαμβάνει συνολικά 68 λήψεις, χωρισμένες σε πόζες με διάφανους χιτώνες αλλά και γυμνές, οι οποίες προκάλεσαν τεράστιο σκάνδαλο στην κοινωνία του Μεσοπολέμου. Παρά τις κατηγορίες για «ιεροσυλία», η Nelly’S κατάφερε να ταυτίσει τη σύγχρονη τέχνη με το κλασικό κάλλος. Μέσα από το φακό της, η κίνηση του σώματος γίνεται ένα με την αρχιτεκτονική των μνημείων, αναδεικνύοντας μια αισθητική που καθιέρωσε την Ελλάδα ως παγκόσμιο σύμβολο φωτός. Μια στιγμή όπου η τέχνη του χορού παγώνει στο χρόνο, θυμίζοντας ανάγλυφο αρχαίας μετόπΗ Συνάντηση: Η Πάεβα ήταν κορυφαία χορεύτρια της Opera Comique του Παρισιού. Η Nelly’s την έπεισε να ποζάρει στον Παρθενώνα, επιδιώκοντας να αναδείξει τη συνέχεια της ελληνικής πλαστικότητας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ 1903

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: FRED BOISSONNAS ΤΟΠΟΣ: ΑΘΗΝΑ (ΛΟΦΟΣ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ) ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1903

Ο Ελβετός Fred Boissonnas αιχμαλωτίζει το 1903 μια εικόνα της Αθήνας που σήμερα μοιάζει εξωπραγματική: ένα κοπάδι πρόβατα να βόσκει αμέριμνο στη σκιά του Παρθενώνα. Η συνύπαρξη της αγροτικής ζωής με τα παγκόσμια σύμβολα του πολιτισμού αναδεικνύει μια πόλη που διατηρούσε ακόμα τον χαρακτήρα ενός μεγάλου χωριού.

Η λήψη από τον λόφο του Φιλοπάππου αποκαλύπτει έναν Ιερό Βράχο χωρίς τη σημερινή οικιστική πυκνότητα, λουσμένο στο καθαρό αττικό φως. Η εικόνα αυτή σηματοδότησε την αρχή ενός τεράστιου αρχείου που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, καθιερώνοντας την οπτική ταυτότητα της σύγχρονης Ελλάδας στις αρχές του 20ού αιώνα. Μια σύνθεση όπου η καθημερινότητα συναντά την αιωνιότητα των μνημείων με απόλυτη γαλήνη και αυθεντικότητα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΠΟΥ ΝΙΚΗΣΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Πίσω από κάθε κιτρινισμένο χαρτί, πίσω από κάθε ασπρόμαυρη λήψη, κρύβεται μια στιγμή που αρνήθηκε να σβήσει. Στη νέα μας ενότητα, «Η Ιστορία μιας Παλιάς Φωτογραφίας», ξετυλίγουμε το νήμα της μνήμης, αναζητώντας τους ανθρώπους που βρέθηκαν πίσω από το κλείστρο και εκείνους που στάθηκαν μπροστά του.

• Ο Ρεαλισμός της Στιγμής: Όπως όταν ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ άφηνε για λίγο το φωτορεπορτάζ για να απαθανατίσει την ηρεμία μιας καλύβας στη Βούλα του 1925.

• Η Αναζήτηση του Θείου: Όπως όταν ο FRED BOISSONNAS «αιχμαλώτιζε» το ελληνικό φως πάνω στις πέτρες και τα πρόσωπα της υπαίθρου, δίνοντάς τους μια διάσταση αιώνια.

• Η Ποίηση της Μορφής: Όπως όταν η NELLY’S μεταμόρφωνε το ανθρώπινο σώμα σε αρχαίο άγαλμα κάτω από τον ήλιο της Ακρόπολης.

Κάθε φωτογραφία είναι ένα παράθυρο ανοιχτό στο παρελθόν. Δεν είναι μόνο η αισθητική, είναι οι ιστορίες επιβίωσης στον Βόλο του 1946, είναι η αριστοκρατική αύρα στο Κτήμα Θων το 1912, είναι ο ιδρώτας και το χαμόγελο μιας Ελλάδας που δεν υπάρχει πια, αλλά συνεχίζει να μας καθορίζει.

Σας προσκαλούμε να κοιτάξετε μαζί μας βαθιά μέσα σε αυτές τις εικόνες. Γιατί μια παλιά φωτογραφία δεν είναι απλώς ένα είδωλο· είναι η ίδια η ζωή που σταμάτησε για ένα δευτερόλεπτο, για να μας μιλήσει σήμερα.

ΒΟΥΛΑ 1925: Ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ ΣΤΙΣ "ΕΞΟΧΕΣ" ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

Σε μια εποχή που η παραλιακή ζώνη της Αθήνας ήταν ένας παρθένος τόπος γεμάτος αμμόλοφους και πυκνά δάση από πεύκα, ο φακός αποθανατίζει μια σπάνια, προσωπική στιγμή ενός εκ των κορυφαίων φωτορεπόρτερ της Ελλάδας. Είναι το καλοκαίρι του 1925 και ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ παραθερίζει με την οικογένειά του στη ΒΟΥΛΑ, σε ένα σκηνικό που σήμερα φαντάζει εξωτικό.

ΒΟΛΟΣ 1946: Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΟΧΘΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Σε μια χρονική συγκυρία όπου η Ελλάδα προσπαθούσε να μαζέψει τα συντρίμμια της από την Κατοχή και ενώ βρισκόταν ήδη στη δίνη των εσωτερικών συγκρούσεων, η καθημερινότητα στην ύπαιθρο παρέμενε μια διαρκής μάχη με τα στοιχεία της φύσης. Η φωτογραφία από τον ΒΟΛΟ ΤΟΥ 1946 αποτελεί ένα

ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 1912: ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΥΛΗΣ ΘΩΝ

Στη συμβολή των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας, εκεί που σήμερα χτυπά η καρδιά του αστικού κέντρου, υπήρχε κάποτε ένας επίγειος παράδεισος: το ΚΤΗΜΑ ΘΩΝ.

Ιδιοκτησία του ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΘΩΝ, Γερμανού αυλικού του Βασιλιά Γεωργίου Α’, το κτήμα αποτελούσε σημείο αναφοράς για την αθηναϊκή ελίτ. Η έπαυλη και ο κήπος, σχεδιασμένα γύρω στο 1900 από τον σπουδαίο ΕΡΝΕΣΤΟ ΤΣΙΛΛΕΡ, φιλοξενούσαν μια μοναδική γλυπτοθήκη και τον κομψό ναό του ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ — το μόνο κτίσμα που διασώζεται μέχρι σήμερα ως διατηρητέο μνημείο.

ΤΖΙΝΤΑ – Η ΝΕΡΑΪΔΑ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ ΚΑΙ Η ΙΕΡΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΡΕΜΕΝΩΝ

Η ΜΝΗΜΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΓΙΖΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΕΜΟ

Υπάρχουν ιστορίες που τις διηγούμαστε για να περάσει η ώρα και ιστορίες που τις κουβαλάμε για να μην χαθούμε στον χρόνο. Ο θρύλος της ΤΖΙΝΤΑΣ, της μυθικής μητέρας των ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Σε αυτό το τεύχος, το περιοδικό μας επιχειρεί μια βουτιά στις ομίχλες της Πίνδου και του Γράμμου, εκεί

ΡΙΕΝΤΖΙ: Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΩΝ – ΕΝΓΚΕΛΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΒΑΓΚΝΕΡ

Η ιστορία του τελευταίου Τριβούνου της Ρώμης λειτούργησε ως «πεδίο δοκιμών» για δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Ενώ ο Βάγκνερ δημιούργησε ένα μουσικό υπερθέαμα που εστιάζει στο άτομο, ο Ένγκελς σχεδίασε μια «κοινωνική όπερα» που εστιάζει στην τάξη.

1. Ο ΗΡΩΑΣ: ΤΡΑΓΙΚΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ VS ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ

ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ: Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΩΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Ο ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ (1820–1895) δεν υπήρξε μόνο ο συνδιαμορφωτής του ιστορικού υλισμού, αλλά και ένας από τους πιο οξυδερκείς κριτικούς λογοτεχνίας του 19ου αιώνα. Για τον Ένγκελς, η λογοτεχνική δημιουργία δεν ήταν μια απομονωμένη πνευματική δραστηριότητα, αλλά μια ανώτερη μορφή κοινωνικής συνείδησης που αντανακλά τις υλικές συνθήκες και τις ταξικές συγκρούσεις της εποχής της. 

 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η «ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ»

 Η μεγαλύτερη συνεισφορά του Ένγκελς στη λογοτεχνική θεωρία είναι ο ορισμός του ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ. Σε αντίθεση με τον απλό νατουραλισμό, που καταγράφει επιφανειακά τις λεπτομέρειες, ο Ένγκελς υποστήριξε ότι ο αληθινός ρεαλισμός προϋποθέτει την «πιστή αναπαραγωγή τυπικών χαρακτήρων κάτω από τυπικές συνθήκες». Αυτό σημαίνει ότι ένας σπουδαίος λογοτέχνης δεν περιγράφει απλώς άτομα, αλλά χαρακτήρες που ενσαρκώνουν τις κοινωνικές δυνάμεις της εποχής τους. Η λογοτεχνία γίνεται επαναστατική όταν αποκαλύπτει τις κρυφές δομές της εκμετάλλευσης, ακόμα και αν ο συγγραφέας δεν έχει συνειδητή πρόθεση να κάνει πολιτική προπαγάνδα. 

 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΠΑΛΖΑΚ: Η ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ

 Ο Ένγκελς ανέδειξε τον ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ ως το κορυφαίο παράδειγμα. Παρόλο που ο Μπαλζάκ ήταν πολιτικά νομιμόφρων και οπαδός της μοναρχίας, το έργο του («Ανθρώπινη Κωμωδία») περιγράφει με τέτοια ακρίβεια την άνοδο της αστικής τάξης και την αποσύνθεση της αριστοκρατίας, που ο Ένγκελς θεωρούσε ότι έμαθε από αυτόν περισσότερα για την οικονομία από ό,τι από όλους τους επαγγελματίες ιστορικούς και στατιστικολόγους της Γαλλίας. Αυτή η «νίκη του ρεαλισμού» έναντι των προσωπικών προκαταλήψεων του δημιουργού αποτελεί κεντρικό πυλώνα της μαρξιστικής αισθητικής. 

 Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΩΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ 

Για τον Ένγκελς, η σχέση λογοτεχνίας και επανάστασης είναι διαλεκτική. Η τέχνη προετοιμάζει το έδαφος για την κοινωνική αλλαγή με τρεις τρόπους: Απομυθοποίηση: Καταστρέφει τις αυταπάτες του αστικού κόσμου για την «αιωνιότητα» του συστήματος. Γλωσσική Χειραφέτηση: Δίνει στην εργατική τάξη τα εννοιολογικά εργαλεία να κατανοήσει τη θέση της στην ιστορία. Καλλιέργεια του Ανθρώπου: Η επανάσταση δεν στοχεύει μόνο στην αλλαγή της οικονομίας, αλλά στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ανθρώπου, και η επαφή με τους κλασικούς (Σαίξπηρ, Γκαίτε, Αισχύλο) είναι απαραίτητη για αυτή τη μετάβαση. 

 Η ΣΤΡΑΤΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ 

Ο Ένγκελς ήταν αντίθετος στη «ρηχή» στρατευμένη λογοτεχνία. Πίστευε ότι η πολιτική κατεύθυνση ενός έργου πρέπει να αναδύεται αβίαστα από την πλοκή. «Η τάση πρέπει να ξεπηδά από την κατάσταση την ίδια», έγραφε, τονίζοντας ότι η τέχνη παραμένει ισχυρή μόνο όταν διατηρεί την αισθητική της ποιότητα. 

 ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Για την περαιτέρω μελέτη της σχέσης του Ένγκελς με τη λογοτεχνία, προτείνονται οι ακόλουθες πηγές: Engels, F. (1888). Επιστολή προς τη Margaret Harkness (Σχετικά με τον Ρεαλισμό και τον Μπαλζάκ). Marx, K. & Engels, F. Για την Τέχνη και τη Λογοτεχνία (Συλλογή κειμένων, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή). Lifshitz, M. (1933). The Philosophy of Art of Karl Marx (Περιλαμβάνει εκτενείς αναφορές στη συμβολή του Ένγκελς). Eagleton, T. (1976). Marxism and Literary Criticism (Μαρξισμός και Λογοτεχνική Κριτική). Lukács, G. (1950). Studies in European Realism (Μελέτες για τον Ευρωπαϊκό Ρεαλισμό – βασισμένο στις αρχές του Ένγκελς για τον Μπαλζάκ). Prawer, S. S. (1976). Karl Marx and World Literature (Oxford University Press - αναλύει το κοινό λογοτεχνικό υπόβαθρο Μαρξ και Ένγκελς)

Ο ΔΑΝΤΗΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΕΝΓΚΕΛΣ: Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΣΤΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΔΥΟ ΚΟΣΜΩΝ

Για τον Φρίντριχ Ένγκελς, ο Δάντης ήταν ο καλλιτεχνικός κολοσσός που κατάφερε να αποτυπώσει τη μεγαλύτερη μετάβαση στην ιστορία της Ευρώπης: το πέρασμα από τον σκοτεινό φεουδαρχικό Μεσαίωνα στην εποχή της αστικής ανάπτυξης και της Αναγέννησης.

Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

Στον πρόλογο της ιταλικής έκδοσης του «ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟΥ» (1893), ο Ένγκελς γράφει με θαυμασμό:

«Η λήξη του μεσαιωνικού φεουδαρχισμού και η έναρξη της σύγχρονης καπιταλιστικής εποχής σημαδεύονται από μια τεράστια φυσιογνωμία. Είναι ένας Ιταλός, ο Δάντης, ο τελευταίος ποιητής του Μεσαίωνα και ταυτόχρονα ο πρώτος ποιητής των Νέων Χρόνων».

Για τον Ένγκελς, ο Δάντης δεν ήταν ένας αποκομμένος θρησκευτικός ποιητής, αλλά ένας «πολιτικός άνθρωπος» (uomo politico) που ενεπλάκη ενεργά στις ταξικές και πολιτικές συγκρούσεις της Φλωρεντίας.

Η «ΘΕΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ» ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Ο Ένγκελς ανέλυε τη «ΘΕΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ» όχι μόνο ως θεολογικό αριστούργημα, αλλά ως μια ανελέητη κριτική της διαφθοράς της εκκλησίας και της αριστοκρατίας.

• Η Ταξική Σύγκρουση: Στα πρόσωπα που ο Δάντης τοποθετεί στην «Κόλαση», ο Ένγκελς έβλεπε τους εκπροσώπους της παρακμάζουσας φεουδαρχίας και τους διεφθαρμένους τραπεζίτες της ανερχόμενης αστικής τάξης.

• Η Εθνική Ενότητα: Ο Ένγκελς αναγνώριζε στον Δάντη τον πνευματικό πατέρα της ιταλικής εθνικής συνείδησης, καθώς η επιλογή του να γράψει στη λαϊκή γλώσσα (volgare) και όχι στα λατινικά ήταν μια επαναστατική πράξη εκδημοκρατισμού της γνώσης.

Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Ο Ένγκελς έκλεινε τη σκέψη του για τον Δάντη με μια πρόκληση προς τη δική του εποχή. Όπως η μετάβαση από τον Μεσαίωνα στην Αναγέννηση γέννησε έναν Δάντη, έτσι και η μετάβαση στον Σοσιαλισμό θα απαιτούσε τους δικούς της μεγάλους ποιητές που θα υμνούσαν την απελευθέρωση της εργατικής τάξης.

---

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Engels, F. (1893). Πρόλογος στην Ιταλική Έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου.

2. Marx, K. & Engels, F. On Literature and Art (International Publishers, New York).

3. Della Volpe, G. (1960). Critica dell'ideologia contemporanea (Ανάλυση για τον Δάντη και τον υλισμό).

4. Gramsci, A. Quaderni del carcere (Τα «Τετράδια της Φυλακής» του Γκράμσι περιέχουν εκτενείς αναλύσεις για τον Δάντη, επηρεασμένες από τις θέσεις του Ένγκελς).

5. Mayer, G. (1934). Friedrich Engels: A Biography (Η κλασική βιογραφία που αναλύει το λογοτεχνικό υπόβαθρο του Ένγκελς)

ΧΑΪΝΡΙΧ ΧΑΪΝΕ: Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ

Η σχέση του Φρίντριχ Ένγκελς με τον Χάινριχ Χάινε ήταν μια σχέση βαθιάς εκτίμησης και κοινού οράματος. Ο Ένγκελς έβλεπε στον Χάινε τον μοναδικό Γερμανό ποιητή που μπορούσε να συνδυάσει το «ελαφρύ» πνεύμα του γαλλικού διαφωτισμού με τη βάθος της γερμανικής σκέψης, θέτοντάς τα στην υπηρεσία της επανάστασης.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ

Ο Ένγκελς θεωρούσε τον Χάινε ως τον πιο προοδευτικό εκπρόσωπο της γερμανικής λογοτεχνίας. Στα κείμενά του, τόνιζε ότι ο Χάινε κατάφερε να απογυμνώσει την υποκρισία της γερμανικής αστικής τάξης και του φεουδαρχικού κράτους της Πρωσίας.

• «Οι Υφαντές της Σιλεσίας»: Όταν ο Χάινε έγραψε το περίφημο ποίημα για την εξέγερση των υφαντών το 1844, ο Ένγκελς το μετέφρασε αμέσως στα αγγλικά και το δημοσίευσε στον τύπο των Χαρτιστών, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα πιο ισχυρά τραγούδια της σύγχρονης εποχής.

• Η Κριτική στη Θρησκεία: Ο Ένγκελς θαύμαζε το έργο του Χάινε «Για την Ιστορία της Θρησκείας και της Φιλοσοφίας στη Γερμανία», θεωρώντας ότι ο ποιητής είχε κατανοήσει τη διαλεκτική εξέλιξη των ιδεών πριν ακόμα διαμορφωθεί πλήρως ο μαρξισμός.

Ο «ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ» ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ

Για τον Ένγκελς, ο Χάινε ήταν το πρότυπο του συγγραφέα που δεν περιοριζόταν από στενά εθνικά σύνορα. Η ζωή του Χάινε στο Παρίσι και η συνεργασία του με τη γαλλική διανόηση ήταν για τον Ένγκελς το παράδειγμα του διεθνισμού που έπρεπε να διέπει το προλεταριάτο.

Παρά τις περιστασιακές πολιτικές διαφωνίες τους (καθώς ο Χάινε φοβόταν μερικές φορές τη «βαρβαρότητα» των μαζών), ο Ένγκελς τον υπερασπιζόταν πάντα απέναντι στους συντηρητικούς κριτικούς, αναγνωρίζοντας ότι ο Χάινε είχε καταφέρει να κάνει τη γερμανική γλώσσα «να τραγουδάει την ελευθερία».

«Ο Χάινε είναι ο μόνος από τους σύγχρονους Γερμανούς ποιητές που έχει το θάρρος να είναι ταυτόχρονα και πολιτικός.»

---

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Engels, F. (1844). The Condition of England (Περιέχει αναφορές στον Χάινε και τη μετάφραση των «Υφαντών»).

2. Marx, K. & Engels, F. Collected Works, Vol. 4 (Αλληλογραφία και άρθρα για τη γερμανική λογοτεχνία).

3. Heine, H. (1844). Germany: A Winter's Tale (Το έργο που ο Ένγκελς θεωρούσε ως την κορυφαία πολιτική σάτιρα).

4. Betz, A. (1976). Exile and Commitment: The Poetry of Heinrich Heine.

5. Spencer, H. (1985). Heine and Marx: A Literary Friendship (Εκτενής μελέτη για τη σχέση της τριάδας Μαρξ-Ένγκελς-Χάινε).

Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΕΝΓΚΕΛΣ: ΜΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Η συνεισφορά των ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ και ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ δεν περιορίζεται στην πολιτική οικονομία και την κοινωνιολογία. Οι δύο στοχαστές άφησαν πίσω τους μια μνημειώδη αισθητική κληρονομιά, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση της τέχνης με την κοινωνία. Για εκείνους, η λογοτεχνία ήταν η ανώτερη έκφραση της ανθρώπινης συνείδησης και το πεδίο όπου η ιστορική αλήθεια συγκρούεται με την ιδεολογική πλάνη.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ

1. Η ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ: Η λογοτεχνία δεν είναι «καθρέφτης» που απλώς αντανακλά την πραγματικότητα, αλλά ένας φακός που την αναλύει. Η κληρονομιά τους μας διδάσκει ότι η αξία ενός έργου δεν κρίνεται από τις πολιτικές δηλώσεις του συγγραφέα, αλλά από την ικανότητά του να αποκαλύπτει τις εσωτερικές αντιφάσεις της κοινωνίας. Η «νίκη του ρεαλισμού» (όπως στην περίπτωση του Μπαλζάκ) παραμένει η σημαντικότερη παρακαταθήκη τους για τη λογοτεχνική κριτική.

2. ΟΙ ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΩΣ ΚΟΙΝΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ: Από τον ΑΙΣΧΥΛΟ και τον ΔΑΝΤΗ μέχρι τον ΣΑΙΞΠΗΡ και τον ΓΚΑΙΤΕ, οι Μαρξ και Ένγκελς υπερασπίστηκαν την κλασική παιδεία ως απαραίτητο εφόδιο για την απελευθέρωση του προλεταριάτου. Η επανάσταση, κατά τη σκέψη τους, δεν έρχεται για να καταστρέψει τον πολιτισμό του παρελθόντος, αλλά για να τον καταστήσει κτήμα ολόκληρης της ανθρωπότητας.

3. Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΠΡΟΑΓΓΕΛΟΣ ΤΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗΣ: Η λογοτεχνία προετοιμάζει το πνεύμα για την κοινωνική αλλαγή. Μέσα από το έργο φίλων και συνοδοιπόρων, όπως ο ΧΑΪΝΡΙΧ ΧΑΪΝΕ, ανέδειξαν πώς η ποίηση μπορεί να γίνει «υλική δύναμη» όταν κατακτά τις μάζες, μετατρέποντας τον λυρισμό σε κοινωνική κριτική.

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ 20ό ΚΑΙ 21ο ΑΙΩΝΑ

Η λογοτεχνική τους θεωρία αποτέλεσε το θεμέλιο για μερικούς από τους σπουδαιότερους διανοητές του περασμένου αιώνα, όπως ο Georg Lukács, ο Walter Benjamin, ο Bertolt Brecht και ο Terry Eagleton. Η πίστη τους ότι η τέχνη πρέπει να είναι ελεύθερη από δογματισμούς, αλλά βαθιά συνδεδεμένη με την ανθρώπινη αλήθεια, παραμένει επίκαιρη σε κάθε εποχή κρίσης και μετάβασης.

---

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΗ)

1. Marx, K. & Engels, F. (1973). On Literature and Art. New York: International Publishers. (Η βασική συλλογή όλων των αποσπασμάτων τους για την τέχνη).

2. Engels, F. (1888). Επιστολή προς τη Margaret Harkness. (Ο θεμέλιος λίθος της θεωρίας για τον Ρεαλισμό).

3. Lukács, G. (1950). Studies in European Realism. London: Hillway Publishing. (Η συστηματική ανάπτυξη της σκέψης του Ένγκελς για τον Μπαλζάκ).

4. Prawer, S. S. (1976). Karl Marx and World Literature. Oxford: Clarendon Press. (Η πιο εμπεριστατωμένη μελέτη για το λογοτεχνικό υπόβαθρο των Μαρξ και Ένγκελς).

5. Eagleton, T. (1976). Marxism and Literary Criticism. University of California Press. (Σύγχρονη ανάλυση της μαρξιστικής αισθητικής).

6. Lifshitz, M. (1973). The Philosophy of Art of Karl Marx. London: Pluto Press. (Η κλασική ανάλυση της αισθητικής φιλοσοφίας του μαρξισμού).

ΣΩΡΕΥΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΑΛΕΞΗΣ ΤΟΛΣΤΟΪ (ΡΩΣΙΚΟ ΛΑΪΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ) Μια φορά κι έναν καιρό, ένας παππούς φύτεψε ένα ραπάνι. Το ραπάνι μεγάλωσε, μεγάλωσε, μέχρι που έγινε γιγάντιο! Ο παππούς πήγε να το βγάλει από τη γη. Τράβηξε, τράβηξε, αλλά το ραπάνι δεν έβγαινε. Τότε ο παππούς φώναξε τη γιαγιά. Η γιαγιά έπιασε τον παππού, ο παππούς έπιασε το ραπάνι, τράβηξαν, τράβηξαν, αλλά το ραπάνι δεν

ΟΙ ΣΩΡΕΥΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ: «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ»

Στον κόσμο της λαϊκής παράδοσης, υπάρχει μια κατηγορία ιστοριών που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Πρόκειται για τα Σωρευτικά Παραμύθια (Cumulative Tales), όπου η πλοκή δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά «χτίζεται» πάνω στην επανάληψη και την κλιμάκωση. Το πιο εμβληματικό δείγμα αυτού του είδους είναι το αγγλικό παραμύθι «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ», μια ιστορία που επιβιώνει εδώ και αιώνες, διατηρώντας μια γοητευτική, αν και κάπως σκοτεινή, αλλόκοτη αίσθηση.

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

Τα σωρευτικά παραμύθια λειτουργούν σαν μια λεκτική αλυσίδα. Κάθε φορά που προστίθεται ένας νέος

Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΕΝΑΓΜΟΥ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΑΔΙΚΗΜΕΝΗΣ ΨΥΧΗΣ

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη διαδρομή και τη σημειολογική εξέλιξη ενός από τα ισχυρότερα μοτίβα της ελληνικής δημοτικής γραμματείας: του «ΣΚΛΑΒΟΥ» που με έναν στεναγμό ακινητοποιεί την «ΟΛΟΧΡΥΣΗ ΦΡΕΓΑΤΑ». Μέσα από μια συγκριτική ανάλυση των παραλλαγών από την ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ, τη ΘΡΑΚΗ και τη ΡΟΔΟ, αναδεικνύεται η κοινή συνισταμένη του ελληνισμού όσον αφορά την ηθική υπεροχή του ανθρώπινου πόνου έναντι της υλικής ισχύος.

«Η επιβλητική παρουσία της φρεγάτας στο Αιγαίο: Ένα σύμβολο ισχύος που, σύμφωνα με τη λαϊκή μούσα, υποκλίνεται μπροστά στο βάρος της ανθρώπινης οδύνης.»

Στο πρώτο μέρος, αναλύεται το ιστορικό υπόβαθρο της πειρατείας και της αιχμαλωσίας που γέννησε το τραγούδι, ενώ εξετάζεται πώς ο λαϊκός ποιητής μετατρέπει μια φυσική αντίδραση (αναστεναγμός) σε

Karabola Puppet Theater«Φτου σκόρδα - cherchez la femme " στο Θέατρο Κούκλας

 

ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ

Το ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ του ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ αποτελεί μια μοναδική «αγκαλιά στοργική» που εδώ και δεκαετίες προσφέρει ασφάλεια και εμπιστοσύνη στο κοινό του, διηγούμενο τις χαρές και τις δυσκολίες της ζωής μέσα από τη μαγεία της κούκλας. Η Γέννηση και η Πορεία Η ιδέα για το θέατρο γεννήθηκε στο μυαλό του ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ, ο οποίος, επηρεασμένος από το αμερικανικό «Bread and Puppet Theatre», αποφάσισε να εγκαταλείψει τις γεωπονικές του σπουδές και την απογοήτευση από τις «αυθεντίες» του

Η ΕΚΘΕΣΗ ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ

Απο τις 13 εως τις 20 Φεβρουαρίου στον όμορφο χώρο του Θεάτρου Κούκλας  στην οδό Ψαρουδάκη 34 στα Κάτω Πατήσια θα πραγματοποιηθεί η έκθεση μικρογλυπτικής του Τάκη Σαρρή.Σπουδαίος τεχνίτης της κούκλας –και όχι μόνο-,