Η Ταυτότητα της «Τρελής»

Η Ταυτότητα της «Τρελής»

Η κοπέλα που ενέπνευσε τον Δροσίνη δεν ήταν άλλη από την εξαδέλφη του, Αρτεμισία (Τασία) Κυριακού. Το περιστατικό: Το συμβάν έγινε στον κήπο του σπιτιού τους στην οδό Πανεπιστημίου (εκεί που σήμερα βρίσκεται το κτίριο της Ιονικής Τράπεζας). Η 13χρονη τότε Αρτεμισία κούνησε μια νεραντζιά και γέμισε άνθη. Η Ποιητική Άδεια: Όπως σωστά αναφέρεις, ο Δροσίνης άλλαξε το δέντρο σε αμυγδαλιά. Ο λόγος ήταν διπλός: αφενός η αμυγδαλιά θεωρούνταν πιο ρομαντικό σύμβολο της άνοιξης και αφετέρου το «χιόνισμα» των λευκών ανθέων της ταίριαζε απόλυτα με την παρομοίωση των άσπρων μαλλιών της γητειάς που ακολουθεί στο ποίημα. Το Μυστήριο του Συνθέτη Για πολλά χρόνια υπήρχε μια σύγχυση σχετικά με το ποιος μελοποίησε το ποίημα, καθώς η μουσική κυκλοφορούσε ως «αδέσποτη» καντάδα. Γεώργιος Κωστής: Σήμερα η επικρατέστερη εκδοχή (και η πλέον τεκμηριωμένη) αποδίδει τη μουσική στον Γεώργιο Κωστή, έναν ερασιτέχνη μουσικό και ψάλτη. Η Διάδοση: Το τραγούδι έγινε ανάρπαστο στα αυτιά των στρατιωτών της επιστράτευσης του 1885 (του «Ειρηνοπόλεμου» του Τρικούπη). Οι στρατιώτες το έμαθαν στην Αθήνα και, επιστρέφοντας στις επαρχίες τους, το μετέφεραν σε όλη την Ελλάδα, κάνοντάς το την πρώτη μεγάλη «επιτυχία» της απελευθερωμένης χώρας. Η Συνάντηση του Ποιητή με την «Αμυγδαλιά» στα Γεράματα Μια συγκινητική λεπτομέρεια που αναφέρεται στις βιογραφίες του Δροσίνη είναι η εξής: Πολλά χρόνια αργότερα, όταν ο Δροσίνης ήταν πια σε προχωρημένη ηλικία, συνάντησε την Αρτεμισία. Εκείνη ήταν πλέον μια ηλικιωμένη κυρία με κατάσπρα μαλλιά, ακριβώς όπως την είχε περιγράψει προφητικά στους τελευταίους στίχους του ποιήματος («σκυφτή γριούλα με τα κάτασπρα μαλλιά και τα γυαλάκια σου»). Ο ποιητής λέγεται ότι δάκρυσε βλέποντας την «πρόβλεψή» του να παίρνει σάρκα και οστά. Η «Αλλοίωση» των Στίχων Λόγω της προφορικής διάδοσης, ο κόσμος άλλαξε κάποιες λέξεις. Το αρχικό «Εκούνησε» έγινε συχνά «Ετίναξε». Ο στίχος «τί τόσο βιάζεσαι» τραγουδιόταν συχνά ως «γιατί τη βιάζεσαι». Ο ίδιος ο Δροσίνης, αν και στην αρχή ξαφνιάστηκε από τις αλλαγές, κατέληξε να τις αποδεχτεί, θεωρώντας πως το ποίημα πλέον δεν του ανήκε, αλλά ανήκε στον λαό.

Το Gemini είπε

Ακολουθεί το χρονολόγιο της πορείας του έργου, από την πρώτη του εμφάνιση στις σελίδες των εφημερίδων μέχρι την καθιέρωσή του ως παγκόσμιο άκουσμα, οργανωμένο για εύκολη ανάγνωση:

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

---

• 1882: Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΣΤΟΝ «ΡΑΜΠΑΓΑ» Το ποίημα βλέπει για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας στο δημοφιλές σατιρικό περιοδικό «ΡΑΜΠΑΓΑΣ». Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ, σε ηλικία μόλις 23 ετών, επιλέγει να υπογράψει με το ψευδώνυμο «ΑΡΑΧΝΗ». Παρά τον σατιρικό χαρακτήρα του εντύπου, η τρυφερότητα των στίχων ξεχωρίζει αμέσως.

• 1884: Η ΠΡΩΤΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ Δύο χρόνια αργότερα, ο Δροσίνης περιλαμβάνει την «Αμυγδαλιά» στην ποιητική του συλλογή με τίτλο «ΕΙΔΥΛΛΙΑ». Είναι η στιγμή που το ποίημα αποκτά επίσημη θέση στη λόγια ελληνική λογοτεχνία.

• 1885: Η ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η «ΕΚΡΗΞΗ» ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗΣ Ο Ζακυνθινός ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΣΤΗΣ μελοποιεί τους στίχους. Η συγκυρία της επιστράτευσης εκείνης της χρονιάς λειτουργεί ως ο απόλυτος «πολλαπλασιαστής». Οι στρατιώτες υιοθετούν το τραγούδι και, επιστρέφοντας στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, το μετατρέπουν σε πανελλήνια επιτυχία πριν καν κυκλοφορήσει σε παρτιτούρα.

• 1888: Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ Ο Δροσίνης επιστρέφει από τις σπουδές του στη Γερμανία και ακούει έκπληκτος το ποίημά του να τραγουδιέται ως καντάδα στους δρόμους της Αθήνας. Όπως αναφέρει στην αυτοβιογραφία του («ΣΚΟρΠΙΑ ΦΥΛΛΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ»), το τραγούδι είχε πλέον αυτονομηθεί από τον δημιουργό του.

• 20ος ΑΙΩΝΑΣ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

  • Μεταφράσεις: Το κείμενο μεταφράζεται σε πολλές ξένες γλώσσες, αποκτώντας θαυμαστές εκτός των ελληνικών συνόρων.

  • Δισκογραφία: Ηχογραφείται επανειλημμένα, με τις εκτελέσεις από τη ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΤΣΙΛΙΦΗ να θεωρούνται κλασικές.

  • Κινηματογράφος (1959): Η ταινία «ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ» του Χρήστου Αποστόλου, με πρωταγωνιστή τον ΑΝΔΡΕΑ ΜΠΑΡΚΟΥΛΗ, οτικοποιεί τον μύθο του ποιήματος για τις επόμενες γενιές.

---

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ	ΣΤΟΙΧΕΙΟ
ΠΡΩΤΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ	ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΡΑΜΠΑΓΑΣ» (1882)
ΨΕΥΔΩΝΥΜΟ	ΑΡΑΧΝΗ
ΠΡΩΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ	ΕΙΔΥΛΛΙΑ (1884)
ΣΥΝΘΕΤΗΣ	ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΣΤΗΣ
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ	ΕΝΣΑΡΚΩΣΗ ΑΠΟ ΑΝΔΡΕΑ ΜΠΑΡΚΟΥΛΗ (1959)