Η συγκεκριμένη γκραβούρα αποτελεί εικονογράφηση από το έργο "Sacrum Oratorium Piarum Imaginum" (1634) του Pedro de Bivero. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό δείγμα της μπαρόκ εικονογραφίας, όπου η τέχνη χρησιμοποιείται ως εργαλείο πνευματικής καθοδήγησης και διδασκαλίας.
Στη σύνθεση κυριαρχεί η βιβλική αναφορά από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Στο κάτω μέρος, βλέπουμε τη «Γυναίκα περιβεβλημένη τον ήλιο», η οποία παραδοσιακά ταυτίζεται με την Παναγία, σε στάση προσευχής. Δίπλα της, ο επτακέφαλος δράκοντας —σύμβολο του κακού και του πειρασμού— προσπαθεί να επιβληθεί,
Ο HANS BALUSCHEK (1870–1935), ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γερμανικού ρεαλισμού, φιλοτέχνησε το 1892 το έργο "GRAVEYARD GHOST", μια σύνθεση που ισορροπεί ανάμεσα στην κοινωνική καταγραφή και τον σκοτεινό συμβολισμό. Σε αντίθεση με τις πληθωρικές αναγεννησιακές σκηνές του Bruegel ή τις φυτικές μεταμορφώσεις του Arcimboldo, ο Baluschek μας μεταφέρει σε ένα τοπίο σιωπής, μοναξιάς και μεταφυσικής αναζήτησης.
Στον πίνακα, η παγωμένη ατμόσφαιρα ενός νεκροταφείου την ώρα του λυκόφωτος κυριαρχεί. Η κεντρική μορφή, μια αιθέρια, σχεδόν διάφανη γυναικεία φιγούρα, αναδύεται ανάμεσα στους σταυρούς και τα μνήματα. Η χρήση του φωτός είναι αριστοτεχνική: το απόκοσμο λευκό του φαντάσματος έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους βαριούς, γκρίζους τόνους του ουρανού και το γυμνό, χειμωνιάτικο τοπίο. Εδώ, ο χρόνος δεν μετριέται με τις εποχές της σοδειάς, αλλά με την αιώνια παύση.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΡΕΑΛΙΣΜΟ
Παρά το υπερφυσικό του θέμα, ο Baluschek παραμένει πιστός στον ρεαλισμό. Οι σταυροί είναι απλοί, φθαρμένοι από τον χρόνο, υποδηλώνοντας το νεκροταφείο των φτωχών στρωμάτων της κοινωνίας
Ο Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος (1525–1569), ο κορυφαίος Φλαμανδός ζωγράφος της Αναγέννησης, φιλοτέχνησε το 1563 ένα έργο που έμελλε να γίνει το απόλυτο σύμβολο της ανθρώπινης ματαιοδοξίας: τον «Πύργο της Βαβέλ». Εμπνευσμένος από τη βιβλική ιστορία, ο Bruegel δεν ζωγραφίζει απλώς ένα κτίριο, αλλά μια ολόκληρη κοινωνία σε αναβρασμό, η οποία προσπαθεί να αγγίξει το θείο μέσα από την τεχνολογία και τον μόχθο.
Στον πίνακα, ο Πύργος υψώνεται επιβλητικός, θυμίζοντας το ρωμαϊκό Κολοσσαίο, το οποίο ο
Αν υπάρχει ένας πίνακας που ενσαρκώνει την απόλυτη καλλιτεχνική ιδιοφυΐα και το πολιτικό παράδοξο της Αναγέννησης, αυτός είναι ο «Vertumnus» (Βερτούμνος) του Giuseppe Arcimboldo. Φιλοτεχνημένο γύρω στο 1590, το έργο αυτό δεν είναι απλώς μια "αστεία" σύνθεση από φρούτα και λαχανικά, αλλά το επίσημο πορτρέτο του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Ροδόλφου Β'.
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΑΙ Η ΜΟΙΡΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗΗ απεικόνιση του χρόνου, των μηνών και των εποχών στην ευρωπαϊκή τέχνη δεν υπήρξε ποτέ μια απλή
καταγραφή του ημερολογίου, αλλά μια βαθιά φιλοσοφική αναζήτηση για τη σύνδεση του επίγειου με το ουράνιο. Από τα τέλη του Μεσαίωνα έως την ακμή της Αναγέννησης, οι καλλιτέχνες χρησιμοποίησαν τον κύκλο των εποχών για να μιλήσουν για την ανθρώπινη φύση, τον μόχθο και την κοσμική τάξη. Η αφετηρία αυτής της διαδρομής βρίσκεται στον «Ανατομικό Άνθρωπο» των αδελφών LIMBOURG, όπου το ανθρώπινο σώμα παύει να είναι μια αυτόνομη οντότητα και μετατρέπεται σε έναν ζωντανό χάρτη του ζωδιακού κύκλου. Σε αυτή τη μεσαιωνική θεώρηση, ο άνθρωπος είναι ο «Μικρόκοσμος», ένας καθρέφτης του σύμπαντος, όπου κάθε μέλος του —από το κεφάλι που κυβερνά ο Κριός έως τα πέλματα που ορίζουν οι Ιχθύες— επηρεάζεται άμεσα από τις κινήσεις των άστρων.
Καθώς ο χρόνος κυλά από τη θεωρία της αστρολογικής ανατομίας στην πράξη της καθημερινής ζωής, το ημερολόγιο του ίδιου χειρογράφου, LES TRÈS RICHES HEURES DU DUC DE BERRY, προσφέρει την πληρέστερη οπτική μαρτυρία των εποχών. Εκεί, ο
Το έργο αυτό αποτελεί μία από τις εμβληματικότερες μικρογραφίες του χειρογράφου LES TRÈS RICHES HEURES DU DUC DE BERRY, το οποίο φιλοτεχνήθηκε από τους αδελφούς LIMBOURG μεταξύ 1411 και 1416. Πρόκειται για ένα αριστούργημα της Διεθνούς Γοτθικής Τέχνης που
Το ημερολόγιο του χειρογράφου LES TRÈS RICHES HEURES DU DUC DE BERRY αποτελεί μια από
τις πιο συγκλονιστικές κατακτήσεις της ευρωπαϊκής τέχνης του 15ου αιώνα, προσφέροντας ένα πανοραμικό παράθυρο στη ζωή του Μεσαίωνα. Οι αδελφοί LIMBOURG δημιούργησαν δώδεκα ολοσέλιδες μικρογραφίες, μία για κάθε μήνα, όπου η καθημερινότητα των ανθρώπων —από τους πανίσχυρους ευγενείς έως τους ταπεινούς χωρικούς— εξελίσσεται κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του ζωδιακού κύκλου και των άστρων. Κάθε σελίδα στεφανώνεται από ένα γαλάζιο ημικύκλιο που απεικονίζει το άρμα του Ήλιου και τις φάσεις της σελήνης, συνδέοντας την επίγεια δραστηριότητα με τον κοσμικό χρόνο.
Η αφήγηση ξεκινά με τον Ιανουάριο, όπου ο ίδιος ο Δούκας του
❄️ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΟΥΡΟΥΝΟΥ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΟΥ ΒΕΝΣΕΝ
Το Επιβλητικό Κλείσιμο ενός Έτους Γεμάτου Τέχνη
Ο ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ των ΑΔΕΛΦΩΝ ΛΙΜΠΟΥΡΧ (και του συνεχιστή τους JEAN COLOMBE) μας μεταφέρει στο πυκνό δάσος που περιέβαλλε το Παρίσι, σε μια σκηνή που συμβολίζει την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στην άγρια φύση κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
🔍 Η ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΚΥΝΗΓΙΟΥ (HALLALI)
Στο κέντρο της μινιατούρας, βλέπουμε τη δραματική στιγμή του κυνηγιού:
Η Καταδίωξη: Τα σκυλιά του Δούκα έχουν εγκλωβίσει ένα αγριογούρουνο. Οι κυνηγοί, ντυμένοι με τα βαριά χειμωνιάτικα ενδύματά τους, δίνουν το σήμα της λήξης της καταδίωξης.
Η Ρεαλιστική Απεικόνιση: Η ένταση στα σώματα των σκυλιών και η λεπτομέρεια στο τοπίο δείχνουν την προσπάθεια των καλλιτεχνών να αποδώσουν την πραγματικότητα με σχεδόν φωτογραφική ακρίβεια.
🏰 ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΒΕΝΣΕΝ (CHÂTEAU DE VINCENNES)
Στο βάθος, πάνω από τις γυμνές κορυφές των δέντρων, υψώνεται το CHÂTEAU DE VINCENNES:
🍂 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ: Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΩΝ ΒΕΛΑΝΙΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΖΩΗ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ
Η Προετοιμασία για τον Χειμώνα μέσα από τη Ματιά των Αδελφών Λίμπουρχ
Στη μινιατούρα του ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ, το σκηνικό αλλάζει. Αφήνουμε πίσω μας τα κάστρα και τις πόλεις και μπαίνουμε στην καρδιά της φύσης. Είναι ο μήνας που οι αγρότες αξιοποιούν τον πλούτο του δάσους για να εξασφαλίσουν την τροφή των ζώων τους.
🔍 Η ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ
Η κεντρική δραστηριότητα είναι η βοσκή των χοίρων:
Τα Βελανίδια: Ένας αγρότης χτυπά με ένα μακρύ ραβδί τα κλαδιά μιας μεγάλης βελανιδιάς, ώστε να πέσουν τα βελανίδια στο έδαφος.
Το Κοπάδι: Μια ομάδα χοίρων περιμένει από κάτω για να τραφεί με τους θρεπτικούς καρπούς. Αυτή η πρακτική ήταν απαραίτητη ώστε τα ζώα να παχύνουν πριν από τον
🍂 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ: Η ΣΠΟΡΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΛΟΥΒΡΟΥ
Εκεί που η Ιστορία της Γαλλίας Συναντά την Καθημερινή Μόχθο
Στη μινιατούρα του ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, οι ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΙΜΠΟΥΡΧ μας χαρίζουν μια σπάνια «φωτογραφία» του μεσαιωνικού Παρισιού. Είναι ο μήνας της προετοιμασίας της γης για τον χειμώνα, κάτω από τη σκιά του πιο εμβληματικού φρουρίου της εποχής.
🔍 Η ΖΩΗ ΣΤΟ ΧΩΡΑΦΙ
Στις όχθες του Σηκουάνα, οι αγρότες εργάζονται πυρετωδώς:
Η Σπορά: Ένας αγρότης σκορπά τους σπόρους του σιταριού στο οργωμένο έδαφος. Πιο πίσω, ένας άλλος ιππεύει ένα άλογο που σέρνει μια σβάρνα, καλύπτοντας τους σπόρους για να τους προστατεύσει.
Το Σιάχτρο: Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι το σιάχτρο (σκιάχτρο) σε μορφή τοξότη, που έχει τοποθετηθεί για να διώχνει τα πουλιά.
🍇 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ: Ο ΤΡΥΓΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΕΝΙΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΣΩΜΙΡ
Η Γιορτή του Κρασιού μέσα από το Μεγαλύτερο Αριστούργημα του Μεσαίωνα
Αν υπάρχει μια εικόνα που συμπυκνώνει τη μαγεία του Très Riches Heures, αυτή είναι ο ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ. Με φόντο ένα από τα πιο εντυπωσιακά κάστρα της Γαλλίας, οι ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΙΜΠΟΥΡΧ υμνούν τη γη και τους καρπούς της.
☀️ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ: ΚΥΝΗΓΙ ΜΕ ΓΕΡΑΚΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΒΟΥΤΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ
Η Αντίθεση της Ζωής κάτω από τον Καλοκαιρινό Ήλιο
Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ των ΑΔΕΛΦΩΝ ΛΙΜΠΟΥΡΧ είναι μια αριστουργηματική σύνθεση που χωρίζει τη σελίδα σε δύο κόσμους, προσφέροντάς μας μια σπάνια ματιά στις κοινωνικές αντιθέσεις του 15ου αιώνα.
🔍 Η ΠΟΜΠΗ ΤΩΝ ΕΥΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ
Στο πρώτο πλάνο, μια ομάδα ευγενών έφιππων ξεκινά για το αγαπημένο σπορ της αριστοκρατίας: το κυνήγι με γεράκια.
Η Πολυτέλεια: Προσέξτε τα εντυπωσιακά άλογα (λευκά, γκρίζα και καφέ) και τα κομψά ενδύματα. Οι άνδρες κρατούν στα χέρια τους εκπαιδευμένα γεράκια, σύμβολο ισχύος και κοινωνικής θέσης.
🌾 ΙΟΥΛΙΟΣ: ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ ΤΟΥ ΘΕΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΠΟΥΑΤΙΕ
Η Ώρα της Συγκομιδής κάτω από τον Καλοκαιρινό Ήλιο
Στη μινιατούρα του ΙΟΥΛΙΟΥ, οι ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΙΜΠΟΥΡΧ μας μεταφέρουν στην καρδιά του καλοκαιριού. Είναι η στιγμή που ο μόχθος των προηγούμενων μηνών αποδίδει καρπούς και η ύπαιθρος μεταμορφώνεται σε ένα χρυσό χαλί.
🔍 Ο ΘΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΥΡΕΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΒΑΤΩΝ
Η εικόνα χωρίζεται σε δύο βασικές αγροτικές δραστηριότητες:
Το Κούρεμα: Στο πρώτο πλάνο, μέσα σε ένα περιφραγμένο λιβάδι, αγρότες κουρεύουν τα πρόβατα. Η λεπτομέρεια στο μαλλί των ζώων και στις κινήσεις των εργατών είναι υποδειγματική.
Ο Θερισμός: Πιο πίσω, θεριστές με δρεπάνια κόβουν το ώριμο σιτάρι. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι αγριοπαπαρούνες και οι κυανές κενταύριες που φυτρώνουν ανάμεσα στα στάχυα, προσθέτοντας μικρές πινελιές χρώματος στο απέραντο χρυσό.
🌾 Ιούνιος: Ο Θερισμός κάτω από τις Στέγες του Παρισιού
Μια Σπάνια Ματιά στην Καρδιά του Μεσαιωνικού Κόσμου
Στη μινιατούρα του Ιουνίου, οι Αδελφοί Λίμπουρχ καταφέρνουν κάτι μαγικό: συνδυάζουν την ταπεινή αγροτική εργασία με το μεγαλείο της γαλλικής πρωτεύουσας. Είναι ο μήνας του θερισμού του χόρτου, μια σκηνή γεμάτη φως, κίνηση και ιστορική ακρίβεια.
🔍 Η Ζωή στις Όχθες του Σηκουάνα
Η σκηνή διαδραματίζεται σε ένα λιβάδι που βρισκόταν στην περιοχή του σημερινού Παρισιού (πιθανότατα στο Île de la Cité):
Ο Θερισμός: Άνδρες και γυναίκες εργάζονται μαζί. Οι άνδρες θερίζουν το ψηλό χόρτο με δρεπάνια, ενώ οι γυναίκες το μαζεύουν και το στοιβάζουν σε θημωνιές. Η διάταξη των μορφών δίνει μια αίσθηση ρυθμού και οργάνωσης.
Το Μεσαιωνικό Παρίσι: Στο βάθος υψώνεται το επιβλητικό Palais de la Cité, η τότε έδρα των Γάλλων βασιλιάδων. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη Sainte-Chapelle με την οξεία στέγη της και τους πύργους της Conciergerie. Είναι μια από τις πιο λεπτομερείς απεικονίσεις του Παρισιού πριν από τις μεγάλες αρχιτεκτονικές αλλαγές των επόμενων
Όταν η Αριστοκρατία "Ντύνεται" στα Χρώματα του Δάσους
Αν ο Απρίλιος ήταν ο μήνας των αρραβώνων, ο Μάιος στο Très Riches Heures των Αδελφών Λίμπουρχ είναι η κορύφωση της αυλικής ζωής. Είναι η απεικόνιση της 1ης Μαΐου, μιας ημέρας αφιερωμένης στον έρωτα, τη μουσική και τη φύση.
🔍 Η Πομπή των Ευγενών
Η σκηνή είναι γεμάτη κίνηση και μουσική:
Η Πράσινη Ενδυμασία: Οι ευγενείς, άνδρες και γυναίκες, φορούν εντυπωσιακά πράσινα ενδύματα και στεφάνια από φύλλα στα κεφάλια τους. Το πράσινο χρώμα συμβόλιζε τη νέα ζωή και την ελπίδα.
Η Μουσική: Στην κεφαλή της πομπής, μουσικοί παίζουν τρομπέτες, δίνοντας τον ρυθμό στην παρέα που κατευθύνεται προς το δάσος για να γιορτάσει.
Η Λεπτομέρεια: Προσέξτε τα άλογα με τα πλούσια στολίδια και τις κυρίες που κάθονται με χάρη στις σέλες τους. Η κομψότητα είναι το απόλυτο χαρακτηριστικό αυτής της μινιατούρας.
🌸 Απρίλιος: Ο Μήνας των Υποσχέσεων και της Άνοιξης
Η Ανθοφορία της Τέχνης και του Έρωτα
Στο ημερολόγιο των Αδελφών Λίμπουρχ, ο Απρίλιος είναι μια γιορτή για τις αισθήσεις. Η φύση πρασινίζει, τα άνθη ξεπροβάλλουν και η αριστοκρατία βγαίνει στην ύπαιθρο για να γιορτάσει την πιο ρομαντική στιγμή του χρόνου: την ανταλλαγή των όρκων.
🔍 Η Σκηνή των Αρραβώνων
Στο πρώτο πλάνο, βλέπουμε μια ομάδα ευγενών σε ένα καταπράσινο λιβάδι. Η κεντρική σκηνή απεικονίζει έναν αρραβώνα:
Το Ζευγάρι: Ένας νεαρός ευγενής και μια κοπέλα ανταλλάσσουν δαχτυλίδια, περιτριγυρισμένοι από φίλους και μάρτυρες. Πιστεύεται ότι πρόκειται για τον αρραβώνα του Καρόλου της Ορλεάνης με την Μπον ντε Αρμανιάκ, εγγονή του Δούκα του Μπερρύ.
Η Μόδα της Εποχής: Οι λεπτομέρειες στα ενδύματα είναι εκπληκτικές. Τα βαριά υφάσματα, οι
Μάρτιος: Η Αφύπνιση της Γης και το Κάστρο του Λουζινιάν
Η Άνοιξη Μέσα από το Βλέμμα των Αδελφών Λίμπουρχ
Αν ο Φεβρουάριος ήταν ο μήνας της εσωστρέφειας και του ψύχους, ο Μάρτιος στο Très Riches Heures du Duc de Berry είναι ο μήνας της δράσης. Οι Αδελφοί Λίμπουρχ αποτυπώνουν με χειρουργική ακρίβεια τις πρώτες αγροτικές εργασίες της άνοιξης, σε μια σύνθεση που συνδυάζει την ταπεινή εργασία με την
Φεβρουάριος: Το Πρώτο Χιόνι στην Ιστορία της Τέχνης
Όταν η Ζωγραφική "Μύρισε" Παγωμένο Αέρα
Αν ο Ιανουάριος στο Très Riches Heures du Duc de Berry ήταν μια γιορτή χρωμάτων και πλούτου, ο Φεβρουάριος είναι μια ωδή στην ησυχία και τη σκληρότητα του χειμώνα. Αυτή η μινιατούρα των Αδελφών Λίμπουρχ, που φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 1416, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους
🥂 Ιανουάριος: Ένα Βασιλικό Συμπόσιο Παγωμένο στο Χρόνο
Όταν η Τέχνη συναντά την Πολυτέλεια του Μεσαίωνα
Στις αρχές του 15ου αιώνα, τρία αδέλφια από τις Κάτω Χώρες, οι Αδελφοί Λίμπουρχ, δημιούργησαν ένα έργο που έμελλε να γίνει το «κόσμημα των μεσαιωνικών χειρογράφων»: το Très Riches Heures du Duc de Berry (Οι Πολύ Πλούσιες Ώρες του Δούκα ντε Μπερρύ).
Οι ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΙΜΠΟΥΡΧ (HERMAN, PAUL, JEAN DE LIMBOURG) υπήρξαν οι κορυφαίοι
μικρογράφοι του 15ου αιώνα, φέρνοντας την τέχνη του χειρογράφου στο απόγειό της.
Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ
Γεννήθηκαν στο Ναϊμέχεν των Κάτω Χωρών (σημερινή Ολλανδία) στα τέλη του 14ου αιώνα. Προέρχονταν από καλλιτεχνική οικογένεια: ο πατέρας τους ήταν ξυλογλύπτης και ο θείος τους, JEAN MALOUEL, ήταν ο επίσημος ζωγράφος της αυλής των δουκών της Βουργουνδίας.
Η ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΑΥΛΗ
Μετά από μια σύντομη μαθητεία ως χρυσοχόοι στο Παρίσι, οι τρεις αδελφοί τέθηκαν υπό την προστασία του Φιλίππου του Τολμηρού και, μετά τον θάνατό του, πέρασαν στην
Πριν η δύναμη του ανέμου τιθασευτεί από τους εμβληματικούς ανεμόμυλους, η άντληση του νερού ήταν μια διαδικασία επίπονη, οριακά εξαντλητική και χαμηλής απόδοσης. Οι αγρότες επιστράτευαν μηχανισμούς όπως το ΓΕΡΑΝΙ, το ΒΙΝΤΣΙ και ο ΣΑΚΙΕΣ, παλεύοντας με τη βαρύτητα για κάθε σταγόνα που θα πότιζε τη διψασμένη γη.
ΤΟ ΓΕΡΑΝΙ (ΚΗΛΩΝΕΙΟΝ)
Το Γεράνι, ένας ξύλινος μηχανισμός με ρίζες στην Αρχαία Αίγυπτο (γνωστός ως κηλώνειον ή ιμόνιον), βασίζεται στον φυσικό νόμο της βαρύτητας.
Η Κατασκευή: Ένας χοντρός κορμός δέντρου στερεωμένος στο έδαφος κατέληγε σε μια διχάλα (σχήμα V). Εκεί, με μια σιδερένια περόνη, προσαρμοζόταν η αντένα, ένα μακρύ ξύλο με διπλάσιο μήκος από τον κορμό.
Το Αντίβαρο: Στο κάτω άκρο της αντένας δενόταν η ντοντόνα, μια βαριά πέτρα με τρύπα, ενώ στο άλλο άκρο κρεμόταν η βουρλιά, το χοντρό χειροποίητο σχοινί από την Ιεράπετρα.
Η Λειτουργία: Ο εργάτης έβαζε δύναμη για να κατεβάσει την αντένα και να γεμίσει τη ντενέκα (δοχείο). Η ανάσυρση γινόταν ευκολότερα χάρη στο βάρος της πέτρας, που λειτουργούσε ως αντίβαρο, σηκώνοντας το γεμάτο δοχείο στην επιφάνεια.
ΤΟ ΒΙΝΤΣΙ Ή ΣΒΗΓΑ
Ένας μεταγενέστερος και απλούστερος μηχανισμός που τοποθετούνταν πάνω από το στόμιο του πηγαδιού. Αποτελούνταν από έναν κύλινδρο που τον διαπερνούσε
Στον απέραντο ορίζοντα της μογγολικής στέπας, όπου ο άνεμος είναι ο μόνος μόνιμος σύντροφος των νομάδων, υπάρχει ένας ήχος που συμπυκνώνει όλη την ψυχή αυτού του τόπου. Είναι ο ήχος του Morin Khuur, του «βιολιού με την κεφαλή αλόγου». Όπως είδαμε και στο βίντεο της κατασκευής του, δεν πρόκειται για ένα απλό μουσικό όργανο. Είναι ένα έργο τέχνης γεννημένο από ξύλο και τρίχες αλόγου, σμιλεμένο με υπομονή για να στεγάσει μια ολόκληρη κοσμοθεωρία. Με δύο μόνο χορδές, το Morin Khuur δεν παίζει απλώς μουσική. «Μιλάει», χλιμιντρίζει, καλπάζει και θρηνεί, γεφυρώνοντας τον κόσμο των ανθρώπων με τη φύση και τα ζώα που τους κρατούν
Σε μια εποχή που τα πάντα είναι βιομηχανοποιημένα και ο ήχος έχει γίνει ψηφιακός, αποφάσισα να στρέψω το βλέμμα μου πίσω. Εκεί όπου η μουσική δεν χρειαζόταν ρεύμα ή χρήματα, αλλά μόνο ένα κομμάτι ξύλο και την εφευρετικότητα ενός φτωχού χωρικού. Αυτό το κείμενο είναι ένας φόρος τιμής στους Ρώσους "μουζίκους" του 19ου αιώνα, που με έναν σουγιά και λίγο κερί μέλισσας, έδωσαν φωνή στην ψυχή της υπαίθρου. Ας δούμε πώς μπορούμε, ακόμα και σήμερα, να αναβιώσουμε αυτή την ταπεινή αλλά μεγαλειώδη τέχνη.
1. Η Φιλοσοφία και οι Μονάδες Μέτρησης
Για τον χωρικό, δεν υπήρχαν σχέδια σε χαρτί. Το όργανο έπρεπε να είναι ελαφρύ, να αντέχει στις
Η ΦΛΟΓΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΑΠΟ ΤΟΝ JACOB SPON ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ
Η ελληνική φλογέρα δεν είναι απλώς ένα μουσικό όργανο, αλλά ένα αντικείμενο που ενώνει τη φύση, τη θρησκεία και την τέχνη. Οι πληροφορίες που διασώζονται συνδυάζουν τις παρατηρήσεις των πρώτων περιηγητών με τις προφορικές παραδόσεις των Ελλήνων βοσκών.
1. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ JACOB SPON (1675-1676)
Στο βιβλίο του «VOYAGE D'ITALIE, DE DALMATIE, DE GRÈCE ET DU LEVANT» (Τόμος Ι, σελ. 263-264), ο Γάλλος περιηγητής καταγράφει την πρώτη συστηματική αναφορά στην κατασκευή αυλών από οστά στην Ελλάδα.
Το Πρωτότυπο Κείμενο:
«...leurs flûtes, dont les plus communes sont de roseau : mais ils en font aussi d’os d'ailes de pélicans, ou d'autres grands
oiseaux, qu'ils font blanchir & polir fort proprement...»
Η Σημασία της Αναφοράς:
Ο Spon εντυπωσιάζεται από την ικανότητα των νησιωτών και των βοσκών να μετατρέπουν τα οστά των φτερών του πελεκάνου σε όργανα που «λευκαίνουν και γυαλίζουν με μεγάλη επιμέλεια». Μας μεταφέρει την εικόνα μιας Ελλάδας όπου η μουσική ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής επιβίωσης στην ύπαιθρο. https://archive.org/.../voyageditalie.../page/36/mode/2up...
2. Η ΛΑΪΚΗ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΞΑΓΝΙΣΜΟΣ
Ενώ ο Spon εστιάζει στην εξωτερική εμφάνιση, η
Ο CHARLES BAUDELAIRE (1821-1867) δεν υπήρξε απλώς ένας ποιητής, αλλά ο αρχιτέκτονας της μοντέρνας ευαισθησίας. Το έργο του, με επίκεντρο τη συλλογή ΤΑ ΑΝΘΗ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ (LES FLEURS DU MAL), αποτέλεσε μια βίαιη ρήξη με τον ρομαντισμό της εποχής του, εισάγοντας τη μουσικότητα του «καταραμένου», του περιθωριακού και του σκοτεινού. Η επιρροή του στη μουσική του 20ού αιώνα είναι δομική, καθώς έδωσε το δικαίωμα στους δημιουργούς να αναζητήσουν την ομορφιά ακόμα και μέσα στη σήψη.
Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗΣ: LÉO FERRÉ
Το 1967, ο LÉO FERRÉ κυκλοφορεί τον διπλό δίσκο LÉO FERRÉ CHANTE BAUDELAIRE, ο οποίος θεωρείται η κορυφαία στιγμή συνάντησης της γαλλικής σχολής του τραγουδιού (Chanson) με την υψηλή ποίηση. Ο FERRÉ δεν «ντύνει» απλώς τους στίχους με μουσική· τους ερμηνεύει με μια σχεδόν ιερή αγωνία.
Στο ποίημα LA BEAUTÉ (Η ΟΜΟΡΦΙΑ), η μουσική υπογραμμίζει την ακινησία της ομορφιάς που μοιάζει με «πέτρινο όνειρο», μια ομορφιά που είναι ταυτόχρονα θείο δώρο και κατάρα.
Στον ΑΛΜΠΑΤΡΟΣ (L'ALBATROS), ο FERRÉ χρησιμοποιεί τη φωνή του για να περιγράψει την τραγωδία του ποιητή: έναν βασιλιά των αιθέρων που, όταν βρεθεί στη γη ανάμεσα στους κοινούς ανθρώπους, γίνεται δυσκίνητος και αντικείμενο χλευασμού.
Η ΜΠΩΝΤΛΕΡΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΣΤΟ ROCK
Πέρα από την απευθείας μελοποίηση, ο BAUDELAIRE επηρέασε το Rock 'n' Roll μέσω της έννοιας του Dandy. Ο Dandy είναι ο καλλιτέχνης που, παρά την εσωτερική του απόγνωση (το περίφημο Spleen), διατηρεί μια ακραία κομψότητα και απάθεια. Αυτή η στάση υιοθετήθηκε από είδωλα όπως ο MICK JAGGER και ο DAVID BOWIE, μετατρέποντας τη σκηνική παρουσία σε μια πράξη μπωντλερικής πρόκλησης. Η θεματική των «Ανθέων του Κακού» —ο ερωτισμός, οι παραισθήσεις και η αστική μοναξιά— αποτέλεσε το θεμέλιο για τη σκοτεινή πλευρά της ψuχεδέλειας και του μεταγενέστερου Punk και Gothic κινήματος.
Το τραγούδι SYMPATHY FOR THE DEVIL των ROLLING STONES (1968) δεν είναι ένας απλός ροκ ύμνος, αλλά ένα σύνθετο λογοτεχνικό μωσαϊκό. Η γέννησή του οφείλεται στην τυχαία αλλά μοιραία επαφή του MICK JAGGER με το απαγορευμένο αριστούργημα του MIKHAIL BULGAKOV, Ο ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΚΑΙ Η ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ, αλλά και στην βαθιά επιρροή της μπωντλερικής αισθητικής.
Ο WOLAND ΩΣ
SYMPATHY FOR THE DEVIL
(JAGGER / RICHARDS)
Please allow me to introduce myself
I'm a man of wealth and taste
I've been around for a long, long years
Stole many a man's soul and faith
I was 'round when Jesus Christ
Had his moment of doubt and pain
Made damn sure that Pilate
Washed his hands and sealed his fate
Pleased to meet you
Hope you guess my name
But what's puzzling you
Is the nature of my game
I stuck around St. Petersburg
When I saw it was a time for a change
Killed the Tsar and his ministers
Anastasia screamed in vain
I rode a tank
Held a general's rank
When the blitzkrieg raged
And the bodies stank
Pleased to meet you
Hope you guess my name, oh yeah
Ah, what's puzzling you
Is the nature of my game, oh yeah
I watched with glee
While your kings and queens
Fought for ten decades
For the gods they made
I shouted out,
"Who killed the Kennedys?"
When after all
It was you and me
Let me please introduce myself
I'm a man of wealth and taste
And I laid traps for troubadours
Who get killed before they reached Bombay
Pleased to meet you
Hope you guessed my name, oh yeah
But what's puzzling you
Is the nature of my game, oh yeah, get down, baby
Just as every cop is a criminal
And all the sinners saints
As heads is tails
Just call me Lucifer
'Cause I'm in need of some restraint
So if you meet me
Have some courtesy
Have some sympathy, and some taste
Use all your well-learned politesse
Or I'll lay your soul to waste, um yeah
Pleased to meet you
Hope you guessed my name, um yeah
But what's puzzling you
Is the nature of my game, um mean it, get down
Πώς μπορεί μια πυκνή και συχνά παρεξηγημένη φιλοσοφία, όπως αυτή του ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ, να τραγουδιέται σε πλατείες και να συγκινεί το κοινό ενός λαϊκού γλεντιού; Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ και οι ΧΑΪΝΗΔΕΣ προσέγγισαν το έργο του Γερμανού φιλοσόφου. Ο Αποστολάκης δεν μελοποίησε απλώς κείμενα, αλλά μετέφρασε αισθήματα, ντύνοντας τον «Ζαρατούστρα» με την τραχύτητα των βουνών και τη δύναμη της κρητικής παράδοσης.
Στο μεταίχμιο ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, εκεί που τα σύννεφα χαμηλώνουν και το ξεροβόρι δακρύζει, ο άνθρωπος καλείται να χορέψει με το «αστροπελέκι» της δικής του αλήθειας. Το τραγούδι αυτό δεν είναι απλώς ένας στίχος· είναι μια νιτσεϊκή κραυγή που αναζητά τον ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ μέσα από τη συντριβή των παλιών ειδώλων.
Όταν ο Ζαρατούστρα βγαίνει από τη σπηλιά του, δεν φέρνει παρηγοριά, αλλά την ευθύνη της ελευθερίας. Μας θυμίζει πως η «συμπόνια» μπορεί να γίνει φυλακή και πως ο μόνος δρόμος για τα αστέρια περνά από την περήφανη βουτιά στο γκρεμό. Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ που ξεπροβάλλει στο τέλος, είναι η ψυχή που τόλμησε να σπάσει το γκρίζο κουκούλι της υποκρισίας, αναζητώντας μια χαραυγή που ανήκει μόνο στους τολμηρούς, τους τρελούς και τα παιδιά.
Εχαμηλώσανε τα σύννεφα στα όρη και δακρυσμένο σεργιανά το ξεροβόρι ούτε ξερό δεντρί δε βρίσκεται παρέκει κι εγώ χορεύοντας καλώ τ’ αστροπελέκι. Από του δράκου τη σπηλιά βγαίνει η μιλιά μου και φίδια μαύρα κυματίζουν στα μαλλιά μου μ’ άγρια νύχια ξύνω της ψευτιάς τα λούστρα εγώ ‘μαι ο μέγας ο προφήτης Ζαρατούστρα. Πεταλούδα, πεταλούδα χόρεψε στον ουρανό για να πάρει ο κόσμος χρώμα μες στο γκρίζο δειλινό πέτα πεταλούδα Τρέχει σαν δαίμονας ετούτος ο αιώνας σκλήρυνε η πλάτη μου σαν καύκαλο χελώνας κάποιος Θεός περνά χορδές, με κάνει λύρα να τραγουδήσει τη μελλούμενη πλημμύρα Μιαν ανεμόσκαλα κρατώ στα δυο μου χέρια όποιοι τολμήσουνε θ’ αγγίξουνε τ’ αστέρια κι όσοι νοιαστούνε για τη γη και τη σοδειά τους σκλάβοι θα μείνουνε κι αυτοί και τα παιδιά τους Πεταλούδα, πεταλούδα, ποιός αντέχει να σε δει και στης ομορφιάς την πόρτα ποιός γυρίζει το κλειδί πέτα πεταλούδα Πες μου πώς θέλεις τον εχθρό σου ν’ αγαπήσεις άμα το φίλο δεν μπορέσεις να μισήσεις και πώς ν’ ανοίξεις τα φτερά προς τα ουράνια αν δε βουτήξεις στο γκρεμό με περηφάνεια. Ο δυνατός κολυμβητής να μη σε σκιάζει μα του αδύναμου ο φόβος σε βουλιάζει και διαλαλώ με του τελάλη τα πνεμόνια υποκρισία η βοήθεια κι η συμπόνια. Πεταλούδα, πεταλούδα, στου ονείρου τα κλαδιά που σ’ αγάπησαν με πάθος οι τρελοί και τα παιδιά πέτα πεταλούδα Έχω στο μέτωπο αγκάθινο στεφάνι με κληματόβεργες πλεξούδα το ‘χω κάνει σμίγει το αίμα κι ο χυμός απ’ το σταφύλι σα δυο Θεοί, παλιοί εχθροι, να γίναν φίλοι Θέλω το δάκρυ το στερνό μου να κυλήσει πάνω στου κόσμου το κουκούλι, να ραγίσει να βγει η λεύτερη ψυχή η πεταλούδα σα χαραυγή μέσα απ’της νύχτας τα βελούδα Πεταλούδα, πεταλούδα, άλλου κόσμου πεθυμιά κει που ξένοιαστα τα λάφια παίζουνε στην ποταμιά πέτα πεταλούδα
1. Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ
Ο Νίτσε χρησιμοποιεί τον Ζαρατούστρα ως το σύμβολο του ανθρώπου που αποσύρεται στα όρη για να βρει την αλήθεια, μακριά από την «αγέλη».
Στο τραγούδι: «Από του δράκου τη σπηλιά βγαίνει η μιλιά μου». Η σπηλιά και τα βουνά συμβολίζουν την πνευματική απομόνωση και την επαφή με τις πρωτόγονες, σκοτεινές δυνάμεις της φύσης (τα «φίδια στα μαλλιά»), που είναι απαραίτητες για τη γέννηση του νέου ανθρώπου.
2. Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΤΩΝ (ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΛΛΩΝ)
Μια κεντρική νιτσεϊκή έννοια είναι η ένωση του διονυσιακού στοιχείου (πάθος, κρασί, έκσταση) με το απολλώνιο (τάξη, φως).
Στο τραγούδι: «Σμίγει το αίμα κι ο χυμός απ’ το σταφύλι / σα δυο Θεοί, παλιοί εχθροί, να γίναν φίλοι». Εδώ περιγράφεται η συμφιλίωση των αντιθέτων. Το «αγκάθινο στεφάνι» από κληματόβεργες συνδέει το χριστιανικό μαρτύριο με τη διονυσιακή μέθη, προτείνοντας μια νέα ηθική.
3. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΙΚΤΟ
Ο Νίτσε θεωρούσε τον «οίκτο» (pity) ως μια αδυναμία που κρατά την ανθρωπότητα δέσμια της μετριότητας.
Στο τραγούδι: «Υποκρισία η βοήθεια κι η συμπόνια». Ο στίχος επιτίθεται στην παραδοσιακή ηθική, υποστηρίζοντας ότι η ψευτο-συμπόνια εμποδίζει τον άνθρωπο από το να εξελιχθεί σε ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ ($Übermensch$).
Η εικόνα αποδίδει τη δύναμη και τον συμβολισμό της μεταμόρφωσης.
Μπορείς να παρατηρήσεις το αγκάθινο στεφάνι από κληματόβεργες, τη σύζευξη των αντιθέτων μέσω των σταγόνων αίματος και κρασιού, καθώς και τη γιγαντιαία πεταλούδα με τα «αστρικά» φτερά που ξεπροβάλλει προς τη χαραυγή, συμβολίζοντας την απελευθέρωση.
4. Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ
Στον Ζαρατούστρα, η ψυχή πρέπει να περάσει από στάδια (την καμήλα που υπομένει, το λιοντάρι που επαναστατεί) για να φτάσει στο «παιδί» – την απόλυτη ελευθερία και δημιουργία.
Στο τραγούδι: Η «πεταλούδα» είναι το σύμβολο της λυτρωμένης ψυχής που σπάει το «κουκούλι» (τους κοινωνικούς και ηθικούς περιορισμούς) για να πετάξει προς το άπειρο. Είναι η «άλλου κόσμου πεθυμιά», η επιθυμία για μια ύπαρξη πέρα από το καλό και το κακό.
5. Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΨΟΣ
Ο Νίτσε έγραφε: «Πρέπει να έχεις χάος μέσα σου για να γεννήσεις ένα αστέρι που χορεύει».
Στο τραγούδι: «Πώς ν’ ανοίξεις τα φτερά προς τα ουράνια / αν δε βουτήξεις στο γκρεμό με περηφάνεια». Η άνοδος απαιτεί την αποδοχή του κινδύνου και της πτώσης. Η «ανεμόσκαλα» προς τα αστέρια είναι ανοιχτή μόνο για όσους τολμούν να απαρνηθούν την ασφάλεια της «σοδειάς» και της γης.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΩΝ
ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ
ΝΙΤΣΕΪΚΗ ΕΝΝΟΙΑ
Αγκάθινο στεφάνι από κλήμα
Σύνθεση Χριστιανισμού και Διονυσιασμού
Πεταλούδα
Η τελική μεταμόρφωση / Το Παιδί
Γκρεμός / Αστροπελέκι
Η επικίνδυνη πορεία προς την αυτογνωσία
Φόβος του αδύναμου
Η ηθική των δούλων που φθείρει τον δυνατό
Σκλάβοι της σοδειάς
Ο «Τελευταίος Άνθρωπος» (αυτός που κοιτάζει μόνο την άνεση)
Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΣΗ ΠΡΟΦΗΤΗ ΣΤΟΝ ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΥ ΝΙΤΣΕ
Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ (ή Ζωροάστρης) υπήρξε μια εμβληματική μορφή της αρχαιότητας, ένας Πέρσης προφήτης και ιδρυτής του Ζωροαστρισμού. Ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τη δυαρχική αντίληψη για τον κόσμο, περιγράφοντας τη συνεχή μάχη ανάμεσα στο Καλό (Φως) και το Κακό (Σκοτάδι).
Αιώνες αργότερα, ο ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ «δανείζεται» αυτή τη μορφή για να γράψει το συγκλονιστικότερο ίσως έργο του, το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα». Η επιλογή δεν είναι τυχαία, αλλά βαθιά ειρωνική: Ο Νίτσε επιλέγει τον άνθρωπο που πρώτος χώρισε τον κόσμο σε «καλό» και «κακό», για να γίνει εκείνος που θα καταργήσει αυτές τις έννοιες και θα οδηγήσει την ανθρωπότητα πέρα από τα δεσμά της παραδοσιακής ηθικής.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΤΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Στο τραγούδι των ΧΑΪΝΗΔΩΝ, ο Ζαρατούστρα δεν είναι μια ιστορική αναφορά, αλλά ένα σύμβολο πνευματικής επανάστασης. Η σύνδεσή του με τη φιλοσοφία του Νίτσε κωδικοποιείται στα εξής σημεία:
Η ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΠΗΛΙΑ: Όπως ο νιτσεϊκός Ζαρατούστρα αποσύρεται στα βουνά για να βρει τη σοφία, έτσι και στο τραγούδι «από του δράκου τη σπηλιά βγαίνει η μιλιά μου». Είναι η φωνή εκείνου που έχει κατακτήσει την αλήθεια μέσα από τη μοναξιά και την αυτογνωσία.
ΤΟ ΞΥΣΙΜΟ ΤΩΝ «ΛΟΥΣΤΡΩΝ»: Ο Ζαρατούστρα του Νίτσε μισεί την υποκρισία και τις «καθωσπρέπει» κοινωνικές συμβάσεις. Με «άγρια νύχια» ξύνει τα λούστρα της ψευτιάς, αποκαλύπτοντας την ωμή, αλλά αληθινή φύση της ύπαρξης.
Ο ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ: Η πεταλούδα του τραγουδιού είναι η λυτρωμένη ψυχική κατάσταση που οραματίστηκε ο Νίτσε. Είναι ο άνθρωπος που έχει απαρνηθεί τον φόβο, έχει βουτήξει στον γκρεμό με περηφάνεια και έχει μεταμορφωθεί σε κάτι νέο, ελεύθερο και δημιουργικό.
Η ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΟΥ ΟΙΚΤΟΥ: Η φράση «υποκρισία η βοήθεια κι η συμπόνια» απηχεί τη σκληρή κριτική του Νίτσε προς την «ηθική των δούλων», υποστηρίζοντας ότι ο αληθινός σεβασμός κερδίζεται μέσα από τη δύναμη και την αυτονομία, όχι μέσα από τον οίκτο που υποτιμά τον άλλον.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ» ΠΟΥ «ΚΟΥΜΠΩΝΟΥΝ» ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΤΙΧΟΥΣ
Για τον κίνδυνο και το ύψος:
«Ο άνθρωπος είναι ένα σχοινί τεντωμένο ανάμεσα στο κτήνος και τον Υπεράνθρωπο — ένα σχοινί πάνω από μια άβυσσο. Το να περάσεις απέναντι είναι επικίνδυνο...»
(Αντιστοιχία: «Πώς ν’ ανοίξεις τα φτερά προς τα ουράνια / αν δε βουτήξεις στο γκρεμό με περηφάνεια»)
Για τη μεταμόρφωση:
«Πρέπει να έχεις χάος μέσα σου για να μπορέσεις να γεννήσεις ένα αστέρι που χορεύει.»
(Αντιστοιχία: «Κι εγώ χορεύοντας καλώ τ’ αστροπελέκι»)
Για την ελευθερία:
«Θέλετε να πετάξετε ψηλά; Τότε πρέπει να μάθετε πρώτα να στέκεστε, να περπατάτε, να τρέχετε και να χορεύετε. Δεν μαθαίνει κανείς να πετάει πετώντας.»
(Αντιστοιχία: «Να βγει η λεύτερη ψυχή η πεταλούδα»)
Το Gemini είπε
Η επιτυχία του ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ έγκειται στο γεγονός ότι δεν προσπάθησε να κάνει ένα «μάθημα φιλοσοφίας», αλλά μετέτρεψε την υπαρξιακή αγωνία του Νίτσε σε έναν διονυσιακό, λαϊκό χρησμό.
Ακολουθεί η εισαγωγή για τη δημοσίευσή σου:
Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΧΟΡΟΣ: Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ ΚΑΙ Ο ΝΙΤΣΕΪΚΟΣ ΛΥΡΙΣΜΟΣ
Πώς μπορεί μια πυκνή, «δύσκολη» και συχνά παρεξηγημένη φιλοσοφία, όπως αυτή του ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ, να τραγουδιέται σε πλατείες και να συγκινεί το κοινό ενός λαϊκού γλεντιού; Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ και οι ΧΑΪΝΗΔΕΣ προσέγγισαν το έργο του Γερμανού φιλοσόφου.
Ο Αποστολάκης δεν μελοποίησε κείμενα, αλλά μετέφρασε αισθήματα. Πήρε τον «Ζαρατούστρα» και τον έντυσε με την τραχύτητα των βουνών και τη δύναμη της κρητικής παράδοσης. Κατάφερε να αποδείξει ότι οι έννοιες του «Υπερανθρώπου», της «αυτοϋπέρβασης» και του «γκρεμού» δεν ανήκουν μόνο στα σκονισμένα ράφια των βιβλιοθηκών, αλλά είναι βιώματα καθημερινά.
Μέσα από τη μουσική του, η νιτσεϊκή θεωρία αποκτά σάρκα και οστά:
Ο ρυθμός γίνεται ο χορός πάνω από την άβυσσο.
Ο στίχος γίνεται το αγκάθινο στεφάνι που ανθίζει.
Η ερμηνεία γίνεται η κραυγή της πεταλούδας που σπάει το κουκούλι της.
Είναι μια υπενθύμιση ότι η αληθινή τέχνη, όπως και η αληθινή φιλοσοφία, δεν σκοπεύει να μας καθησυχάσει, αλλά να μας «ξυπνήσει», καλώντας μας να γίνουμε οι δημιουργοί της δικής μας μοίρας.
Κατά τη διάρκεια της τρομερής βασιλείας της χολέρας στη Νέα Υόρκη, είχα αποδεχτεί την πρόσκληση ενός συγγενή μου να περάσω δεκαπέντε ημέρες μαζί του στη δροσιά και την απομόνωση ενός cottage orné στις όχθες του ποταμού Χάντσον. Είχαμε εκεί μαζί μας όλα τα συνήθη μέσα αναψυχής του καλοκαιριού: περιπάτους στο δάσος, βαρκάδες, ψάρεμα, διάβασμα και μουσική. Ωστόσο, η τρομερή κατάσταση της πόλης που αφήσαμε πίσω μας εισέβαλλε συχνά στις σκέψεις μας. Κάθε αύρα από το νότο φαινόταν να μεταφέρει τη μυρωδιά του θανάτου. Οι ειδήσεις για την απώλεια κάποιου φίλου έφταναν καθημερινά,
Η ανθρώπινη ψυχή ανέκαθεν αποτελούσε ένα πεδίο μάχης ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, τη λογική και το ένστικτο. Αυτή η οντολογική σύγκρουση παίρνει σάρκα και οστά μέσα από δύο εμβληματικά έργα: το τραγούδι «Η ΤΙΓΡΗ» του ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ και το διήγημα «Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ
ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ (ΣΕ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)
DER DOPPELGÄNGER
Ακίνητη είναι η νύχτα, οι δρόμοι σωπαίνουν,
Σε αυτό το σπίτι κατοικούσε η αγαπημένη μου·
Εκείνη έχει φύγει από την πόλη προ πολλού,
Όμως το σπίτι στέκει ακόμα
Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να δολοφονηθεί από την ίδια του τη σκιά;
Στο σκοτεινό αριστούργημα του ΕΝΤΓΚΑΡ ΑΛΑΝ ΠΟΕ, μεταφερόμαστε σε έναν κόσμο όπου η λογική υποχωρεί μπροστά στον τρόμο του υπερφυσικού. Η ιστορία ξεκινά με μια παλιά κασετίνα από έβενο και καταλήγει σε ένα χειρόγραφο που αποκαλύπτει το πιο φρικτό πείραμα: τον διαχωρισμό της ανθρώπινης ψυχής.
ΕΝΤΓΚΑΡ ΑΛΑΝ ΠΟΕ
Ένα δειλινό, διαβαίνοντας την οδό Ίτον, το βλέμμα μου αιχμαλωτίστηκε από μια μικρή κασετίνα στην προθήκη ενός παλαιοπωλείου. Ήταν ένα τέχνημα από σκαλισμένο έβενο, στολισμένο με χρυσά κοσμήματα στις γωνίες, ένα αριστούργημα λεπτής και υπομονετικής χειροτεχνίας που μόνο οι παλαιοί τεχνίτες κατείχαν το μυστικό της. Αν και οι οικονομικές μου περιστάσεις ήταν τότε στενάχωρες, η
Η «ΑΝΑΜΠΕΛ ΛΗ» είναι ίσως το ποίημα του Πόε με τις περισσότερες μελοποιήσεις παγκοσμίως. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Ο απίστευτος ρυθμός και η μουσικότητα του πρωτότυπου κειμένου λειτουργούν ως
.jpeg)
.jpg)
