ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ: ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΡΑΝΙ ΣΤΟΝ ΣΑΚΙΕ

Πριν η δύναμη του ανέμου τιθασευτεί από τους εμβληματικούς ανεμόμυλους, η άντληση του νερού ήταν μια διαδικασία επίπονη, οριακά εξαντλητική και χαμηλής απόδοσης. Οι αγρότες επιστράτευαν μηχανισμούς όπως το ΓΕΡΑΝΙ, το ΒΙΝΤΣΙ και ο ΣΑΚΙΕΣ, παλεύοντας με τη βαρύτητα για κάθε σταγόνα που θα πότιζε τη διψασμένη γη. ΤΟ ΓΕΡΑΝΙ (ΚΗΛΩΝΕΙΟΝ) Το Γεράνι, ένας ξύλινος μηχανισμός με ρίζες στην Αρχαία Αίγυπτο (γνωστός ως κηλώνειον ή ιμόνιον), βασίζεται στον φυσικό νόμο της βαρύτητας. Η Κατασκευή: Ένας χοντρός κορμός δέντρου στερεωμένος στο έδαφος κατέληγε σε μια διχάλα (σχήμα V). Εκεί, με μια σιδερένια περόνη, προσαρμοζόταν η αντένα, ένα μακρύ ξύλο με διπλάσιο μήκος από τον κορμό. Το Αντίβαρο: Στο κάτω άκρο της αντένας δενόταν η ντοντόνα, μια βαριά πέτρα με τρύπα, ενώ στο άλλο άκρο κρεμόταν η βουρλιά, το χοντρό χειροποίητο σχοινί από την Ιεράπετρα. Η Λειτουργία: Ο εργάτης έβαζε δύναμη για να κατεβάσει την αντένα και να γεμίσει τη ντενέκα (δοχείο). Η ανάσυρση γινόταν ευκολότερα χάρη στο βάρος της πέτρας, που λειτουργούσε ως αντίβαρο, σηκώνοντας το γεμάτο δοχείο στην επιφάνεια. ΤΟ ΒΙΝΤΣΙ Ή ΣΒΗΓΑ Ένας μεταγενέστερος και απλούστερος μηχανισμός που τοποθετούνταν πάνω από το στόμιο του πηγαδιού. Αποτελούνταν από έναν κύλινδρο που τον διαπερνούσε ένας σιδερένιος άξονας, λυγισμένος στις άκρες ώστε να περιστρέφεται χειροκίνητα. Το σχοινί τυλιγόταν γύρω από τον κύλινδρο, απαιτώντας συχνά δύο άτομα: έναν για την περιστροφή και έναν για τον χειρισμό του κουβά. Ο ΣΑΚΙΕΣ (ΜΑΓΓΑΝΟΠΗΓΑΔΟ) Πιο εξελιγμένος αλλά λιγότερο διαδεδομένος λόγω πολυπλοκότητας, ο Σακιές είχε ανατολική καταγωγή. Η κίνηση δινόταν από ένα υποζύγιο που περπατούσε κυκλικά. Ένα σύστημα μικρών κουβάδων ανέβαζε το νερό και το άδειαζε στο στόμιο, συνεχίζοντας την αέναη κυκλική πορεία. Παρά την αυτοματοποίηση μέσω του ζώου, οι ζημιές ήταν συχνές και η απόδοση παρέμενε χαμηλή. ΤΟ ΧΕΡΑΓΩΝΙ ΚΑΙ Η ΒΟΥΡΛΙΑ Σε πιο απλές περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν το ΧΕΡΑΓΩΝΙ, μια χειροκίνητη αναρροφητική αντλία. Όσοι όμως δεν διέθεταν κανέναν μηχανισμό, ανέσυραν το νερό με τη βουρλιά "γροθιά-γροθιά". Οι κόμποι στο σχοινί βοηθούσαν στο κράτημα, αλλά η τριβή συχνά μάτωνε τα χέρια των ανθρώπων. Αυτές οι πρωτόγονες μέθοδοι κράτησαν για χρόνια τον κάμπο ακαλλιέργητο και την ανάπτυξη περιορισμένη, μέχρι που η τεχνολογία των ανεμόμυλων ήρθε να δώσει μια νέα πνοή στην αγροτική ζωή.