ΤΙΤΛΟΣ: Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ ΚΑΙ Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ: ΕΝΑΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΟΣ ΧΡΗΣΜΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο ΛΥΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΫΠΕΡΒΑΣΗΣ

Πώς μπορεί μια πυκνή και συχνά παρεξηγημένη φιλοσοφία, όπως αυτή του ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ, να τραγουδιέται σε πλατείες και να συγκινεί το κοινό ενός λαϊκού γλεντιού; Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ και οι ΧΑΪΝΗΔΕΣ προσέγγισαν το έργο του Γερμανού φιλοσόφου. Ο Αποστολάκης δεν μελοποίησε απλώς κείμενα, αλλά μετέφρασε αισθήματα, ντύνοντας τον «Ζαρατούστρα» με την τραχύτητα των βουνών και τη δύναμη της κρητικής παράδοσης. 

 ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ; 

 Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ (ή Ζωροάστρης) ήταν αρχαίος Πέρσης προφήτης και ιδρυτής του Ζωροαστρισμού, ο οποίος εισήγαγε τη δυαρχική αντίληψη για τη μάχη μεταξύ Καλού και Κακού. Αιώνες αργότερα, ο Νίτσε «δανείζεται» αυτή τη μορφή στο εμβληματικό του έργο «Τάδε έφη Ζαρατούστρα». Η επιλογή είναι βαθιά ειρωνική: ο άνθρωπος που πρώτος χώρισε τον κόσμο σε «καλό» και «κακό» γίνεται από τον Νίτσε ο κήρυκας που καταργεί αυτές τις έννοιες, οδηγώντας την ανθρωπότητα πέρα από τα δεσμά της παραδοσιακής ηθικής. 

 Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ ΜΕ ΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Στο τραγούδι, ο Ζαρατούστρα εμφανίζεται ως ένας επαναστάτης του πνεύματος:Η Σπηλιά: «Από του δράκου τη σπηλιά βγαίνει η μιλιά μου». Συμβολίζει την πνευματική απομόνωση και την επαφή με τις πρωτόγονες δυνάμεις της φύσης.Το Ξύσιμο των Λούστρων: Με «άγρια νύχια» ο ήρωας ξύνει την κοινωνική υποκρισία, αναζητώντας την ωμή αλήθεια της ύπαρξης.Ο Γκρεμός και η Περηφάνεια: Η άνοδος προς τα ουράνια απαιτεί την αποδοχή του κινδύνου. Όπως έγραψε ο Νίτσε: «Ο άνθρωπος είναι ένα σχοινί τεντωμένο πάνω από μια άβυσσο».Η Πεταλούδα: Είναι το σύμβολο της λυτρωμένης ψυχής, του «Παιδιού» κατά τον Νίτσε, που σπάει το κουκούλι των περιορισμών για να βγει «σα χαραυγή μέσα απ’ της νύχτας τα βελούδα».Η ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΤΩΝ«Σμίγει το αίμα κι ο χυμός απ’ το σταφύλι / σα δυο Θεοί, παλιοί εχθροί, να γίναν φίλοι». Εδώ ο στίχος αποτυπώνει την κορυφαία νιτσεϊκή έννοια: τη συμφιλίωση του Διονυσιακού πάθους με την Απολλώνια τάξη. Μέσα από αυτή την ένωση γεννιέται ο ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ, ο δημιουργός της δικής του μοίρας που δεν φοβάται να χορέψει πάνω από το χάος. 

Στίχοι - Μουσική:
Δημήτρης Αποστολάκης

Εχαμηλώσανε τα σύννεφα στα όρη
και δακρυσμένο σεργιανά το ξεροβόρι
ούτε ξερό δεντρί δε βρίσκεται παρέκει
κι εγώ χορεύοντας καλώ τ’ αστροπελέκι.
Από του δράκου τη σπηλιά βγαίνει η μιλιά μου
και φίδια μαύρα κυματίζουν στα μαλλιά μου
μ’ άγρια νύχια ξύνω της ψευτιάς τα λούστρα
εγώ ‘μαι ο μέγας ο προφήτης Ζαρατούστρα.
Πεταλούδα, πεταλούδα χόρεψε στον ουρανό
για να πάρει ο κόσμος χρώμα μες στο γκρίζο δειλινό
πέτα πεταλούδα
Τρέχει σαν δαίμονας ετούτος ο αιώνας
σκλήρυνε η πλάτη μου σαν καύκαλο χελώνας
κάποιος Θεός περνά χορδές, με κάνει λύρα
να τραγουδήσει τη μελλούμενη πλημμύρα
Μιαν ανεμόσκαλα κρατώ στα δυο μου χέρια
όποιοι τολμήσουνε θ’ αγγίξουνε τ’ αστέρια
κι όσοι νοιαστούνε για τη γη και τη σοδειά τους
σκλάβοι θα μείνουνε κι αυτοί και τα παιδιά τους
Πεταλούδα, πεταλούδα, ποιός αντέχει να σε δει
και στης ομορφιάς την πόρτα ποιός γυρίζει το κλειδί
πέτα πεταλούδα
Πες μου πώς θέλεις τον εχθρό σου ν’ αγαπήσεις
άμα το φίλο δεν μπορέσεις να μισήσεις
και πώς ν’ ανοίξεις τα φτερά προς τα ουράνια
αν δε βουτήξεις στο γκρεμό με περηφάνεια.
Ο δυνατός κολυμβητής να μη σε σκιάζει
μα του αδύναμου ο φόβος σε βουλιάζει
και διαλαλώ με του τελάλη τα πνεμόνια
υποκρισία η βοήθεια κι η συμπόνια.
Πεταλούδα, πεταλούδα, στου ονείρου τα κλαδιά
που σ’ αγάπησαν με πάθος οι τρελοί και τα παιδιά
πέτα πεταλούδα
Έχω στο μέτωπο αγκάθινο στεφάνι
με κληματόβεργες πλεξούδα το ‘χω κάνει
σμίγει το αίμα κι ο χυμός απ’ το σταφύλι
σα δυο Θεοί, παλιοί εχθροι, να γίναν φίλοι
Θέλω το δάκρυ το στερνό μου να κυλήσει
πάνω στου κόσμου το κουκούλι, να ραγίσει
να βγει η λεύτερη ψυχή η πεταλούδα
σα χαραυγή μέσα απ’της νύχτας τα βελούδα
Πεταλούδα, πεταλούδα, άλλου κόσμου πεθυμιά
κει που ξένοιαστα τα λάφια παίζουνε στην ποταμιά
πέτα πεταλούδα

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ 

 Το πρωτότυπο κείμενο του ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ ανήκει πλέον στο Κοινό Κτήμα ($Public$ $Domain$). Για όσους επιθυμούν να εμβαθύνουν, το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» (ένα έργο περίπου 400 σελίδων) κυκλοφορεί σε εξαιρετικές ελληνικές μεταφράσεις (ενδεικτικά: Ζήσης Σαρίκας, Άρης Δικταίος), οι οποίες αποτελούν τον καλύτερο οδηγό για να κατανοήσει κανείς το βάθος πίσω από τους στίχους.