ΚΑΘΟΔΟΣ ΣΤΟ ΜΑΕΛΣΤΡΟΜ - ΕΝΤΓΚΑΡ ΑΛΛΑΝ ΠΟΕ

 

Η ανάβαση στις απόκρημνες και θλιβερές κορυφές του Χούσεν Ρόκαν, στα νορβηγικά νησιά Λόφoten, έκρυβε μια θέα που έκοβε την ανάσα, όχι μόνο λόγω του υψομέτρου, αλλά εξαιτίας του ακατανίκητου δέους που προκαλούσε η ίδια η φύση. Στεκόμουν εκεί, στην ακμή του γκρεμού, παρέα με τον ηλικιωμένο, γεροδεμένο συνοδό μου, του οποίου το πρόσωπο ήταν αυλακωμένο από τις θύελλες και τα χρόνια, μα τα μάτια του διατηρούσαν μια παράξενη, οξεία διαύγεια. Ο άνεμος ούρλιαζε γύρω μας, κουβεντιάζοντας με τα κύματα που αφρίζαραν εκατοντάδες πόδια παρακάτω, συνθέτοντας μια αδιάκοπη, απειλητική συμφωνία. «Βρίσκεστε στο χείλος του Μόσκενστρομ, ή όπως το αποκαλεί ο υπόλοιπος κόσμος, του φοβερού Μάελστρομ», μου είπε με φωνή σταθερή, αν και γεμάτη μια εσωτερική, βαριά σκιά. Ομολόγησα πως ο θόρυβος που ανέβαινε από κάτω έμοιαζε με το βουητό χιλίων καταρρακτών, όμως εκείνος με διόρθωσε αυστηρά, εξηγώντας μου πως ηρεμία και βουητό δεν υπήρχαν εδώ, παρά μόνο όταν το τέρας κοιμόταν. «Δεν πρόκειται για έναν απλό καταρράκτη, ούτε για μια συνηθισμένη παλίρροια», συνέχισε, ακουμπώντας το βαρύ του χέρι στον ώμο μου για να στηριχθεί καθώς τα πόδια του έτρεμαν ελαφρά από την ανάμνηση. «Αν μου χαρίσετε λίγη από την προσοχή σας, κύριε, θα σας διηγηθώ μια ιστορία που θα μπορούσε να σας πείσει πως εγώ ο ίδιος δεν είμαι παρά φάντασμα. Πριν από μόλις τρία χρόνια, ήμουν ένας άντρας γερός, με μυαλά καθαρά και κορμί ατσάλινο. Σήμερα, τα μαλλιά μου είναι κάτασπρα σαν το χιόνι, το πρόσωπό μου είναι σημαδεμένο και τα χέρια μου τρέμουν. Όλα αυτά δεν τα έφεραν τα χρόνια, αλλά μόλις λίγες ώρες μέσα σε εκείνον τον κυκλώνα».Καθίσαμε πάνω σε μια τεράστια, μουχλιασμένη πέτρα, με θέα το απέραντο, αφρισμένο πέλαγος. Ο ηλικιωμένος νορβηγός άρχισε να ξετυλίγει το νήμα του παρελθόντος, μιλώντας για τη ζωή του στα παγωμένα νερά, τις βάρκες, τα ψάρια και τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν καθημερινά οι ψαράδες των Λόφoten. Μαζί με τα δύο αδέρφια του,λ έβγαιναν συχνά στα ανοιχτά, εκεί όπου τα ρεύματα και οι υποθαλάσσιες hοάνες έκαναν το ψάρεμα προσοδοφόρο αλλά θανάσιμο. Γνώριζαν καλά τον κανόνα: κανένας ναυτικός δεν τολμά να πλησιάσει την περιοχή όταν η παλίρροια γυρίζει και ο Μόσκενστρομ ξυπνά από τον λήθαργό του.Εκείνη η μοιραία μέρα, ωστόσο, ξεκίνησε με τις καλύτερες οιωνούς. Ο καιρός ήταν ήρεμος, σχεδόν ασυνήθιστος για την εποχή, και η θάλασσα κοιμόταν σαν λιοντάρι σε ανάπαυλα. Τα αδέρφια είχαν απομακρυνθεί αρκετά, σε μια τοποθεσία γνωστή για τα πλούσια κοπάδια ψαριών της, αδιαφορώντας για τον χρόνο που κυλούσε. Ο μεγαλύτερος αδερφός, πιο άπληστος ή ίσως πιο τυφλωμένος από το κέρδος, επέμενε να παραμείνουν λίγο ακόμα, παρά το γεγονός ότι ο ουρανός άρχισε να αλλάζει χρώμα μυστηριωδώς.Ξαφνικά, χωρίς καμία προειδοποίηση, ένας παράξενος, απόκοσμος άνεμος φύσηξε από το πουθενά. Δεν ήταν η φυσική πνοή μιας μπόρας· έμοιαζε περισσότερο με την ανάσα κάποιου τεράστιου θηρίου που ξυπνούσε απότομα στα έγκατα της γης. Ο ήλιος χάθηκε πίσω από πυκνά, μολυβένια σύννεφα και η θάλασσα, από τη μια στιγμή στην άλλη, άρχισε να βράζει. Τα ρεύματα μεταμορφώθηκαν σε χείμαρρους φωτιάς και αφρού, τραβώντας τη μικρή τους βάρκα με μια ακαταμάχητη, βίαιη ορμή. «Ήταν αργά πια», ψιθύρισε ο ηλικιωμένος, με τα μάτια του να καρφώνονται στο κενό κάτω από τα πόδια μας. «Η βάρκα μας πιάστηκε στα δίχτυα ενός αόρατου γίγαντα. Τα κουπιά έφυγαν από τα χέρια μας, η πυξίδα τρελάθηκε γυρίζοντας σαν δαιμονισμένη, και το νερό άρχισε να μας κατακλύζει. Καταλάβαμε αμέσως πού βρισκόμασταν. Είχαμε πέσει ακριβώς πάνω στην καρδιά του Μάελστρομ, τη στιγμή ακριβώς που άνοιγε το στόμα του για να καταπιεί τα πάντα». Ολόκληρος ο ωκεανός είχε σχηματίσει έναν τεράστιο, σκοτεινό κώνο, έναν ανεμοστρόβιλο νερών που γυρνούσε με ιλιγγιώδη ταχύτητα γύρω από έναν τεράστιο, αβυσσαλέο λαιμό. Τα τοιχώματα του νερού δεν ήταν κάθετα· σχημάτιζαν μια τεράστια, αστραφτερή χοάνη από υγρό γυαλί και λευκό αφρό, που εξέπεμπε έναν ήχο τόσο διαπεραστικό και βαρύ, ώστε σκέπαζε τις φωνές τους. Η βάρκα τους δεν μπορούσε πια να κυβερνηθεί· γλίστραγε κατά μήκος των τοιχωμάτων αυτού του υγρού τάφου, πέφτοντας αργά αλλά ασταμάτητα προς τον πυθμένα.Μέσα στην τρομαρκτική αυτή δίνη, ο αφηγητής ένιωσε το μυαλό του να παραλύει από το σοκ. Ο φόβος έδωσε γρήγορα τη θέση του σε μια παράξενη, σχεδόν ακαδημαϊκή περιέργεια. Παρατηρούσε τα αντικείμενα που περιστρέφονταν μαζί τους γύρω από τον τεράστιο κύκλο. Πρόσεξε πως τα βαριά αντικείμενα, όπως οι βαρέλες και οι σιδερένιες άγκυρες, εξαφανίζονταν στον βυθό πολύ πιο γρήγορα από τα ελαφρύτερα, όπως τα ξύλινα βαρέλια και τα άδεια δοχεία. Αυτή η λεπτομέρεια, μια απλή επιστηφανική παρατήρηση μέσα στην κόλαση, έμελλε να γίνει το κλειδί της σωτηρίας του. Ο μικρότερος αδερφός του, παραδομένος απόλυτα στον πανικό, είχε χάσει τις αισθήσεις του, γαντζωμένος απελπισμένα στα εδώλια της βάρκας. Ο μεγαλύτερος, εξίσου τρομοκρατημένος, δεν μπορούσε να σκεφτεί καθαρά. Ο αφηγητής, όμως, διατηρώντας μια ψυχραιμία που άγγιζε τα όρια της τρέλας, αποφάσισε να παίξει το τελευταίο του χαρτί. Έδεσε γερά τον εαυτό του πάνω σε ένα άδειο, κυλινδρικό βαρέλι, δίνοντας εντολή στον αδερφό του να πράξει το ίδιο. Εκείνος, παραλυμένος από τον τρόμο, αρνήθηκε ή δεν μπόρεσε να καταλάβει, μένοντας κολλημένος στο σκάφος.Με μια απεγνωσμένη κίνηση, καθώς η βάρκα βρισκόταν ήδη στο τελευταίο, πιο στενό επίπεδο πριν από την τελική καταστροφή, ο αφηγητής πήδηξε στο κενό, αγκαλιά με το βαρέλι, αφήνοντας πίσω του το σκάφος και τα δύο του αδέρφια. Η πτώση ήταν μια αιώνια κάθοδος στο απόλυτο σκοτάδι. Το νερό τον σφυροκοπούσε ανελέητα, τα πνευμόνια του έκαιγαν και η πίεση του φαινόταν ικανή να συνθλίψει τα κόκαλά του. Ωστόσο, το βαρέλι λειτούργησε όπως είχε προβλέψει: η άνωσή του τον εμπόδισε να βουλιάξει απευθείας στον πυθμένα μαζί με τη βάρκα και τα βαριά σκεύη. Καθώς περιστρεφόταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα στα έγκατα του τεράστιου κυκλώνα, παρατήρησε κάτι ακόμη πιο παράδοξο. Μετά από λίγη ώρα, η ορμή της δίνης άρχισε να εξασθενεί. Τα τεράστια αντικείμενα είχαν ήδη χαθεί, και καθώς τα νερά πλησίαζαν την αλλαγή της παλίρροιας, ο ρυθμός του Μάελστρομ επιβραδύνθηκε αισθητά. Τα αφρισμένα τείχη κατέρρεαν, τα νερά έγιναν πιο ήρεμα και ο αφηγητής βρέθηκε να επιπλέει στην επιφάνεια, μακριά από το κέντρο του θανάτου, μέσα στα ήρεμα πλέον νερά του φιόρδ. Οι σύντροφοί του από το χωριό τον περισυνέλεξαν λίγες ώρες αργότερα, όταν πια η θάλασσα είχε επανέλθει στην πλήρη της ηρεμία. Όμως, κανείς δεν τον πίστεψε. Όταν προσπάθησε να διηγηθεί πώς γλίτωσε από τα δόντια του Μάελστρομ, οι φίλοι του γέλασαν, νομίζοντας πως είχε χάσει τα λογικά του από την τρικυμία. Τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει ολοκληρωτικά σε μια μόνο νύχτα και το βλέμμα του κουβαλούσε την αντανάκλαση της αβύσσου. Στεκόμουν ακόμα δίπλα του στο Χούσεν Ρόκαν, κοιτάζοντας το πέλαγος που είχε ξαναγίνει γαλήνιο και αθώο. Ο ηλικιωμένος ψαράς ολοκλήρωσε την αφήγησή του, κοιτώντας με μελαγχολία τα κύματα. Ήξερα πως κανένας λόγος δεν μπορούσε να απαλύνει το βάρος εκείνης της μνήμης. Ο άνθρωπος αυτός είχε αγγίξει τον θάνατο κατά πρόσωπο, είχε κοιτάξει στα μάτια το α α α κατανίκητο μυστήριο της φύσης και είχε επιστρέψει από τον Άδη, φέροντας για πάντα πάνω του το αδιάψευστο σημάδι της καθόδου του.