Σε μια σπάνια φωτογραφική αποτύπωση των αρχών του 20ού αιώνα, η καρδιά της ελληνικής υπαίθρου αποκαλύπτεται σε όλο της το μεγαλείο. Βρισκόμαστε στον απέραντο ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΚΑΜΠΟ, γύρω στο 1900, εκεί όπου η επιβίωση ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γη και τη δύναμη των ζώων.
Στο κέντρο της σκηνής, οι άνδρες της φωτογραφίας στέκονται με περίσσια αξιοπρέπεια, φορώντας τις ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ της εποχής. Πρόκειται για την τυπική φορεσιά των πληθυσμών της υπαίθρου, όπως οι ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ της θεσσαλικής πεδιάδας, οι οποίοι αποτέλεσαν τον σπονδυλικό ιστό της αγροτικής παραγωγής στην περιοχή. Τα σκουρόχρωμα ποτούρια, τα λευκά χειροποίητα πουκάμισα με τα φαρδιά μανίκια και τα χαρακτηριστικά γιλέκα, δεν ήταν απλώς ρούχα, αλλά εργαλεία προσαρμοσμένα στις σκληρές συνθήκες του κάμπου.
Το παραδοσιακό ΒΟΥΔΟΑΜΑΞΟ, με τους συμπαγείς ξύλινους τροχούς χωρίς ακτίνες, αποτελούσε το κύριο μέσο μεταφοράς των καρπών της γης. Ζευγμένο με δύο εύρωστα βόδια, το κάρο αυτό διέσχιζε τα λασπωμένα μονοπάτια και τα οργωμένα χωράφια, μεταφέροντας το βιος των ανθρώπων του μόχθου. Στο φόντο, η χαρακτηριστική αχυρένια καλύβα μαρτυρά την απλότητα και την πρακτικότητα της καθημερινής διαβίωσης, ενώ το βλέμμα των ανθρώπων αντανακλά τη σοβαρότητα μιας εποχής που η φωτογραφική λήψη αποτελούσε γεγονός ιστορικής σημασίας.
Μια εικόνα που μας επιστρέφει στις ρίζες μας, θυμίζοντάς μας την αφετηρία της αγροτικής μας ιστορίας και τον ακατάπαυστο αγώνα των προγόνων μας πάνω στη θεσσαλική γη.
Ας εστιάσουμε σε μερικές ιδιαίτερες τεχνικές και κοινωνικές λεπτομέρειες που κάνουν αυτή την εικόνα μοναδική για την ιστορία του ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΚΑΜΠΟΥ και των ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΩΝ:
1. ΟΙ ΣΥΜΠΑΓΕΙΣ ΤΡΟΧΟΙ (ΝΤΑΝΑΒΑΔΕΣ)
Παρατηρήστε τους τροχούς του κάρου. Δεν έχουν ακτίνες, αλλά είναι κατασκευασμένοι από συμπαγή κομμάτια ξύλου, ενωμένα με σιδερένια στεφάνη. Αυτοί οι τροχοί ονομάζονταν συχνά «νταναβάδες».
Η Χρησιμότητα: Στον βαλτώδη και μαλακό Θεσσαλικό κάμπο του 1900, οι τροχοί με ακτίνες θα βούλιαζαν και θα έσπαγαν εύκολα. Οι συμπαγείς τροχοί πρόσφεραν μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής και τεράστια αντοχή στα μεγάλα φορτία (σιτάρι, καλαμπόκι, βαμβάκι).
2. Η «ΖΕΥΛΑ» ΚΑΙ Ο ΖΥΓΟΣ
Ο τρόπος που τα βόδια είναι δεμένα είναι ένα δείγμα αρχέγονης μηχανικής.
Ο Ζυγός: Το οριζόντιο ξύλο που ενώνει τα δύο ζώα.
Η Ζεύλα: Το καμπυλωτό ξύλο (σαν πέταλο) που περνά γύρω από τον λαιμό του ζώου και στερεώνεται στον ζυγό. Στη φωτογραφία διακρίνεται καθαρά η δεξιοτεχνία με την οποία έχει σκαλιστεί το ξύλο για να εφαρμόζει χωρίς να τραυματίζει το ζώο κατά την έλξη.
3. ΟΙ «ΚΑΛΤΣΩΝΕΣ» ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ
Τα Μανίκια: Προσέξτε το φάρδος στα μανίκια του άνδρα που στέκεται όρθιος στο κάρο. Αυτό το λευκό χασέ πουκάμισο ήταν το σήμα κατατεθέν των Καραγκούνηδων.
Οι Καλτσώνες: Τα ανοιχτόχρωμα καλύμματα στα πόδια (κάτω από το γόνατο) δεν ήταν απλώς διακοσμητικά. Προστάτευαν το δέρμα από την επαφή με τα αγκάθια και τις ξερές καλαμιές κατά τη διάρκεια του θερισμού, λειτουργώντας ως πρωτόγονες «γκέτες» εργασίας.
4. Η ΘΗΜΩΝΙΑ Ή «ΚΑΛΥΒΑ»
Στο βάθος αριστερά, η κατασκευή από άχυρο είναι μια «θημωνιά». Μετά τον θερισμό, οι αγρότες συγκέντρωναν εκεί τα δεμάτια. Συχνά, αυτές οι κατασκευές είχαν εσωτερικά έναν κορμό δέντρου για στήριξη και η κωνική τους μορφή επέτρεπε στο νερό της βροχής να γλιστράει χωρίς να σαπίζει το εσωτερικό του καρπού.
ΤΟ ΗΞΕΡΑΤΕ; Ο όρος «Καραγκούνης» πιθανολογείται ότι προέρχεται από τις λέξεις "μαύρη κάπα" (kara-gun), αναφερόμενος στα σκουρόχρωμα μάλλινα ενδύματα που φορούσαν οι κάτοικοι της πεδιάδας για να προστατεύονται από την υγρασία και το κρύο του χειμώνα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.