Το ποίημα ξεκινά με την περίφημη περιγραφή μιας «ζοφερής μεσονύχτιας ώρας», όπου ο αφηγητής προσπαθεί να ξεχάσει τον πόνο του μέσα από παλιά βιβλία. Η εμφάνιση του κορακιού μετατρέπει τη
μελαγχολία του σε απόγνωση και τελικά σε ψυχική κατάρρευση."Και το Κοράκι, που δεν φτερούγισε ποτέ, μένει ακόμα εκεί, μένει ακόμα, πάνω στην ωχρή προτομή της Αθηνάς, ακριβώς πάνω από την πόρτα της κάμαράς μου· και τα μάτια του έχουν όλη την όψη ενός δαίμονα που ονειρεύεται, και το φως της λάμπας που πέφτει πάνω του ρίχνει τη σκιά του στο πάτωμα· και η ψυχή μου από αυτή τη σκιά που κείτεται τρεμάμενη στο πάτωμα δεν θα σηκωθεί — ΠΟΤΕ ΠΙΑ!"
Το πρωτότυπο ποίημα «THE RAVEN» (ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ) του EDGAR ALLAN POE, στην αγγλική του γλώσσα, αποτελείται από περίπου 1.080 έως 1.100 λέξεις.
Ο ακριβής αριθμός μπορεί να παρουσιάζει μικρές αποκλίσεις ανάλογα με την έκδοση (αν περιλαμβάνονται οι τίτλοι ή σημειώσεις), αλλά η δομή του παραμένει αυστηρά καθορισμένη:
Στροφές: 18 στροφές.
Στίχοι: 108 στίχοι (κάθε στροφή έχει 6 στίχους).
Μέτρο: Τροχαϊκό οκτάμετρο.
Ο Πόε, στο δοκίμιό του «Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ» (THE PHILOSOPHY OF COMPOSITION), εξήγησε ότι επέλεξε αυτό το μήκος (περίπου 100 στίχους) πολύ προσεκτικά. Πίστευε ότι ένα ποίημα πρέπει να μπορεί να διαβαστεί σε μία μόνο συνεδρία (single sitting), ώστε να μην διασπάται η ενότητα της εντύπωσης και η συναισθηματική επίδραση στον αναγνώστη.
ΟΛΟ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Κάποτε, μεσάνυχτα ζοφερά, καθώς μελετούσα εξαντλημένος, πάνω από παράξενα και παλιά βιβλία λησμονημένης γνώσης — εκεί που έγερνα το κεφάλι νυσταγμένος, ακούστηκε ξαφνικά ένας χτύπος, σαν κάποιος να χτυπούσε σιγανά, να χτυπούσε την πόρτα της κάμαράς μου. «Κάποιος επισκέπτης θα είναι», ψιθύρισα, «που χτυπά την πόρτα μου — αυτό μόνο και τίποτα άλλο».
Αχ, το θυμάμαι καθαρά, ήταν ο παγωμένος Δεκέμβρης, και κάθε σπίθα που έσβηνε στο τζάκι, φάνταζε σαν στοιχειό στο πάτωμα. Με πόθο ζητούσα το ξημέρωμα· μάταια γύρευα στα βιβλία μου να βρω λύτρωση για τη λύπη, τη λύπη για τη χαμένη Λενώρα — για τη σπάνια και ακτινοβόλα κόρη που οι άγγελοι ονομάζουν Λενώρα — που εδώ δεν έχει πια όνομα — ποτέ πια.
Και το μεταξένιο, θλιβερό, αβέβαιο θρόισμα της πορφυρής κουρτίνας με γέμιζε με τρόμους που δεν είχα νιώσει ποτέ μου· έτσι που τώρα, για να ηρεμήσω την καρδιά μου, στεκόμουν και έλεγα: «Κάποιος επισκέπτης ζητά να μπει από την πόρτα της κάμαράς μου — κάποιος αργοπορημένος ξένος που ζητά να μπει από την πόρτα μου· — αυτό θα είναι και τίποτα άλλο».
Γρήγορα η ψυχή μου δυνάμωσε και δίχως πια δισταγμό, «Κύριε», είπα, «ή Κυρία, ζητώ τη συγχώρεσή σας· όμως η αλήθεια είναι πως νύσταζα, και τόσο ελαφρά ήρθατε και χτυπήσατε, τόσο σιγανά χτυπήσατε την πόρτα της κάμαράς μου, που μόλις και μετά βίας σας άκουσα» — κι εδώ άνοιξα διάπλατα την πόρτα· — σκοτάδι εκεί και τίποτα άλλο.
Μέσα στο βαθύ σκοτάδι κοιτώντας, έμεινα για ώρα γεμάτος απορία και φόβο, πλάθοντας όνειρα που κανένας θνητός δεν τόλμησε ποτέ να δει· όμως η σιωπή έμενε ατάραχη και η γαλήνη δεν έδινε κανένα σημάδι, και η μόνη λέξη που ακούστηκε ήταν ο ψίθυρος, «Λενώρα;» Εγώ την ψιθύρισα, και μια ηχώ την έφερε πίσω, «Λενώρα!» — μονάχα αυτό και τίποτα άλλο.
Γυρίζοντας στην κάμαρα, με την ψυχή μου να φλέγεται, άκουσα πάλι έναν χτύπο, πιο δυνατό από πριν. «Σίγουρα», είπα, «κάτι υπάρχει στο παραθυρόφυλλό μου· ας δω τι είναι αυτό, ας λύσω το μυστήριο — ας ησυχάσει η καρδιά μου για να λύσω το μυστήριο· — είναι ο άνεμος και τίποτα άλλο!»
Άνοιξα το παράθυρο, και τότε, με θόρυβο και φτερούγισμα, μπήκε μέσα ένα μεγαλοπρεπές Κοράκι, από τις αρχαίες μέρες· δεν έκανε καμία υπόκλιση, δεν στάθηκε ούτε στιγμή, αλλά με ύφος ευγενή, κάθισε πάνω από την πόρτα της κάμαράς μου — κάθισε πάνω στην προτομή της Αθηνάς, πάνω από την πόρτα μου — κάθισε, και τίποτα άλλο.
Τότε το έβενο πουλί, φέρνοντας ένα χαμόγελο στη θλιμμένη μου ψυχή με την αυστηρή και σοβαρή όψη του, με έκανε να πω: «Αν και η κορυφή σου είναι μαδημένη, δεν είσαι δειλό, φρικτό και αρχαίο Κοράκι που πλανιέσαι στις ακτές της Νύχτας — πες μου ποιο είναι το αρχοντικό σου όνομα στον Άδη του Πλούτωνα!» Είπε το Κοράκι, «Ποτέ πια».
Ένιωσα έκπληξη που αυτό το άχαρο πουλί μιλούσε τόσο καθαρά, αν και η απόκρισή του δεν είχε νόημα, ούτε φαινόταν λογική· γιατί πρέπει να συμφωνήσουμε πως κανένας ζωντανός δεν είδε ποτέ πουλί πάνω από την πόρτα της κάμαράς του — πουλί ή θηρίο πάνω σε σκαλιστή προτομή πάνω από την πόρτα του, με ένα όνομα όπως «Ποτέ πια».
Όμως το Κοράκι, καθισμένο στην ήσυχη προτομή, είπε μόνο εκείνη τη λέξη, λες και η ψυχή του σ' αυτήν ξεχυνόταν. Τίποτα άλλο δεν είπε — ούτε ένα φτερό δεν σάλεψε — μέχρι που ψιθύρισα: «Άλλοι φίλοι έχουν φύγει μακριά — το πρωί κι αυτό θα με αφήσει, όπως οι Ελπίδες μου». Τότε το πουλί είπε, «Ποτέ πια».
Ξαφνιασμένος από την απάντηση που ταίριαζε τόσο, «Σίγουρα», είπα, «αυτό που λέει είναι το μόνο που γνωρίζει, μαθημένο από κάποιον δυστυχισμένο αφέντη που η Μοίρα τον κυνήγησε αλύπητα μέχρι που τα τραγούδια του έγιναν ένα μοιρολόγι — μέχρι που η Ελπίδα του πήρε το θλιβερό βάρος του "Ποτέ πια"».
Όμως το Κοράκι ακόμα με έκανε να χαμογελώ, κι έτσι έσυρα μια βελούδινη πολυθρόνα μπροστά στο πουλί και την προτομή· εκεί, βυθισμένος στο βελούδο, άρχισα να ενώνω σκέψη με σκέψη, αναρωτώμενος τι αυτό το δυσοίωνο πουλί — τι αυτό το σκελετωμένο και φρικτό πουλί των παλιών καιρών εννοούσε κρώζοντας «Ποτέ πια».
Αυτό καθόμουν και προσπαθούσα να μαντέψω, δίχως λέξη, ενώ τα πύρινα μάτια του έκαιγαν τα σωθικά μου· αυτό και άλλα πολλά σκεφτόμουν, με το κεφάλι γερμένο στο βελούδινο προσκέφαλο που το φως της λάμπας χάιδευε, αλλά το ιώδες βελούδο που το φως της λάμπας χάιδευε, Εκείνη δεν θα το πιέσει πια, αχ, ποτέ πια!
Τότε ο αέρας πύκνωσε, αρωματισμένος από θυμιατό αόρατο που κρατούσαν Σεραφείμ που τα βήματά τους αντηχούσαν στο πάτωμα. «Δυστυχισμένε», φώναξα, «ο Θεός σου έστειλε ανάπαυση — λήθη από τις αναμνήσεις της Λενώρας! Πιες αυτό το φάρμακο και ξέχασε τη χαμένη Λενώρα!» Είπε το Κοράκι, «Ποτέ πια».
«Προφήτη!» είπα, «πλάσμα του κακού! — προφήτη, είτε πουλί είτε δαίμονας! — Είτε ο Πειραστής σε έστειλε, είτε η καταιγίδα σε ξέβρασε εδώ, μόνο και ατρόμητο, σ' αυτή τη μαγεμένη ερημιά — σε τούτο το στοιχειωμένο σπίτι — πες μου την αλήθεια — υπάρχει γιατρειά για τον πόνο; — πες μου, σε παρακαλώ!» Είπε το Κοράκι, «Ποτέ πια».
«Προφήτη!» είπα, «πλάσμα του κακού — προφήτη, είτε πουλί είτε δαίμονας! Στο όνομα του Ουρανού και του Θεού που και οι δύο λατρεύουμε — πες σ' αυτή την πονεμένη ψυχή αν, στη μακρινή Εδέμ, θα αγκαλιάσει την αγιασμένη κόρη που οι άγγελοι ονομάζουν Λενώρα — θα αγκαλιάσει την ακτινοβόλα κόρη που ονομάζουν Λενώρα». Είπε το Κοράκι, «Ποτέ πια».
«Ας είναι αυτή η λέξη το σημάδι του χωρισμού μας!» φώναξα όρθιος. «Γύρισε πίσω στην καταιγίδα και στις ακτές του Πλούτωνα! Μην αφήσεις ούτε ένα φτερό ως σημάδι του ψέματος που είπες! Άφησε τη μοναξιά μου! — φύγε από την προτομή πάνω από την πόρτα μου! Βγάλε το ράμφος σου από την καρδιά μου, και πάρε τη μορφή σου από την πόρτα μου!» Είπε το Κοράκι, «Ποτέ πια».
Και το Κοράκι, που δεν φτερούγισε ποτέ, μένει ακόμα εκεί, πάνω στην ωχρή προτομή της Αθηνάς, πάνω από την πόρτα της κάμαράς μου· τα μάτια του μοιάζουν με δαίμονα που ονειρεύεται, και το φως της λάμπας ρίχνει τη σκιά του στο πάτωμα· και η ψυχή μου από αυτή τη σκιά που τρέμει στο πάτωμα δεν θα σηκωθεί — ΠΟΤΕ ΠΙΑ!
ΑΝΑΛΥΣΗ
Το Gemini είπε
Ο EDGAR ALLAN POE δεν έγραψε το «Κοράκι» απλώς πάνω σε μια στιγμή έμπνευσης, αλλά το σχεδίασε με τη ακρίβεια μαθηματικού. Στο δοκίμιό του «Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ», αποκαλύπτει τους λόγους και τον τρόπο που οδηγήθηκε σε αυτό το αριστούργημα:
1. Η Επιλογή του Θέματος: Ο Θάνατος μιας Ωραίας Γυναίκας
Για τον Πόε, το πιο ποιητικό θέμα στον κόσμο ήταν ο θάνατος μιας όμορφης γυναίκας και ο θρήνος του εραστή που μένει πίσω. Έχοντας χάσει τη μητέρα του, τη θετή του μητέρα και βλέποντας τη σύζυγό του, Βιρτζίνια, να αργοπεθαίνει, το θέμα αυτό ήταν η δική του πικρή πραγματικότητα.
2. Η Ανάγκη για μια Επωδό (Refrain)
Ήθελε μια λέξη που να επαναλαμβάνεται, δημιουργώντας μια μονοτονία που θα τρυπούσε την ψυχή του αναγνώστη. Κατέληξε στη λέξη «Nevermore» (Ποτέ πια), επειδή ο ήχος του μακρόσυρτου «ο» και του τραχιού «r» ήταν, κατά τη γνώμη του, ο πιο μελαγχολικός και ηχηρός.
3. Γιατί ένα Κοράκι;
Αρχικά σκέφτηκε έναν παπαγάλο, επειδή μπορεί να μιλήσει. Όμως, ένας παπαγάλος δεν ταίριαζε με το σκοτεινό ύφος. Το Κοράκι, ως «πουλί κακού οιωνού» και σύμβολο του πένθους, ταίριαζε απόλυτα στην ατμόσφαιρα που ήθελε να χτίσει.
4. Η Ψυχολογική Αυτοτιμωρία
Ο Πόε ήθελε να δείξει πώς ο άνθρωπος, μέσα στην απελπισία του, γίνεται εχθρός του εαυτού του. Ο ήρωας γνωρίζει ότι το πουλί θα απαντήσει «Ποτέ πια», κι όμως συνεχίζει να κάνει όλο και πιο οδυνηρές ερωτήσεις («Θα την ξαναδώ στον Παράδεισο;»), μόνο και μόνο για να νιώσει τον πόνο της αρνητικής απάντησης. Είναι η απόλυτη απεικόνιση της μελαγχολικής τρέλας.
5. Η Ενότητα της Εντύπωσης
Ήθελε το ποίημα να διαβάζεται σε περίπου 20 λεπτά. Πίστευε ότι αν ένα έργο είναι πολύ μεγάλο, η συναισθηματική ένταση χάνεται. Έτσι, υπολόγισε το μέγεθός του (περίπου 100 στίχους) ώστε να «χτυπήσει» τον αναγνώστη ασταμάτητα από την αρχή μέχρι το τέλος.
Η σχέση του EDGAR ALLAN POE με τη σύζυγό του, VIRGINIA CLEMM, είναι μία από τις πιο τραγικές και συγχρόνως αινιγματικές ιστορίες της λογοτεχνίας. Πολλοί μελετητές συμφωνούν ότι η Virginia ήταν η ζωντανή πηγή της «Λενώρας», της ιδανικής αλλά χαμένης γυναίκας που στοίχειωσε το έργο του.
Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΝΩΡΑ: VIRGINIA CLEMM
Ο Πρόωρος Έρωτας: Ο Πόε παντρεύτηκε την ξαδέλφη του, Βιρτζίνια, όταν εκείνη ήταν μόλις 13 ετών (εκείνος ήταν 27). Παρά το γεγονός ότι η σχέση τους προκαλεί ερωτήματα σήμερα, οι σύγχρονοι τους την περιέγραφαν ως μια βαθιά αφοσιωμένη και πνευματική ένωση.
Το Σημάδι του Θανάτου: Το 1842, ενώ η Βιρτζίνια τραγουδούσε και έπαιζε πιάνο, έσπασε ένα αγγείο στον λαιμό της — το πρώτο σημάδι της φυματίωσης. Από εκείνη τη στιγμή, ο Πόε ζούσε σε μια διαρκή κατάσταση αγωνίας, βλέποντας την αγαπημένη του να «πεθαίνει και να ανασταίνεται» καθημερινά.
Η Σύνθεση μέσα στην Απόγνωση: Το «Κοράκι» γράφτηκε ενώ η Βιρτζίνια αργοπέθαινε. Ο Πόε δεν έγραφε για έναν υποθετικό θάνατο, αλλά για τον τρόμο που βίωνε ο ίδιος κάθε βράδυ στο σπίτι τους στο Fordham. Η «Λενώρα» ήταν η προβολή της Βιρτζίνια σε έναν κόσμο όπου ο θάνατος είχε ήδη κερδίσει.
Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ
«Κάθε φορά ένιωθα όλες τις αγωνίες του θανάτου της — και σε κάθε επανάληψη της σκηνής την αγαπούσα πιο βαθιά και προσκολλώμουν στη ζωή της με πιο απελπισμένη επιμονή». — EDGAR ALLAN POE
Αυτή η «απελπισμένη επιμονή» είναι που μετατράπηκε στο «Ποτέ πια» του Κορακιού. Ο Πόε χρησιμοποιούσε τη γραφή ως έναν τρόπο να προετοιμαστεί για το αναπόφευκτο, αλλά και να εκτονώσει τον τρόμο της απώλειας που τον οδηγούσε στο ποτό και την κατάθλιψη.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ
Η Βιρτζίνια πέθανε τελικά τον Ιανουάριο του 1847, δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση του ποιήματος. Ο Πόε κατέρρευσε ψυχικά και πέθανε μόλις δύο χρόνια αργότερα, υπό μυστηριώδεις συνθήκες.
Η Βιρτζίνια δεν του χάρισε μόνο τη Λενώρα, αλλά και την έμπνευση για άλλα σπουδαία έργα, όπως το «ANNABEL LEE» και το «ULALUME». Σε όλα αυτά, το μοτίβο είναι το ίδιο: ένας άντρας που αρνείται να δεχτεί ότι ο θάνατος μπορεί να χωρίσει δύο ψυχές, ακόμα κι αν το Κοράκι του φωνάζει το αντίθετο.
Εκτός από το «Κοράκι», ο EDGAR ALLAN POE δημιούργησε μια ολόκληρη «σχολή» μελαγχολίας. Τα παρακάτω ποιήματα θεωρούνται τα αδελφά έργα του «Raven», καθώς μοιράζονται την ίδια ατμόσφαιρα απώλειας, το σκοτάδι και την εμμονή με την ομορφιά που χάνεται.
1. ANNABEL LEE (ΑΝΑΜΠΕΛ ΛΗ)
Αυτό είναι ίσως το πιο τρυφερό αλλά και τραγικό ποίημά του. Γράφτηκε λίγο πριν τον θάνατό του και θεωρείται ο τελικός αποχαιρετισμός στη σύζυγό του, Βιρτζίνια.
Το Θέμα: Ένας έρωτας τόσο δυνατός που ακόμα και οι άγγελοι τον ζήλεψαν και έστειλαν έναν παγωμένο άνεμο να πάρει την Annabel Lee.
Η Ατμόσφαιρα: Θαλασσινή, παραμυθένια αλλά μακάβρια. Ο αφηγητής στο τέλος πλαγιάζει κάθε νύχτα πλάι στον τάφο της «στην άκρη της θάλασσας που βογκά».
2. ULALUME (ΟΥΛΑΛΟΥΜ)
Αν το «Κοράκι» είναι η απόγνωση, το «Ulalume» είναι ο ψυχολογικός λαβύρινθος. Είναι ένα ποίημα γεμάτο σύμβολα και βαριά μουσικότητα.
Το Θέμα: Ο αφηγητής περιπλανιέται σε ένα ομιχλώδες δάσος τον Οκτώβριο, συνομιλώντας με την ψυχή του. Χωρίς να το καταλαβαίνει, τα βήματά του τον οδηγούν στον τάφο της αγαπημένης του, Ulalume, την επέτειο του θανάτου της που είχε ξεχάσει.
Η Ατμόσφαιρα: Σουρεαλιστική, σκοτεινή και γεμάτη αγωνία.
3. THE SLEEPER (Η ΚΟΙΜΩΜΕΝΗ)
Ένα από τα αγαπημένα ποιήματα του ίδιου του Πόε, που εστιάζει στην παγερή ομορφιά του θανάτου.
Το Θέμα: Μια όμορφη γυναίκα κοιμάται τον αιώνιο ύπνο σε ένα δωμάτιο που το χαϊδεύει το φεγγαρόφως, ενώ γύρω της η φύση μοιάζει να πενθεί.
Η Ατμόσφαιρα: Στατική, απόκοσμη και άκρως λυρική.
4. AL AARAAF (ΑΛ ΑΑΡΑΑΦ)
Ένα πιο εκτενές και σύνθετο έργο, βασισμένο στην αραβική μυθολογία για ένα «ενδιάμεσο» αστέρι μεταξύ Παραδείσου και Κόλασης.
Το Θέμα: Η αναζήτηση της απόλυτης ομορφιάς σε κόσμους πέρα από τον δικό μας.
Η Ατμόσφαιρα: Ονειρική και αιθέρια, λιγότερο τρομακτική αλλά εξίσου μελαγχολική.
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
| ΠΟΙΗΜΑ | ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ | ΚΥΡΙΑΡΧΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ |
| ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ | Το Πουλί / Η Προτομή | Απόγνωση & Τρέλα |
| ANNABEL LEE | Η Θάλασσα / Ο Τάφος | Αιώνια Αφοσίωση |
| ULALUME | Το Ομιχλώδες Δάσος | Τύψεις & Λήθη |
| THE SLEEPER | Το Φεγγαρόφως | Νεκρική Γαλήνη |
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.