ΠΛΑΤΙΑ ΣΤΡΑΤΑ

Αυτή η σπάνια φωτογραφία μας μεταφέρει στην καρδιά του Ηρακλείου των αρχών του 20ού αιώνα, αποτυπώνοντας τον παλμό της ΛΕΩΦΟΡΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ, γνωστής και ως ΠΛΑΤΙΑ ΣΤΡΑΤΑ.

Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Η εικόνα αποτελεί ένα ζωντανό χρονικό της καθημερινότητας στο ΗΡΑΚΛΕΙΟ γύρω στο 1900. Ο δρόμος, που αποτελούσε την κύρια εμπορική αρτηρία της πόλης, σφύζει από ζωή και δραστηριότητα.

• Αρχιτεκτονική: Τα κτίρια που πλαισιώνουν τη λεωφόρο είναι διώροφα και τριώροφα, με εμφανή τα σημάδια του χρόνου και της τοπικής παράδοσης. Παρατηρούμε ξύλινα υπόστεγα και εξώστες που προσφέρουν σκιά στα καταστήματα του ισογείου.

• Ενδυμασία: Η πολυπολιτισμικότητα της Κρήτης εκείνης της περιόδου αντικατοπτρίζεται στις ενδυμασίες των περαστικών. Διακρίνονται άνδρες με την παραδοσιακή κρητική βράκα και το σαρίκι, πλάι σε άλλους που φορούν ευρωπαϊκά κουστούμια και καπέλα, σηματοδοτώντας τη μετάβαση προς τον εκσυγχρονισμό.

• Κοινωνική Ζωή: Ο δρόμος δεν είναι απλώς ένας πέρασμα, αλλά ένας χώρος κοινωνικής συνεύρεσης. Άνθρωποι κάθονται σε καφενεία στην άκρη του δρόμου, συνομιλούν όρθιοι ή μεταφέρουν εμπορεύματα, ενώ η απουσία οχημάτων επιτρέπει στους πεζούς να καταλαμβάνουν ολόκληρο το εύρος της οδού.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΡΑΤΑ (Broad Street) ήταν ο δρόμος που συνέδεε την Πύλη του Παντοκράτορα (Χανιώπορτα) με το κέντρο της πόλης. Κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας, ο δρόμος αυτός μετονομάστηκε σε ΛΕΩΦΟΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ, προς τιμήν της επιφανούς οικογένειας των ευεργετών του Ηρακλείου.

Η φωτογραφία διασώζει την αυθεντική όψη μιας πόλης που ετοιμαζόταν να υποδεχτεί τον νέο αιώνα, διατηρώντας ακόμα τον μεσαιωνικό και οθωμανικό της χαρακτήρα, λίγο πριν τις μεγάλες πολεοδομικές αλλαγές.

Με βάση τα ιστορικά αρχεία και τη λαογραφική έρευνα για το ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, η ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ (ιστορικά γνωστή ως ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΡΑΤΑ) φιλοξενούσε ορισμένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια της πόλης στις αρχές του 20ού αιώνα.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΩΦΟΡΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ

• ΜΕΓΑΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ: Το εντυπωσιακό νεοκλασικό κτίριο της οικογένειας Καλοκαιρινού δεσπόζει στη λεωφόρο. Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και αποτελεί δείγμα της ακμής της αστικής τάξης του Ηρακλείου. Σήμερα στεγάζει το ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ.

• ΧΑΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΔΟΧΕΙΑ: Λόγω της εμπορικής της σημασίας, η οδός ήταν γεμάτη με «χανιά» όπου κατέλυαν οι έμποροι και οι ταξιδιώτες που έμπαιναν από τη Χανιώπορτα. Πολλά από αυτά τα κτίρια είχαν εσωτερικές αυλές και στάβλους στο ισόγειο.

• ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΤΟΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ: Τα ισόγεια των κτιρίων διέθεταν ξύλινες προθήκες και υπόστεγα. Εκεί λειτουργούσαν εργαστήρια χαλκωματάδων, υποδηματοποιών και υφασματεμπόρων, διατηρώντας την παράδοση της «Broad Street» των Ενετών.

• ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΜΕ ΕΝΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Πολλά κτίρια του 1900 ήταν μείξη αρχιτεκτονικών στυλ, με πέτρινες βάσεις από την εποχή της Ενετοκρατίας και ξύλινα «σαχνισιά» (κλειστούς εξώστες) της οθωμανικής περιόδου, που έδιναν στον δρόμο μια μοναδική ατμόσφαιρα.

Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΡΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ 1900

Η αρχιτεκτονική των κτιρίων δεν ήταν μόνο αισθητική αλλά και λειτουργική. Οι εξώστες και τα παράθυρα επέτρεπαν στους κατοίκους να παρακολουθούν την κίνηση στον «φαρδύ δρόμο», ο οποίος ήταν το κέντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, ειδικά κατά την περίοδο της ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ

Ηράκλειο: Λεωφόρος Καλοκαιρινού (Πλατιά Στράτα) – Έτος 1920

Η ματιά του Fred Boissonnas Η φωτογραφία αυτή αποτελεί μέρος του σπουδαίου έργου του Ελβετού φιλέλληνα φωτογράφου Fred Boissonnas, ο οποίος επισκέφθηκε την Κρήτη και κατέγραψε την καθημερινότητα και τα μνημεία της με καλλιτεχνική αρτιότητα.

Μια πόλη σε κίνηση Στο Ηράκλειο του 1920, η Λεωφόρος Καλοκαιρινού παραμένει η "καρδιά" της πόλης. Η εικόνα αποκαλύπτει τη σταδιακή είσοδο του μοντερνισμού:

• Συγκοινωνίες: Το αυτοκίνητο που διασχίζει τον δρόμο αποτελεί σπάνιο θέαμα για την εποχή και προμηνύει τις αλλαγές στον τρόπο μετακίνησης.

• Υποδομές: Οι στύλοι του ηλεκτρικού ρεύματος μαρτυρούν την προσπάθεια της πόλης να συμβαδίσει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα της εποχής.

• Αρχιτεκτονική: Τα κτήρια, με τις επιβλητικές προσόψεις τους, στεγάζουν την εμπορική δραστηριότητα της "Πλατειάς Στράτας", που συνεχίζει να αποτελεί τον βασικό συνδετικό κρίκο μεταξύ της πύλης του Παντοκράτορα και του κέντρου.

Η λήψη αυτή δεν είναι απλώς μια καταγραφή, αλλά ένα τεκμήριο της κοινωνικής και πολεοδομικής εξέλιξης του Ηρακλείου στον Μεσοπόλεμο.