Αυτός ο εμβληματικός πίνακας του EDGAR DEGAS, με τίτλο ΠΡΟΒΑ ΜΠΑΛΕΤΟΥ (1873), αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της ικανότητάς του να αποτυπώνει την κίνηση και το φως σε εσωτερικούς χώρους. Ο DEGAS δεν ενδιαφερόταν μόνο για την αίγλη της παράστασης, αλλά κυρίως για την πειθαρχία, την κούραση και την καθημερινή προσπάθεια που κρύβεται πίσω από τις κουρτίνες.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Σύνθεση και Φωτισμός Ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί μια ασυνήθιστη γωνία θέασης, επηρεασμένη από την ιαπωνική τέχνη και τη φωτογραφία της εποχής. Το δάπεδο καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του προσκηνίου, δίνοντας μια αίσθηση ευρυχωρίας και βάθους. Το φως εισέρχεται ορμητικά από τα μεγάλα παράθυρα στα δεξιά, δημιουργώντας έντονες αντιθέσεις και φωτίζοντας τις λευκές τούλινες φούστες (tutus) των χορευτριών, ενώ ο υπόλοιπος χώρος παραμένει σε πιο θαμπούς, γήινους τόνους.
Οι Πρωταγωνιστές
Οι Χορεύτριες: Στο κέντρο και στο βάθος, οι χορεύτριες βρίσκονται σε διάφορες στάσεις. Άλλες εκτελούν ασκήσεις στην μπάρα και άλλες διορθώνουν τις στολές τους, προσφέροντας μια αίσθηση αυθορμητισμού.
Ο Μουσικός: Στο αριστερό άκρο του πίνακα, ένας καθιστός άνδρας παίζει βιολί. Η παρουσία του είναι καθοριστική, καθώς δίνει τον ρυθμό της πρόβας, ενώ η σκοτεινή του ενδυμασία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη φωτεινότητα των κοριτσιών.
Η Τεχνική Ο DEGAS χρησιμοποιεί ελεύθερες, σχεδόν νευρικές πινελιές που προσδίδουν ζωντάνια στη σκηνή. Η προοπτική είναι εσκεμμένα "κομμένη" στις άκρες, κάνοντας τον θεατή να νιώθει σαν να παρακολουθεί κρυφά μια ιδιωτική στιγμή στο στούντιο χορού του Παρισιού.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο συγκεκριμένος πίνακας είναι ένας από τους πολλούς που φιλοτέχνησε ο EDGAR DEGAS με θέμα το μπαλέτο, ένα θέμα που του επέτρεψε να μελετήσει σε βάθος την ανθρώπινη μορφή υπό γωνίες και συνθήκες φωτισμού που ξεφεύγουν από τα κλασικά πρότυπα της εποχής.Ο πίνακας ΠΡΟΒΑ ΜΠΑΛΕΤΟΥ (1873) που φιλοξενείται στο FOGG ART MUSEUM στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, αποτελεί ένα αριστοτεχνικό παράδειγμα της εμμονής του EDGAR DEGAS με τον κόσμο του χορού. Σε αντίθεση με άλλες εκδοχές του ίδιου θέματος, η συγκεκριμένη σύνθεση διακρίνεται για την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και την αυστηρή της οργάνωση.
ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Η Αίσθηση του Χώρου Ο DEGAS χρησιμοποιεί μια τολμηρή, "φωτογραφική" προσέγγιση. Η οπτική γωνία είναι ελαφρώς υπερυψωμένη, κάνοντας το ξύλινο δάπεδο να κυριαρχεί στη σύνθεση. Αυτό το κενό στο προσκήνιο δεν είναι τυχαίο· ενισχύει την αίσθηση του ρεαλισμού, παρασύροντας το βλέμμα του θεατή προς το βάθος της αίθουσας όπου εξελίσσεται η δράση.
Λεπτομέρειες και Ρεαλισμός
Η Μουσική Συνοδεία: Στην άκρη της σύνθεσης, ο βιολιστής δίνει τον παλμό. Η παρουσία του προσθέτει μια ηχητική διάσταση στην εικόνα, θυμίζοντας μας ότι ο χορός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον ρυθμό.
Η Κίνηση: Οι χορεύτριες δεν ποζάρουν. Άλλες τεντώνονται, άλλες προσαρμόζουν τα ρούχα τους και άλλες εκτελούν φιγούρες. Ο DEGAS αιχμαλωτίζει το "ενδιάμεσο" — τις στιγμές που δεν προορίζονταν για το κοινό, αλλά για την προετοιμασία.
Τεχνική και Χρώμα Η παλέτα του έργου είναι σχετικά περιορισμένη, με κυρίαρχα τα γκρίζα, τα καφέ και τα λευκά. Αυτή η επιλογή αναδεικνύει την υφή των υλικών: τη διαφάνεια του τούλιου, τη σκληρότητα του πατώματος και το ψυχρό φως που μπαίνει από τα ψηλά παράθυρα του παρισινού κτιρίου.
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ
Το FOGG ART MUSEUM (μέρος των Μουσείων Τέχνης του Χάρβαρντ) κατέχει αυτό το έργο ως ένα από τα σημαντικότερα δείγματα του γαλλικού ιμπρεσιονισμού στη συλλογή του. Ο πίνακας προσφέρει στους μελετητές μια μοναδική ματιά στον τρόπο με τον οποίο ο DEGAS πειραματιζόταν με τη σύνθεση και τη γωνιακή προοπτική πριν καταλήξει στις πιο διάσημες παστέλ δημιουργίες του.
Ο πίνακας ΧΟΡΟΣ ΣΤΟ ΜΠΟΥΖΙΒΑΛ (1883) του PIERRE-AUGUSTE RENOIR αποτελεί έναν από τους πιο αγαπημένους και αναγνωρίσιμους θησαυρούς του MUSEUM OF FINE ARTS στη Βοστώνη. Το έργο αυτό σφύζει από ζωή, χρώμα και τη ρομαντική ατμόσφαιρα της παρισινής υπαίθρου του 19ου αιώνα.
Η ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Το Θέμα και οι Πρωταγωνιστές Ο πίνακας απεικονίζει δύο φίλους του RENOIR: τη ζωγράφο SUZANNE VALADON και τον PAUL LHOTE. Το ζευγάρι χορεύει σε ένα υπαίθριο καφέ στο Bougival, ένα προάστιο του Παρισιού που ήταν δημοφιλής προορισμός για αναψυχή. Η στάση τους αποπνέει μια αίσθηση τρυφερότητας και αυθορμητισμού, με τη γυναίκα να στρέφει το βλέμμα της μακριά από τον παρτενέρ της, προσθέτοντας μια νότα διακριτικής γοητείας.
Χρώμα και Φως
Το Κόκκινο Καπέλο: Η έντονη κόκκινη απόχρωση του καπέλου της γυναίκας λειτουργεί ως το κεντρικό σημείο εστίασης, τραβώντας αμέσως το βλέμμα και δίνοντας ζωντάνια σε ολόκληρη τη σύνθεση.
Η Αντίθεση των Ρούχων: Το φωτεινό, ροδαλό φόρεμα της χορεύτριας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το σκούρο μπλε κοστούμι του άνδρα, μια τεχνική που αναδεικνύει την κίνηση των σωμάτων τους.
Το Φόντο: Οι θαμώνες του καφέ στο βάθος είναι αποδοσμένοι με πιο απαλές, φλου πινελιές, δίνοντας έμφαση στο κεντρικό ζευγάρι και δημιουργώντας μια αίσθηση βάθους.
Η Τεχνική του RENOIR Σε αυτό το έργο, ο RENOIR συνδυάζει την ιμπρεσιονιστική ελευθερία στην πινελιά με μια πιο προσεκτική απόδοση των χαρακτηριστικών του προσώπου. Τα πεταμένα αποτσίγαρα και οι φλούδες φρούτων στο έδαφος είναι μικρές λεπτομέρειες που ενισχύουν τον ρεαλισμό της στιγμής, κάνοντας τον θεατή να νιώθει μέρος της γιορτής.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ
Ο "Χορός στο Μπουζιβάλ" ανήκει σε μια σειρά τριών πινάκων με θέμα τον χορό (μαζί με τον "Χορό στην Πόλη" και τον "Χορό στην Εξοχή"). Θεωρείται το απόγειο της ικανότητας του καλλιτέχνη να απαθανατίζει τη χαρά της ζωής (joie de vivre) και την κοινωνική συναναστροφή της εποχής του, χρησιμοποιώντας μια παλέτα που ακτινοβολεί ζεστασιά.
Ο πίνακας Ο ΧΟΡΟΣ (1910) του HENRI MATISSE, που βρίσκεται στο HERMITAGE της Αγίας Πετρούπολης, αποτελεί ένα από τα πιο επιδραστικά έργα του μοντερνισμού. Είναι ένα έργο που απογυμνώνει την τέχνη από τις περιττές λεπτομέρειες, εστιάζοντας στην πρωτόγονη ενέργεια και τον ρυθμό.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Χρώμα και Φόρμα Ο MATISSE χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά περιορισμένη παλέτα μόνο τριών χρωμάτων, γεγονός που εντείνει τη δύναμη της σύνθεσης:
Το Κόκκινο: Οι μορφές είναι αποδοσμένες με ένα γήινο, βαθύ κόκκινο (τερακκότα), που συμβολίζει τη ζωή, το αίμα και το ανθρώπινο πάθος.
Το Μπλε: Ο ουρανός στο βάθος είναι ένα έντονο, βαθύ μπλε, που δίνει την αίσθηση του απείρου.
Το Πράσινο: Ο λόφος πάνω στον οποίο χορεύουν οι μορφές είναι ένα ζωντανό πράσινο, που αντιπροσωπεύει τη γη.
Η Κίνηση και ο Κύκλος Πέντε γυμνές μορφές ενώνονται σε έναν κυκλικό χορό. Η γραμμή του MATISSE είναι ρευστή και δυναμική. Προσέξτε το σημείο στο προσκήνιο, όπου τα χέρια δύο χορευτών αποχωρίζονται ελαφρώς: αυτή η μικρή "ρωγμή" στον κύκλο προσθέτει μια ένταση και μια πρόσκληση στον θεατή να εισέλθει στον χορό, ενώ ταυτόχρονα υποδηλώνει την προσπάθεια που απαιτείται για να διατηρηθεί η ενότητα.
Φοβισμός και Απλότητα Το έργο είναι αντιπροσωπευτικό του κινήματος του Φοβισμού (Fauvism). Ο καλλιτέχνης εγκαταλείπει την παραδοσιακή προοπτική και τις φωτοσκιάσεις. Οι μορφές στερούνται ατομικών χαρακτηριστικών, μετατρέποντας τις φιγούρες σε παγκόσμια σύμβολα συλλογικής χαράς και ρυθμού.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Ο πίνακας παραγγέλθηκε από τον Ρώσο συλλέκτη Sergei Shchukin για να κοσμήσει το κλιμακοστάσιο της έπαυλής του στη Μόσχα. Μαζί με το συμπληρωματικό του έργο, τη "Μουσική", ο "Χορός" σόκαρε το κοινό της εποχής με την τολμηρή του απλότητα, αλλά τελικά καθιερώθηκε ως μια ωδή στην ανθρώπινη απελευθέρωση.
Ο πίνακας Ο ΧΟΡΟΣ (1925) του PABLO PICASSO, ο οποίος εκτίθεται στην TATE MODERN του Λονδίνου, σηματοδοτεί μια ριζική στροφή στο έργο του καλλιτέχνη. Μετά την "κλασική" του περίοδο, ο PICASSO επιστρέφει σε μια πιο βίαιη, εκρηκτική και συναισθηματικά φορτισμένη έκφραση, η οποία συχνά συνδέεται με τη γέννηση του Σουρεαλισμού.
Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Σύνθεση και Σουρεαλισμός Ο πίνακας απεικονίζει τρεις φιγούρες που χορεύουν μπροστά από ένα ανοιχτό παράθυρο, αλλά η απόδοσή τους είναι κάθε άλλο παρά συμβατική. Τα σώματα είναι παραμορφωμένα, με μέλη που μοιάζουν να έχουν αποσυντεθεί και επανατοποθετηθεί με τρόπο που αψηφά την ανατομία. Αυτή η αποδόμηση δεν είναι τυχαία· εκφράζει μια έντονη εσωτερική σύγκρουση και έναν συναισθηματικό σπαραγμό.
Συμβολισμός και Προσωπική Ιστορία
Η Κεντρική Φιγούρα: Μοιάζει εγκλωβισμένη ανάμεσα στις άλλες δύο, με τα χέρια της τεντωμένα σε μια στάση που θυμίζει σταύρωση, προσδίδοντας στο έργο έναν τόνο μαρτυρίου.
Η Φιγούρα στα Αριστερά: Η κεφαλή της είναι έντονα παραμορφωμένη, με ένα προφίλ που μοιάζει με προσωπίδα, και το σώμα της φαίνεται να δονείται από μια άγρια, σχεδόν διονυσιακή ενέργεια.
Το Σκοτεινό Προφίλ: Στη δεξιά πλευρά, διακρίνεται μια μαύρη σιλουέτα που συχνά ερμηνεύεται ως η σκιά του Ramon Pichot, ενός στενού φίλου του PICASSO που πέθανε την περίοδο που δημιουργούνταν ο πίνακας. Η παρουσία αυτή εισάγει το θέμα του θανάτου μέσα στη ζωντάνια του χορού.
Χρώμα και Χώρος Ο PICASSO χρησιμοποιεί έντονα, επίπεδα χρώματα και αιχμηρές γραμμές. Το γαλάζιο του ουρανού πίσω από το παράθυρο έρχεται σε σκληρή αντίθεση με τα καφέ και τα κόκκινα των σωμάτων, ενώ το δάπεδο και οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με μοτίβα που μπερδεύουν την αίσθηση του βάθους, κάνοντας τις μορφές να μοιάζουν κολλημένες πάνω στην επιφάνεια του καμβά.
Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
Το έργο θεωρείται το "αντίπαλο δέος" των "Δεσποινίδων της Αβινιόν". Ενώ εκείνος ο πίνακας εισήγαγε τον Κυβισμό, ο "Χορός" του 1925 εισάγει την ψυχολογική ένταση και το παράλογο, στοιχεία που θα καθόριζαν την τέχνη του PICASSO για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο πίνακας ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΜΠΑΛΕΤΟ (1862) του EDOUARD MANET, που φιλοξενείται στην PHILLIPS COLLECTION της Ουάσιγκτον, αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα της πρώιμης περιόδου του καλλιτέχνη, κατά την οποία βρισκόταν υπό την έντονη επιρροή της ισπανικής κουλτούρας και τέχνης.
Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Το Θέμα και οι Πρωταγωνιστές Ο MANET ζωγράφισε αυτό το έργο στο εργαστήριό του, χρησιμοποιώντας ως μοντέλα τα μέλη ενός ισπανικού θιάσου χορού που εκείνη την εποχή έδινε παραστάσεις στο Παρίσι (τη διάσημη ομάδα του Don Mariano Camprubí). Σε αντίθεση με τις μεταγενέστερες ιμπρεσιονιστικές προσεγγίσεις, εδώ ο καλλιτέχνης επιλέγει μια πιο θεατρική και στημένη σύνθεση. Οι φιγούρες είναι παρατεταγμένες σαν σε σκηνή, με τις δύο κεντρικές μορφές σε χορευτική στάση και τους υπόλοιπους να παρακολουθούν ή να προετοιμάζονται.
Η Επιρροή του Velázquez και του Goya
Η Παλέτα: Κυριαρχούν τα σκούρα, γήινα φόντα που έρχονται σε έντονη αντίθεση με τα ζωηρά χρώματα των κοστουμιών (το κόκκινο, το κίτρινο και το λευκό). Η τεχνική αυτή παραπέμπει άμεσα στους μεγάλους Ισπανούς δασκάλους του 17ου και 18ου αιώνα.
Ο Ρεαλισμός: Ο MANET δεν προσπαθεί να εξιδανικεύσει τους χορευτές. Τους αποδίδει με μια αμεσότητα που για την εποχή θεωρήθηκε σχεδόν "άκομψη", εστιάζοντας στην ένταση των προσώπων και στη στιβαρότητα των σωμάτων.
Σύνθεση και Φωτισμός Το φως είναι έντονο και μετωπικό, σαν να προέρχεται από τα φώτα της ράμπας ενός θεάτρου. Οι σκιές στο έδαφος είναι βαθιές και συγκεκριμένες, προσδίδοντας όγκο στις μορφές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νεκρή φύση στο προσκήνιο —ένα μπουκέτο λουλούδια τυλιγμένο σε χαρτί— που προσθέτει μια νότα φρεσκάδας και υποδηλώνει την επιτυχία της παράστασης.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Ο πίνακας αυτός ανήκει στο ρεύμα του "Hispanisme" που κυριαρχούσε στη Γαλλία στα μέσα του 19ου αιώνα. Για τον MANET, η ισπανική τέχνη ήταν το "αντίδοτο" στην ακαδημαϊκή ζωγραφική της εποχής του. Μέσα από το "Ισπανικό Μπαλέτο", πειραματίστηκε με τις επίπεδες επιφάνειες χρώματος και τις τολμηρές αντιθέσεις, στοιχεία που αργότερα θα τον καθιστούσαν τον πατέρα της μοντέρνας τέχνης.
Ο πίνακας EL JALEO (1882) του JOHN SINGER SARGENT, που κοσμεί το ISABELLA STEWART GARDNER MUSEUM στη Βοστώνη, είναι ένα αριστούργημα που αποτυπώνει την ωμή ενέργεια και τον αισθησιασμό του φλαμένκο. Το έργο αυτό αποτελεί το αποκορύφωμα των ταξιδιών του SARGENT στην Ισπανία και της βαθιάς του αγάπης για την ισπανική μουσική και παράδοση.
Η ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Φως και Σκιά (Chiaroscuro) Ο SARGENT χρησιμοποιεί έναν εξαιρετικά τολμηρό φωτισμό, που μοιάζει να έρχεται από χαμηλά, όπως τα φώτα της σκηνής. Αυτό δημιουργεί τεράστιες, παραμορφωμένες σκιές στον πίσω τοίχο, οι οποίες μοιάζουν να χορεύουν μαζί με τους πρωταγωνιστές, προσδίδοντας μια σχεδόν απόκοσμη και δραματική διάσταση στη σκηνή.
Η Κίνηση της Χορεύτριας Η κεντρική φιγούρα κυριαρχεί στον καμβά. Με το σώμα της σε μια έντονη κάμψη και το χέρι της τεντωμένο, ο SARGENT καταφέρνει να αιχμαλωτίσει τη στιγμή της απόλυτης έκστασης. Το λευκό σατέν φόρεμά της αντανακλά το φως με δεξιοτεχνικό τρόπο, δημιουργώντας μια αίσθηση διαρκούς κίνησης καθώς οι πτυχές του υφάσματος μοιάζουν να στροβιλίζονται.
Η Μουσική Συνοδεία
Οι Μουσικοί: Στο βάθος, μια σειρά από άνδρες παίζουν κιθάρα και τραγουδούν με πάθος. Η στάση των σωμάτων τους, με τα κεφάλια γερμένα πίσω, υποδηλώνει τον έντονο ήχο και το "cante jondo" (το βαθύ τραγούδι) του φλαμένκο.
Τα Σύμβολα: Οι κιθάρες που κρέμονται στον τοίχο και το αποτύπωμα μιας παλάμης (το "χέρι της Φατιμά" ή απλό σημάδι από το κέφι της βραδιάς) προσθέτουν αυθεντικότητα και τοπικό χρώμα στο σκηνικό μιας ισπανικής "taberna".
Η Τεχνική Ο πίνακας διακρίνεται για τις πλατιές, γρήγορες πινελιές του, που θυμίζουν το ύφος του Velázquez. Ο SARGENT δεν ενδιαφέρεται για την ακαδημαϊκή τελειότητα των λεπτομερειών, αλλά για την απόδοση της ατμόσφαιρας, του ήχου και του ρυθμού.
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Η Isabella Stewart Gardner αγάπησε τόσο πολύ αυτόν τον πίνακα, που σχεδίασε μια ειδική αίθουσα (Spanish Cloister) για να τον στεγάσει, περιβάλλοντάς τον με αρχιτεκτονικά στοιχεία που παραπέμπουν σε ισπανικό μοναστήρι, ώστε ο θεατής να νιώθει ότι μεταφέρεται απευθείας στην Ανδαλουσία.
Με τον πίνακα BALLET (1936) της LAURA KNIGHT, περνάμε από τον 19ο στον 20ό αιώνα, παραμένοντας όμως στον μαγικό κόσμο των παρασκηνίων. Το έργο αυτό, που βρίσκεται στη LADY LEVER ART GALLERY, προσφέρει μια πιο οικεία και ήρεμη ματιά στη ζωή των χορευτριών, εστιάζοντας στη στιγμή της αναμονής και της προετοιμασίας.
Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Η Εστίαση στις Λεπτομέρειες Σε αντίθεση με τη "μακρινή" λήψη του DEGAS, η KNIGHT μάς φέρνει πολύ κοντά στις πρωταγωνίστριες. Οι δύο χορεύτριες στο προσκήνιο είναι αποδοσμένες με μεγάλη προσοχή:
Τα Γάντια και οι Στολές: Η μία χορεύτρια διορθώνει το μακρύ λευκό της γάντι, μια κίνηση που υποδηλώνει την τυπικότητα και την κομψότητα της επερχόμενης παράστασης.
Η Υφή του Τούλιου: Η ζωγράφος αποδίδει το λευκό τούλι με μια απαλότητα που το κάνει να μοιάζει σχεδόν αληθινό, δίνοντας έμφαση στον όγκο και τη φωτεινότητα των κοστουμιών.
Φως και Ατμόσφαιρα Το φως στον πίνακα είναι διάχυτο και μαλακό, δημιουργώντας μια αίσθηση ηρεμίας πριν από την καταιγίδα της σκηνής. Στο βάθος, άλλες χορεύτριες διακρίνονται μέσα από μια φωτεινή άλω, υποδηλώνοντας το δυνατό φως της σκηνής που τις περιμένει πίσω από τη βαριά καφέ κουρτίνα.
Η Γυναικεία Ματιά Ως μία από τις σημαντικότερες γυναίκες καλλιτέχνιδες της εποχής της, η LAURA KNIGHT προσέγγιζε τις χορεύτριες με βαθιά κατανόηση και σεβασμό. Δεν τις έβλεπε απλώς ως αντικείμενα ομορφιάς, αλλά ως εργαζόμενες επαγγελματίες, αποτυπώνοντας την πειθαρχία και την αυτοσυγκέντρωσή τους.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΟΝ DEGAS
Είναι ενδιαφέρον να δούμε τις δύο εικόνες μαζί:
Ο DEGAS (1873) εστιάζει στην ομαδική πρόβα και τη γεωμετρία του χώρου, με μια αίσθηση σχεδόν "κατασκοπευτική".
Η KNIGHT (1936) εστιάζει στην προσωπική στιγμή και την ψυχολογία της χορεύτριας, χρησιμοποιώντας ένα πιο μοντέρνο και ρεαλιστικό ύφος.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η LAURA KNIGHT είχε το προνόμιο να έχει πρόσβαση στα παρασκήνια των Ρωσικών Μπαλέτων (Ballets Russes), γεγονός που της επέτρεψε να μελετήσει τις κινήσεις και τις συνήθειες των κορυφαίων χορευτών της εποχής.
Το σκίτσο αυτό της LEONOR FINI για το μπαλέτο LE PALAIS DU CRISTAL (1952), που βρίσκεται στην CFM GALLERY της Νέας Υόρκης, αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η μόδα, ο χορός και η σουρεαλιστική τέχνη συναντιούνται.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ
Η Σχεδιαστική Προσέγγιση Η FINI, γνωστή για το αντισυμβατικό και συχνά ονειρικό της ύφος, δεν δημιουργεί απλώς ένα τεχνικό σχέδιο κοστουμιού, αλλά ένα αυτοτελές έργο τέχνης. Η χορεύτρια απεικονίζεται με μια αέρινη χάρη, όπου οι γραμμές του σώματος είναι λιτές, επιτρέποντας στο κοστούμι να "αναπνεύσει" πάνω στο χαρτί.
Χρώμα και Συμβολισμός
Το Σμαραγδί Πράσινο: Η επιλογή αυτής της έντονης, κρύας απόχρωσης για το tutu δεν είναι τυχαία. Το πράσινο στο συγκεκριμένο μπαλέτο του Balanchine αντιστοιχεί στο τρίτο μέρος της συμφωνίας (Scherzo), το οποίο χαρακτηρίζεται από ζωντάνια και σπιρτάδα.
Το Κεφαλόδεσμο: Το λεπτοφυές κόσμημα με τα φύλλα στο κεφάλι προσδίδει μια αίσθηση "δρυΐδας" ή πλάσματος του δάσους, μετατρέποντας τη χορεύτρια σε μια μυθική φιγούρα μέσα στο κρυστάλλινο παλάτι.
Η Τεχνική της Ακουαρέλας Η χρήση της ακουαρέλας επιτρέπει τη δημιουργία διαφανειών και διαβαθμίσεων στο χρώμα, μιμούμενη την υφή του τούλιου και τις αντανακλάσεις του φωτός. Οι ελαφριές πινελιές στο δέρμα δίνουν μια αίσθηση κίνησης και ζωντάνιας, παρόλο που η φιγούρα είναι στατική.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Το Le Palais du Cristal είναι ένα ορόσημο του νεοκλασικού μπαλέτου. Όταν ο Balanchine το δημιούργησε για την Όπερα του Παρισιού, ζήτησε από την Fini να σχεδιάσει κοστούμια που θα αντανακλούσαν τη μεγαλοπρέπεια της γαλλικής παράδοσης αλλά με μια μοντέρνα ματιά. Η Fini ανταποκρίθηκε δημιουργώντας σύνολα που ήταν ταυτόχρονα λειτουργικά για τους χορευτές και οπτικά εντυπωσιακά για το κοινό.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ: Ενώ ο Degas κατέγραφε τη σκληρή δουλειά της πρόβας, η Fini εδώ αποθεώνει το τελικό όραμα της παράστασης, μετατρέποντας τη χορεύτρια σε ένα ιδεατό πρότυπο ομορφιάς και στυλ.
Ο πίνακας ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΟΡΟΥ (1741) του PIETRO LONGHI, που βρίσκεται στις GALLERIE DELL’ACCADEMIA στη Βενετία, μας μεταφέρει στην εκλεπτυσμένη ατμόσφαιρα του 18ου αιώνα. Ο LONGHI ήταν ο κορυφαίος "χρονικογράφος" της βενετσιάνικης καθημερινότητας, αποτυπώνοντας τις συνήθειες της αριστοκρατίας μέσα από μια ματιά γεμάτη λεπτομέρεια και διακριτική ειρωνεία.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Το Θέμα και η Σύνθεση Στο κέντρο μιας πολυτελούς αίθουσας, μια νεαρή αριστοκράτισσα εκτελεί τα βήματα ενός χορού (πιθανότατα ενός μενουέτου) υπό την καθοδήγηση του δασκάλου της. Η σκηνή είναι τυπική της περιόδου Rococo, όπου ο χορός δεν ήταν απλώς διασκέδαση, αλλά μια απαραίτητη κοινωνική δεξιότητα που υποδηλώνει την καταγωγή και την ανατροφή.
Οι Πρωταγωνιστές και οι Ρόλοι
Η Μαθήτρια: Φορά ένα εντυπωσιακό, ογκώδες φόρεμα από λευκό μετάξι, το οποίο αντανακλά το φως και την καθιστά το κεντρικό σημείο της σύνθεσης. Η στάση της είναι συγκρατημένη και γεμάτη χάρη.
Ο Δάσκαλος Χορού: Με το χαρακτηριστικό του καφέ κοστούμι, καθοδηγεί τη μαθήτρια με μια κίνηση του χεριού, δείχνοντας την εξουσία του πάνω στην κίνηση και το "bon ton" της εποχής.
Ο Μουσικός: Στο βάθος, ένας βιολιστής παρέχει τη μουσική συνοδεία. Η παρουσία του είναι απαραίτητη για τον ρυθμό, αλλά η φιγούρα του παραμένει εσκεμμένα πιο θαμπή για να μην αποσπά την προσοχή από το ζευγάρι.
Η Παρατηρήτρια: Μια καθιστή κυρία στα αριστερά παρακολουθεί το μάθημα, λειτουργώντας ως "μάρτυρας" της κοινωνικής προόδου της κοπέλας.
Χρώμα και Ατμόσφαιρα Ο LONGHI χρησιμοποιεί μια παλέτα θερμών και γήινων τόνων για τον περιβάλλοντα χώρο, αναδεικνύοντας έτσι τη φωτεινότητα των ενδυμάτων. Οι υφές των υφασμάτων —το μετάξι, η γούνα και το βελούδο του καναπέ— είναι αποδοσμένες με μια λεπτότητα που χαρακτηρίζει τη βενετσιάνικη σχολή.
Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ
Σε αντίθεση με τις μεγάλες θρησκευτικές ή μυθολογικές σκηνές της εποχής, ο LONGHI προσφέρει μια "ματιά από την κλειδαρότρυπα" στην ιδιωτική ζωή των Βενετσιάνων. "Το Μάθημα Χορού" δεν είναι απλώς μια εικόνα, αλλά ένα έγγραφο της εποχής που μας πληροφορεί για τη μόδα, τη μουσική και τους κώδικες συμπεριφοράς του 1741.
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Αν συγκρίνουμε αυτό το έργο με το "Μάθημα Χορού" του Degas που είδαμε στην αρχή, παρατηρούμε τη μετάβαση από τον κοινωνικό χορό της αριστοκρατίας (Longhi) στον επαγγελματικό χορό και την πειθαρχία του θεάτρου (Degas).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.