Η ιστορία του αστικού σιδηροδρόμου Αθηνών – Πειραιώς συνδέεται άρρηκτα με τα γεγονότα και συμβάντα της νεότερης ιστορίας μας. Πριν ενάμιση αιώνα, το 1869, κατασκευάζεται η Γραμμή Κηφισιά – Πειραιάς, καθιστώντας τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο το πλέον αγαπημένο και αξιόπιστο μέσο μαζικής μεταφοράς. Από τον Φεβρουάριο του 1869, όταν πανηγυρικά εγκαινιάστηκε η λειτουργία του ως ατμοκίνητου, την έναρξη της ηλεκτροκίνησής του το 1904, τη σύσταση της νέας εταιρείας των Ελληνικών Ηλεκτρικών Σιδηροδρόμων (ΕΗΣ) το 1926 και μέχρι τις ημέρες μας, ο σιδηρόδρομος υπήρξε ο κύριος αγωγός διακίνησης ανθρώπων και αγαθών, ανάμεσα στο πρώτο λιμάνι της χώρας και τον πρωτεύοντα οικισμό της.
Παράλληλα, συνδέθηκε όχι μόνο με τα τοπικά συμβάντα της περιοχής, αλλά και με όλες τις κύριες εθνικές εξελίξεις και τις περιπέτειες, ευτυχείς ή ατυχείς, του έθνους μας. Αποτέλεσε ζωντανό κύτταρο στον οργανισμό της ελληνικής κοινωνίας, «έζησε» τα γεγονότα αυτά και διαδραμάτισε ενεργό ρόλο.
ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΑΘΗΝΩΝ-ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Πραγματοποιούνται τα επίσημα εγκαίνια της ιστορίας του σιδηροδρόμου, τα οποία αποτέλεσαν το σημαντικότερο γεγονός της εποχής εκείνης. Η ατμομηχανή, στην οποία είχε δοθεί το όνομα της ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ, ήταν σκεπασμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου με δάφνες και μύρτα.
Καθώς ξεκίνησε αργά τη διαδρομή της, ο αέρας γέμισε από τους ήχους των συνεχών σφυριγμάτων της μηχανής και τις έντονες ζητωκραυγές των παρισταμένων που παρακολουθούσαν εκστασιασμένοι το πρωτόγνωρο θέαμα.
Η Διαδρομή: Μετά από μόλις 15 λεπτά, η αμαξοστοιχία έφτασε στον Πειραιά.
Η Υποδοχή: Εκεί την περίμεναν οι αρχές της πόλης και ένα τεράστιο πλήθος κόσμου που είχε συγκεντρωθεί για να προϋπαντήσει το "σιδερένιο άλογο".
Η Επιστροφή: Μετά την ολοκλήρωση της σχετικής τελετής και των εορτασμών στο λιμάνι, η αμαξοστοιχία πήρε τον δρόμο της επιστροφής για την Αθήνα.
Η εικόνα αποτυπώνει την ατμόσφαιρα της περιόδου, με τον σταθμό και τις γραμμές να δεσπόζουν στο τοπίο της αναπτυσσόμενης πόλης, σηματοδοτώντας την είσοδο της Ελλάδας στην εποχή της βιομηχανικής προόδου.
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΣΑΠ: ΟΤΑΝ Ο ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΕΓΙΝΕ Η ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ
Μια νέα σελίδα ανοίγει για τις ελληνικές συγκοινωνίες με την ίδρυση της ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠ’ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΥ (ΣΑΠ). Η φωτογραφία αυτή αποτελεί σπάνιο τεκμήριο από τα σπλάχνα του σταθμού του ΠΕΙΡΑΙΑ, την περίοδο που οι ξύλινες σκαλωσιές και ο σιδερένιος σκελετός προμήνυαν τη γέννηση ενός βιομηχανικού κολοσσού.
Είναι η εποχή της εγχώριας δημιουργίας. Στο εργοστάσιο του ΣΑΠ συντελείται ένας τεχνικός άθλος: κατασκευάζονται τα πρώτα εξάτροχα βαγόνια της γραμμής. Αυτά τα νέα αποκτήματα έρχονται να αντικαταστήσουν τα αρχικά τετράτροχα που είχε φέρει η Εταιρεία από το εξωτερικό, αποδεικνύοντας πως η Ελλάδα μπορούσε πλέον να παράγει το δικό της τροχαίο υλικό υψηλών προδιαγραφών.
Την ίδια ακριβώς περίοδο, ο αρχιτεκτονικός χάρτης της Αττικής αλλάζει ριζικά:
Ολοκληρώνεται η επιβλητική ανέγερση του σταθμού «ΠΕΙΡΑΙΑΣ», όπως τον βλέπουμε να δεσπόζει στο εργοτάξιο της εικόνας.
Τίθενται τα θεμέλια για τον σταθμό του ΘΗΣΕΙΟΥ, που θα αποτελούσε το αστικό αντίβαρο του λιμανιού.
Κατασκευάζονται οι αποβάθρες των σταθμών ΦΑΛΗΡΟΥ και ΜΟΣΧΑΤΟΥ, συνδέοντας την πόλη με το παραλιακό της μέτωπο.
Ο ΣΑΠ, όμως, δεν περιορίστηκε στις ράγες. Μέχρι το 1887, ανέλαβε έναν ευρύτερο πολιτισμικό ρόλο, μετατρέποντας το ΝΕΟ ΦΑΛΗΡΟ στον σημαντικότερο πόλο αναψυχής της Αθήνας. Μέσα από έργα εξωραϊσμού και ανάπλασης, η Εταιρεία προχώρησε στην επέκταση του ξενοδοχείου, τον πρωτοποριακό ηλεκτροφωτισμό του σταθμού και της πλατείας, καθώς και στην κατασκευή ενός καινούργιου θεάτρου και σύγχρονων θαλασσίων λουτρών.
Στο κέντρο της φωτογραφίας, οι άνδρες με τις επίσημες ενδυμασίες της εποχής στέκονται ανάμεσα στα υλικά οικοδομής και τις μεγάλες κάσες μεταφοράς, επιβλέποντας το έργο που θα ένωνε οριστικά την ιστορία της Αθήνας με τη δυναμική του Πειραιά.
Ο ΣΑΛΠΙΓΚΤΗΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ
Σταθμός ηλεκτρικού σιδηροδρόμου Πειραιά, γύρω στο 1954. Ο σαλπιγκτής στέκεται στην πόρτα της σκευοφόρου και με την καραμούζα του δίνει το ηχηρό σύνθημα για την αναχώρηση του συρμού. Ήταν μια εικόνα που χαραζόταν ανεξίτηλα στο μυαλό ενός παιδιού τότε· μια στιγμή γεμάτη κίνηση και προσμονή. Αυτός ο ήχος της καραμούζας είχε κάνει τόσο μεγάλη εντύπωση στις παιδικές μου αισθήσεις, που στα πανηγύρια το μόνο που ζητούσα επίμονα από τους γονείς μου ήταν να μου πάρουν μια δική μου καραμούζα, για να μιμηθώ τον σαλπιγκτή του σταθμού.
Η σκευοφόρος ήταν ένα ιδιαίτερο, επιμήκες βαγόνι στην άκρη του συρμού, το οποίο δεν διέθετε καθίσματα. Ήταν ο χώρος όπου μπορούσες να μεταφέρεις ογκώδη αντικείμενα, εμπορεύματα, ακόμα και ποδήλατα, ενώ συχνά εκεί στοιβάζονταν οι εφημερίδες και τα δέματα που ταξίδευαν από το λιμάνι προς την Αθήνα.
Για εμάς τους πιτσιρικάδες της εποχής, ο σαλπιγκτής με τη στολή και το παράστημα του ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος του χρόνου: τίποτα δεν ξεκινούσε αν δεν ακουγόταν πρώτα ο δικός του χαρακτηριστικός ήχος. Μια ιεροτελεστία της καθημερινότητας που χάθηκε στο χρόνο, αλλά παραμένει ζωντανή μέσα από τέτοια σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.