ΟΛΥΜΠΟΣ

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Ελλάδα γίνεται ο προορισμός ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους της εποχής, του Ελβετού FRED BOISSONNAS. Συνοδευόμενος από τον φίλο του και ιστορικό τέχνης DANIEL BAUD-BOVY, ο Boissonnas επισκέπτεται την Ελλάδα επανειλημμένα, αρχής γενομένης από το 1903, όμως η πιο εμβληματική τους στιγμή καταγράφεται το καλοκαίρι του 1913.

Η άφιξή τους εκείνη τη χρονιά συμπίπτει με μια ιστορική καμπή για τη χώρα, καθώς οι Βαλκανικοί Πόλεμοι έχουν μόλις τελειώσει και οι νέες περιοχές, ανάμεσά τους και η Μακεδονία, ενσωματώνονται στο ελληνικό κράτος. Με το πάθος του περιηγητή και την ακρίβεια του καλλιτέχνη, ο Boissonnas φτάνει στο Λιτόχωρο τον Ιούλιο του 1913, αποφασισμένος να κάνει αυτό που μέχρι τότε θεωρούνταν αδύνατο: να φωτογραφίσει και να κατακτήσει την υψηλότερη κορυφή του Ολύμπου.

Ο φακός του FRED BOISSONNAS καταγράφει την ιδιαίτερη αισθητική του οικισμού: πέτρινα σπίτια με ξύλινα χαγιάτια και ανηφορικά καλντερίμια. Μια γυναίκα με παραδοσιακή ενδυμασία στέκεται ανάμεσα στα κτίρια, μαρτυρώντας την καθημερινότητα στους πρόποδες του βουνού

Εκεί, οι δύο Ελβετοί θα συναντήσουν τον άνθρωπο-κλειδί της ιστορίας, τον Λιτοχωρίτη κυνηγό ΧΡΗΣΤΟ ΚΑΚΑΛΟ. Με τη δική του καθοδήγηση, η αποστολή θα ξεκινήσει την ανάβαση που έμελλε να τοποθετήσει τον Όλυμπο στον παγκόσμιο ορειβατικό χάρτη και να χαρίσει στην ανθρωπότητα ένα μοναδικό φωτογραφικό αρχείο της ελληνικής υπαίθρου.

Το Λιτόχωρο αποτελεί την πύλη του Ολύμπου. Στη λήψη από την πέτρινη βρύση του χωριού, καταγράφεται η καθημερινότητα των κατοίκων. Ενήλικοι Λιτοχωρίτες και γυναίκες με παραδοσιακές ενδυμασίες συγκεντρώνονται για τον ανεφοδιασμό νερού. Για την αποστολή, αυτή είναι η τελευταία επαφή με τον οργανωμένο οικισμό πριν την ανάβαση στο Φαράγγι του Ενιπέα.

 Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΙΝΗΣΗ

Τον Ιούλιο του 1913.Ο FRED BOISSONNAS και ο DANIEL BAUD-BOVY συνειδητοποίησαν γρήγορα ότι χωρίς ντόπια βοήθεια, ο Όλυμπος θα παρέμενε απάτητος. Η επιλογή του ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΚΑΛΟΥ δεν ήταν τυχαία· ως κυνηγός αγριοκάτσικων, γνώριζε τα μονοπάτια που δεν υπήρχαν σε κανέναν χάρτη της εποχής.

Η προετοιμασία στην πλατεία και στα στενά του χωριού ήταν μια επιχείρηση ακρίβειας. Έπρεπε να φορτωθούν στα μουλάρια όχι μόνο τρόφιμα και σχοινιά, αλλά και ο εξαιρετικά ευαίσθητος εξοπλισμός του Boissonnas: οι βαριές ξύλινες κάμερες και οι εκατοντάδες γυάλινες φωτογραφικές πλάκες που έπρεπε να παραμείνουν ανέπαφες από τους κραδασμούς και την υγρασία.

Με τον Κάκαλο επικεφαλής, η ομάδα άφησε πίσω της τα τελευταία σπίτια του οικισμού και άρχισε να ανηφορίζει προς το Φαράγγι του Ενιπέα. Η διαδρομή αυτή ήταν το πρώτο τεστ αντοχής, καθώς το υψόμετρο αυξανόταν απότομα και το πυκνό δάσος άρχιζε να καλύπτει τον ορίζοντα, κρύβοντας προσωρινά τις κορυφές που αποτελούσαν τον τελικό τους στόχο.

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΚΟΡΥΦΕΣ

Μετά την αναχώρηση από το ΛΙΤΟΧΩΡΟ, η ομάδα εισέρχεται στο ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΟΥ ΕΝΙΠΕΑ. Η ανάβαση δεν είναι απλή περιήγηση· ο FRED BOISSONNAS μεταφέρει εξοπλισμό εκατοντάδων κιλών. Οι ξύλινες φωτογραφικές μηχανές μεγάλου σχήματος και οι εύθραυστες γυάλινες πλάκες επιβάλλουν αργό ρυθμό.

Κάθε φορά που το φως μεταβάλλεται, ο Boissonnas σταματά την πομπή, στήνει το βαρύ τρίποδο και περιμένει την κατάλληλη στιγμή για τη λήψη. Αυτές οι στάσεις, αν και καθυστερούν την αποστολή, είναι που θα διασώσουν αργότερα την εικόνα του παρθένου δάσους από οξιές και μαύρη πεύκη.

Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΚΑΛΟΣ έχει την ευθύνη της πορείας. Δεν ακολουθεί απλώς το μονοπάτι, αλλά ανοίγει δρόμο για τα φορτωμένα ζώα. Η ομάδα φτάνει στα ΠΡΙΟΝΙΑ (υψόμετρο 1.100 μέτρα), το τελευταίο σημείο όπου υπάρχει άφθονο τρεχούμενο νερό.

Εκεί, το τοπίο μεταβάλλεται. Η πυκνή βλάστηση αρχίζει να δίνει τη θέση της σε αλπικά λιβάδια και γυμνούς βράχους. Η πρώτη διανυκτέρευση γίνεται σε πρόχειρο κατάλυμα, με την υγρασία και το κρύο να αποτελούν τα πρώτα δείγματα της δυσκολίας που θα ακολουθήσει όσο πλησιάζουν στην αλπική ζώνη.

Η φωτογραφία αποτυπώνει την αποστολή των FRED BOISSONNAS και Daniel Baud-Bovy στην αλπική ζώνη του Ολύμπου, σε ένα τοπίο όπου η βλάστηση δίνει τη θέση της στη γυμνή πέτρα και τις χαράδρες.

Οι περιηγητές, φορώντας τα χαρακτηριστικά κοστούμια και τα καπέλα της εποχής, στέκονται στο χείλος μιας απότομης πλαγιάς μελετώντας το ανάγλυφο του βουνού. Η λήψη αναδεικνύει την επιβλητική κλίμακα των κορυφών σε σχέση με την ανθρώπινη παρουσία, ενώ η ομίχλη στο βάθος εντείνει την αίσθηση του δέους. Πρόκειται για μια από τις τελευταίες καταγραφές πριν την ιστορική ανάβαση στον Μύτικα, αποτυπώνοντας την ένταση και το άγνωστο της εξερεύνησης του 1913

Ο φακός του FRED BOISSONNAS απαθανατίζει τον ΧΡΗΣΤΟ ΚΑΚΑΛΟ, τον Λιτοχωρίτη κυνηγό που οδήγησε την αποστολή στην κορυφή. Με το όπλο στο χέρι και ένα αγριοκάτσικο στον ώμο, η εικόνα δείχνει έναν άνθρωπο που γνώριζε το βουνό καλύτερα από τον καθένα. Χάρη στη δική του εμπειρία και καθοδήγηση, η ομάδα κατάφερε να πατήσει για πρώτη φορά τον Μύτικα τον Αύγουστο του 1913.

Στη φωτογραφία αυτή, ο φακός του Fred Boissonnas αιχμαλωτίζει μια στιγμή απόλυτης εξάντλησης και ηρεμίας μέσα στο άγριο αλπικό τοπίο του Ολύμπου. Ένα μέλος της αποστολής απεικονίζεται ξαπλωμένο ανάμεσα στις κοφτερές πέτρες και τα βράχια, αναζητώντας λίγη ξεκούραση κατά τη διάρκεια της επίπονης ανάβασης.


Δίπλα στον ορειβάτη βρίσκεται το απαραίτητο εφόδιο της εποχής, η ξύλινη γκλίτσα ή το ορειβατικό μπαστούνι, ενώ η κλίση του εδάφους μαρτυρά τη δυσκολία της διαδρομής προς τις κορυφές. Η λήψη αυτή αναδεικνύει την ανθρώπινη πλευρά της ιστορικής αποστολής του 1913, υπενθυμίζοντας ότι πίσω από την κατάκτηση του "Βουνού των Θεών" κρύβεται η τεράστια σωματική προσπάθεια και η ανάγκη για μια σύντομη ανάσα πριν την τελική έφοδο

Ένας από τους Ελβετούς ορειβάτες της αποστολής του Fred Boissonnas κάθεται στην απόκρημνη κορυφή του Ολύμπου, κρατώντας την ελβετική σημαία.

Η φωτογραφία μαρτυρά το μεγάλο υψόμετρο και την επικίνδυνη κλίση των βράχων, αναδεικνύοντας το θάρρος των πρώτων κατακτητών που πάτησαν τον Μύτικα στις 2 Αυγούστου 1913. Είναι η στιγμή που το "Βουνό των Θεών" έπαψε να είναι απάτητο, ανοίγοντας τον δρόμο για την παγκόσμια ορειβατική ιστορία.

Η ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΜΥΤΙΚΑ (1919)
Στην ιστορική αυτή λήψη του Henri Boissonnas, οι δύο πρωτεργάτες της πρώτης κατάκτησης του Ολύμπου, ο Fred Boissonnas και ο Daniel Baud-Bovy, επιστρέφουν στον Μύτικα το 1919. Οι δύο άνδρες κάθονται δίπλα σε έναν αυτοσχέδιο πέτρινο πύργο, στην κορυφή του οποίου κυματίζει η ελβετική σημαία.

Το τοπίο γύρω τους είναι τραχύ και ομιχλώδες, τονίζοντας το απόκοσμο μεγαλείο της υψηλότερης κορυφής της Ελλάδας. Η φωτογραφία αποπνέει μια αίσθηση γαλήνης και ολοκλήρωσης, καθώς οι δύο φίλοι και οδοιπόροι αναλογίζονται το κατόρθωμά τους πάνω από τα σύννεφα. Είναι μια εικόνα που επισφραγίζει τον ισχυρό δεσμό των Ελβετών περιηγητών με τον Όλυμπο, λίγα χρόνια μετά την ιστορική τους ανάβαση το 1913.