ΟΙ ΒΑΚΧΕΣ- ΠΑΡΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΙ ΒΑΚΧΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ αποτελούν το τελευταίο και πιο αινιγματικό έργο του μεγάλου τραγικού ποιητή το οποίο γράφτηκε γύρω στο 406 π.Χ. ενώ εκείνος βρισκόταν στη Μακεδονία στην αυλή του βασιλιά Αρχέλαου και παρουσιάστηκε στην Αθήνα μετά τον

ΕΝΑΣ ΘΑΝΑΤΟΣ- ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ

Το βαπόρι είχε φανεί στο βάθος του ορίζοντα και το λιμάνι άρχιζε να ζωντανεύει. Ήταν η ώρα που το σούρουπο άπλωνε τις πρώτες γκρίζες σκιές του πάνω στα νερά και στις στέγες των σπιτιών. Ο κόσμος μαζευόταν στην προκυμαία, περιμένοντας τους δικούς του ή απλώς για να δει την κίνηση της άφιξης.

Μέσα σε αυτή την ανακατωσιά, ξαφνικά, ακούστηκαν δύο ξεροί πυροβολισμοί. Το πλήθος πάγωσε για μια στιγμή και μετά άρχισε να τρέχει προς όλες τις κατευθύνσεις. Στο κέντρο της πλατείας, κοντά στο

ΟΙ ΒΑΚΧΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι ΒΑΚΧΕΣ αποτελούν το τελευταίο και ίσως το πιο αινιγματικό έργο του ΕΥΡΙΠΙΔΗ, το οποίο γράφτηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην αυλή του βασιλιά Αρχελάου στη Μακεδονία και παρουσιάστηκε μετά το θάνατό του, κερδίζοντας το πρώτο βραβείο στα Μεγάλα Διονύσια. Πρόκειται για μια τραγωδία που υπερβαίνει τα όρια του θεάτρου, καθώς πραγματεύεται την ίδια τη φύση της θεϊκής

Ο ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΜΑΝΑΒΗΣ ΤΟΥ ΘΗΣΕΙΟΥ (1907)

Στην οδό Αποστόλου Παύλου στο Θησείο, ένας πλανόδιος μανάβης στέκεται δίπλα στο υποζύγιό του, το οποίο είναι φορτωμένο με μεγάλα κοφίνια γεμάτα φρούτα ή λαχανικά. Η μορφή του άνδρα είναι χαρακτηριστική της εποχής: φοράει το παραδοσιακό του καπέλο

ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ (1937)

Μια σπάνια αναδρομή στο 1937, στο σημείο όπου διασταυρώνονται δύο από τις πιο κεντρικές αρτηρίες της Αθήνας, οι λεωφόροι Βασιλίσσης Σοφίας και Αλεξάνδρας. Η εικόνα αποτυπώνει την καθημερινότητα μιας άλλης εποχής στους Αμπελόκηπους, με το τραμ να διασχίζει τον δρόμο και τα παραδοσιακά

Η ΝΕΑ ΑΝΑΤΟΛΗ - ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΠΗΓΗ: Η ΑΘΗΝΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Η φωτογραφία αυτή αποτελεί ένα σπάνιο ντοκουμέντο από τη συνοικία «Νέα Ανατολή», η οποία βρισκόταν στο σημείο όπου σήμερα υψώνεται το μέγαρο της ΓΑΔΑ στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Η εικόνα αποτυπώνει με συγκλονιστικό τρόπο τις συνθήκες διαβίωσης και την οργάνωση του χώρου σε μια περιοχή που καθόρισε την κοινωνική ιστορία της Αθήνας.

ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗ 1915-1920 ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΑΡΧΕΙΟ ΕΡΤ

Αυτή η σπάνια φωτογραφία από το Αρχείο της ΕΡΤ αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο για την ιστορία της Βουλιαγμένης κατά την περίοδο 1915-1920.

Στο στιγμιότυπο αποτυπώνεται η καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων, σε μια εποχή που η περιοχή ήταν ακόμα ένας απομονωμένος, αγροτικός οικισμός, πολύ πριν μετατραπεί στο κοσμικό προάστιο που γνωρίζουμε σήμερα.

Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία:

• Η Αρχιτεκτονική: Τα σπίτια είναι απλές, μονώροφες κατασκευές με κεραμοσκεπές και λευκά πλαίσια γύρω από τα ανοίγματα, δείγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής της Αττικής εκείνης της περιόδου.

• Η Καλύβα: Στα αριστερά, η καλύβα που διακρίνεται παραπέμπει στις πρόχειρες κατασκευές που χρησιμοποιούνταν είτε για τη στέγαση κτηνοτρόφων και αλιέων είτε ως αποθηκευτικοί χώροι για αγροτικά προϊόντα και ζωοτροφές.

Πεντέλη. Η πλατεία της Αγίας Τριάδας το 1927.

ΠΕΝΤΕΛΗ - ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ (1927) ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΑΡΧΕΙΟ ΕΡΤ

Μια σπάνια ματιά στην Πεντέλη του 1927. Η Πλατεία της Αγίας Τριάδας σε μια εποχή που η φύση είχε τον πρώτο λόγο. Στα αριστερά της φωτογραφίας, εκεί όπου υψώνεται το ψηλότερο πεύκο, βρίσκεται σήμερα το γνώριμο σε όλους τέρμα των λεωφορείων. Ένα μοναδικό τεκμήριο που μας υπενθυμίζει την ιστορική διαδρομή και την αλλαγή του αττικού τοπίου μέσα στον χρόνο.

Ο ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΙΟΥ

Φωτογράφος: William James Stillman το 1869.

Το Ξύπνημα στον Λόφο

Ο ήλιος δεν είχε προβάλει ακόμα πίσω από τον Υμηττό, όταν ο μαστρο-Αργύρης ανέβαινε το μονοπάτι για τον λόφο του Αρδηττού. Το 1869, η Αθήνα ήταν μια πόλη που προσπαθούσε να βρει τα πατήματά της ανάμεσα στο ένδοξο παρελθόν και το άγνωστο μέλλον. Ο ανεμόμυλός του, χτισμένος με πέτρα και μεράκι, στεκόταν εκεί σαν άγρυπνος φρουρός, κοιτάζοντας κατάματα την Ακρόπολη.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ

Η Πολιορκία που δεν Τέλειωνε

Ο ήλιος έγερνε πίσω από τα απόκρημνα βράχια, βάφοντας με ένα βαθύ πορφυρό χρώμα τις πολεμίστρες του κάστρου. Δώδεκα χρόνια κρατούσε η πολιορκία. Οι εισβολείς είχαν στρατοπεδεύσει στη ρίζα του λόφου, όμως οι πέτρινοι τοίχοι παρέμεναν αλώβητοι. Ψηλά, στις επάλξεις, η κόρη του άρχοντα, η Ωριά, στεκόταν σαν άγαλμα. Η ομορφιά της ήταν εφάμιλλη της αντοχής του κάστρου· λέγανε πως όσο εκείνη

Η ΗΡΩΙΔΑ ΤΟΥ ΚΟΤΣΙΝΟΥ: ΜΑΡΟΥΛΑ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ

Ο ήλιος του 1478 έγερνε πάνω από το Αιγαίο, αλλά το φως του δεν έφερνε γαλήνη στη Λήμνο. Στο κάστρο του ΚΟΤΣΙΝΟΥ, η ατμόσφαιρα ήταν βαριά, γεμάτη από τη μυρωδιά του μπαρουτιού και τον αχό της θάλασσας που έβραζε κάτω από τα κουπιά του οθωμανικού στόλου. Ο ΣΟΥΛΕΪΜΑΝ ΠΑΣΑΣ είχε ορκιστεί να πατήσει το κάστρο, και οι επιθέσεις των στρατιωτών του ήταν κύματα που έσπαγαν με μανία πάνω στα τείχη.

Στην πρώτη γραμμή,

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ: ΟΛΕΣ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΛΟΓΕΣ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΠΑΡΧΗ ΚΑΙ ΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΡΙΖΕΣ 

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδος υπάρχουν φρούρια με τ' όνομα "Κάστρο της Ωριάς" ή της "Σουριάς, Βουργιάς, Μουριάς, Οβριάς, καθώς και με τελείως διαφορετικά ονόματα όπως της "Μαρούς" στην Καππαδοκία και του "Ήλ" τον Πόντο, που έπεσαν με προδοσία, όπως αναφέρει η παράδοση, παρά την αντίσταση της βασιλοπούλας, η οποία αυτοκτόνησε, μόλις οι Τούρκοι πήραν το Κάστρο. Το τραγούδι πρέπει να έχει δημιουργηθεί γύρω στον 9ο αιώνα, την

ΟΙ ΠΑΡΑΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ ΣΤΗ ΧΙΟ

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Σαν της Ωριάς το κάστρο, κάστρο δεν είδα, σαν της Ωριάς το κάστρο, κάστρο δεν είδα, τέτοιο κάστρο δεν είδα, γεια χαρά σας, βρε παιδιά, που ’χει ασημένιες πόρτες κι αργυρά κλειδιά, τέτοιο κάστρο δεν είδα, Φράγκα και καλή καρδιά.

Τούρκοι το πολεμούσαν χρόνους δώδεκα, χρόνους, μήνες δεκατρείς, συ το νου μου τον κρατείς. Κι ένα γιανιτσαράκι, μιας Ρωμιάς παιδί, εις τον μπαρμπέρη πάει και μπαρμπερίζεται, γυναίκεια ρούχα βάνει και γυναικίζεται.

Πιάνει ένα μαξιλάρι και βάνει το κοιλιά και δύο μαντιλάκια και βάνει τα βυζιά και γίνεται γυναίκα και γκαστρώνεται κι απ’ όξω από τον πύργο πάει και κλαίεται.

«Ανοίξετέ μου να ’μπω το βαριόμοιρο, που ’μαι και γκαστρωμένο κι ετοιμόγεννο». Κι όσο να μισανοίξουν, χίλιοι εμπήκανε, κι όσο να καλανοίξουν, το κάστρο πάρθηκε.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Από τα πιο γνωστά, τα πιο μελωδικά, τα πιο ερωτικά αλλά και τα πιο διαδεδομένα στον ελλαδικό χώρο δημώδη άσματα, «Το κάστρο της Ωριάς» θεωρείται σαν ένα από τα πλέον δημοφιλή της Χίου, που όμως η κάθε εκδοχή ποικίλει από τη Βολισσό στο Πυργί κι από τα Καρδάμυλα στους Ολύμπους ή τη Χώρα, με το νησί να επιδεικνύει μέσω και του συγκεκριμένου άσματος, την πλούσια λαϊκή του παράδοση, όσο και τον πλούτο της πολιτισμικής

ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες γιοφύρι εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι. Ολημερίς χτίζανε, το βράδυ εγκρεμιζόταν. Μοιριολογούν οι μάστοροι και κλαιν οι μαθητάδες: «Αλίμονο στους κόπους μας, κρίμα στις δούλεψές μας, ολημερίς να χτίζουμε το βράδυ να γκρεμιέται». Πουλάκι εδιάβη κι έκατσε αντίκρυ στο ποτάμι, δεν κελαηδούσε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι, παρά κελαηδούσε κι έλεγε, ανθρωπινή λαλίτσα: «Αν δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει· και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα, που έρχεται αργά τ’ αποταχύ και πάρωρα το γεύμα».

ΒΡΥΣΑΚΙ 2

Η ΧΑΜΕΝΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ: ΤΟ ΒΡΥΣΑΚΙ Στη φωτογραφία του 1928, το αρτοποιείο «Η ΧΡΥΣΗ ΚΑΡΔΙΑ» των Αδελφών Κερέκου σφύζει από ζωή. Βρισκόμαστε στην καρδιά της συνοικίας Βρυσάκι, μόλις τρία χρόνια πριν την οριστική της κατεδάφιση. Το σημείο αυτό, που άλλοτε

Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΠΟΥ «ΑΝΑΣΤΗΣΕ» ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ

Η γειτονιά της Βλασσαρούς μαζί με την ευρύτερη συνοικία Βρυσάκι ήταν από τις μεγαλύτερες της Αθήνας μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Η σπάνια αυτή φωτογραφία αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο από τη μεταβατική περίοδο 1931-1937, αποτυπώνοντας τη συνοικία Βρυσάκι λίγο μετά την έναρξη των μεγάλων κατεδαφίσεων. Στο επίκεντρο διακρίνεται ο ναός της Παναγίας Βλασσαρούς, αποτυπωμένος «κατά χώραν» (in situ) λίγο πριν την οριστική του κατεδάφιση για την αποκάλυψη της Αρχαίας Αγοράς των Αθηναίων.

Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΞΕΝΙΤΕΜΕΝΟΥ: ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΔΟΚΙΜΙΝ (1)ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Η παραλογή του «Επαναπατριζόμενου Συζύγου» αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια της ελληνικής δημοτικής ποίησης. Πρόκειται για το «νόστο», την επιστροφή του ανθρώπου που χάθηκε στα ξένα και επιστρέφει αγνώριστος για να δοκιμάσει την πίστη της γυναίκας του. Είναι μια ιστορία που επιβιώνει από την εποχή του Ομήρου και της Πηνελόπης, ριζωμένη βαθιά στη λαϊκή μας ψυχή.Από την

Karabola Puppet Theater.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΛΑΣΓΟΣ

ΝΕΑ ΟΝΕΙΡΑ για να βγειτε απο το πενθος. Πιστέψτε τα παραμύθια οχι τον Καβάφη

"Ένας είχε έναν γαϊδαρο που για χρόνια κουβαλούσε ακούραστα σακιά φορτώματος στον μύλο μα

τώρα πια λιγοψυχούσε και δεν άντεχε. Ο αφέντης του σκέφτηκε πως τζάμπα τον ταΐζει κι ο γάιδαρος το πήρε χαμπάρι και το σκασε. Πήρε το δρόμο για την Βρέμη για να δοκιμάσει να γίνει μουσικός του δρόμου."

Κάποτε έρχεται η ώρα που δεν μπορούμε πια να κουβαλάμε όπως πριν. Το σώμα ή η ψυχή δεν αντέχει άλλο. Αυτή είναι η στιγμή για ΝΕΑ ΌΝΕΙΡΑ. Να πάγεις σ άλλη γη, να πάγεις σ άλλη θαλασσα, μια πόλις άλλη να βρεθεί.

Υπάρχει, είναι η Βρέμη, ένα λιμάνι με ναυτικούς που θέλουν να ακούσουν ( ένα γερο γαιδαρο να γκαρίζει τραγούδια. Ακόμα κι αν δεν ειναι εφικτό αυτό το όνειρο θα σε βγάλει στο δρόμο, θα ταξιδέψεις, δεν θα μείνεις να πεθάνεις στην πείνα.

ΜΗΝ ΑΚΟΥΤΕ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ. - "δεν θα βρεις άλλη γη, δεν θα βρεις άλλη θάλασσα- ή πόλις κείνη θα σε ακολουθεί" ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΜΎΘΙΑ

Διαδικτυακό εργαστήριο Παραμύθι και Πένθος. Δηλωστε συμμετοχή με προσωπικό μήνυμα

(Η μετάφραση των αδελφών Γκριμμ δική μου)

Στελιος Πελασγός

ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗΝ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΝ

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΚΑΙ Η «ΔΗΜΕΥΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ»

Στο εξαιρετικό αυτό δοκίμιο, ο ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ αναλύει με οξύνοια και λεπτή ειρωνεία τη «δικτατορία της μόδας» και τη δύναμή της να εξισώνει τα άτομα. Με αφορμή έναν δημόσιο χορό του 1927, ο συγγραφέας παρατηρεί τη γέννηση μιας νέας κοινωνικής

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΟΣ: Ο ΗΝΙΟΧΟΣ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ

 

Το δοκίμιο του ΖΑΧΑΡΙΑ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ για τον ΗΝΙΟΧΟ αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα της νεοελληνικής γραμματείας και το απόλυτο σύμβολο της δωρικής αρμονίας. Ο συγγραφέας δεν προσεγγίζει το άγαλμα ως ένα απλό αρχαιολογικό έκθεμα, αλλά ως μια ζωντανή οντότητα που συμπυκνώνει τα ιδανικά του αρχαίου κόσμου: την πειθαρχία, το μέτρο και την εσωτερική γαλήνη.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ Το κείμενο πρωτοεμφανίστηκε στις σελίδες του περιοδικού «ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ», του σημαντικότερου πνευματικού εντύπου του μεσοπολέμου. Ο Παπαντωνίου, από τη θέση του διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης και του ακαδημαϊκού, κατάφερε να «εκδημοκρατίσει» τον

ΟΛΥΜΠΟΣ

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Ελλάδα γίνεται ο προορισμός ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους της εποχής, του Ελβετού FRED BOISSONNAS. Συνοδευόμενος από τον φίλο του και ιστορικό τέχνης DANIEL BAUD-BOVY, ο Boissonnas επισκέπτεται την Ελλάδα επανειλημμένα, αρχής γενομένης από το 1903, όμως η πιο εμβληματική τους στιγμή καταγράφεται το καλοκαίρι του 1913.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1903

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: FRED BOISSONNAS ΤΟΠΟΣ: ΜΥΚΗΝΕΣ / ΑΡΓΟΛΙΔΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1903

Το 1903, ο FRED BOISSONNAS περιηγείται στην Πελοπόννησο, καταγράφοντας την αυθεντική εικόνα της υπαίθρου στις αρχές του αιώνα. Στην Αργολίδα, ο φακός του εστιάζει στις Μυκήνες, όπου ο αρχαιολογικός χώρος είναι ακόμα πλήρως ενταγμένος στην καθημερινότητα των ανθρώπων της περιοχής.

Η ασπρόμαυρη λήψη αναδεικνύει τη λιτότητα του τοπίου και την επιβλητική παρουσία των αρχαίων τειχών. Χωρίς τη σημερινή τουριστική διαμόρφωση, το μνημείο στέκει δίπλα στα μονοπάτια και τα χωράφια, θυμίζοντας τη μακρόχρονη ιστορία του Μοριά. Οι άνθρωποι που συναντά ο Boissonnas, με τα πρόσωπα σκαμμένα από τον ήλιο, αποτελούν το ζωντανό κομμάτι αυτού του τόπου, μεταφέροντας μια εικόνα Ελλάδας που βασίζεται στην απλότητα και την παράδοση.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΔΕΛΦΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ

 

ΩΚΕΑΝΙΔΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: NELLY’S ΤΟΠΟΣ: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΕΛΦΩΝ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1930 Η Nelly’s υπήρξε η επίσημη φωτογράφος των δεύτερων Δελφικών Εορτών το 1930, το μεγαλόπνοο όραμα του Άγγελου Σικελιανού και της Εύας Πάλμερ για την αναβίωση του αρχαίου πνεύματος. Με τον φακό της απαθανάτισε τις εμβληματικές παραστάσεις του «Προμηθέα Δεσμώτη» και των «Ικετίδων», καθώς και τους αθλητικούς αγώνες στο αρχαίο στάδιο. Στις φωτογραφίες αυτές, η Nelly’s εστιάζει στην κίνηση του χορού των Ωκεανίδων, όπου οι χορεύτριες μοιάζουν με ζωντανά αγάλματα που ξεπροβάλλουν από το δελφικό τοπίο. Οι λήψεις της δεν ήταν απλό ρεπορτάζ, αλλά μια καλλιτεχνική προσπάθεια να αποδοθεί ο λυρισμός και η ενέργεια μιας διοργάνωσης που συγκέντρωσε την παγκόσμια ελίτ του πνεύματος. Μέσα από το έργο της, οι Δελφικές Εορτές πέρασαν στην αιωνιότητα, προβάλλοντας την εικόνα μιας Ελλάδας που ξαναβρίσκει τις ρίζες της μέσα από την τέχνη και την οικουμενικότητα.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΕΛΛΗ ΣΟΥΓΙΟΥΛΤΖΟΓΛΟΥ-ΣΕΡΑΪΔΑΡΗ (NELLY’S) ΤΟΠΟΣ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1929

Η NELLY’S δημιουργεί το 1929 μια από τις πιο εμβληματικές σειρές στην ιστορία της παγκόσμιας φωτογραφίας. Με φόντο τα μάρμαρα του Παρθενώνα, απαθανατίζει τη χορεύτρια της Opera Comique του Παρισιού, Μόνα Πάεβα, σε κινήσεις που εξυμνούν την πλαστικότητα του σώματος και την αρχαία αρμονία.

Η φωτογράφιση προκάλεσε σκάνδαλο στην κοινωνία του Μεσοπολέμου, όμως κατάφερε να ταυτίσει τη σύγχρονη τέχνη με το κλασικό κάλλος. Μέσα από το φακό της, η κίνηση του σώματος γίνεται ένα με την αρχιτεκτονική των μνημείων, αναδεικνύοντας μια αισθητική που καθιέρωσε την Ελλάδα ως παγκόσμιο σύμβολο φωτός και ομορφιάς. Μια στιγμή όπου η τέχνη του χορού παγώνει στο χρόνο, θυμίζοντας ανάγλυφο αρχαίας μετόπης.

Η φωτογράφιση περιλαμβάνει συνολικά 68 λήψεις, χωρισμένες σε πόζες με διάφανους χιτώνες αλλά και γυμνές, οι οποίες προκάλεσαν τεράστιο σκάνδαλο στην κοινωνία του Μεσοπολέμου. Παρά τις κατηγορίες για «ιεροσυλία», η Nelly’S κατάφερε να ταυτίσει τη σύγχρονη τέχνη με το κλασικό κάλλος. Μέσα από το φακό της, η κίνηση του σώματος γίνεται ένα με την αρχιτεκτονική των μνημείων, αναδεικνύοντας μια αισθητική που καθιέρωσε την Ελλάδα ως παγκόσμιο σύμβολο φωτός. Μια στιγμή όπου η τέχνη του χορού παγώνει στο χρόνο, θυμίζοντας ανάγλυφο αρχαίας μετόπΗ Συνάντηση: Η Πάεβα ήταν κορυφαία χορεύτρια της Opera Comique του Παρισιού. Η Nelly’s την έπεισε να ποζάρει στον Παρθενώνα, επιδιώκοντας να αναδείξει τη συνέχεια της ελληνικής πλαστικότητας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ 1903

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: FRED BOISSONNAS ΤΟΠΟΣ: ΑΘΗΝΑ (ΛΟΦΟΣ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ) ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1903

Ο Ελβετός Fred Boissonnas αιχμαλωτίζει το 1903 μια εικόνα της Αθήνας που σήμερα μοιάζει εξωπραγματική: ένα κοπάδι πρόβατα να βόσκει αμέριμνο στη σκιά του Παρθενώνα. Η συνύπαρξη της αγροτικής ζωής με τα παγκόσμια σύμβολα του πολιτισμού αναδεικνύει μια πόλη που διατηρούσε ακόμα τον χαρακτήρα ενός μεγάλου χωριού.

Η λήψη από τον λόφο του Φιλοπάππου αποκαλύπτει έναν Ιερό Βράχο χωρίς τη σημερινή οικιστική πυκνότητα, λουσμένο στο καθαρό αττικό φως. Η εικόνα αυτή σηματοδότησε την αρχή ενός τεράστιου αρχείου που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, καθιερώνοντας την οπτική ταυτότητα της σύγχρονης Ελλάδας στις αρχές του 20ού αιώνα. Μια σύνθεση όπου η καθημερινότητα συναντά την αιωνιότητα των μνημείων με απόλυτη γαλήνη και αυθεντικότητα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΠΟΥ ΝΙΚΗΣΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Πίσω από κάθε κιτρινισμένο χαρτί, πίσω από κάθε ασπρόμαυρη λήψη, κρύβεται μια στιγμή που αρνήθηκε να σβήσει. Στη νέα μας ενότητα, «Η Ιστορία μιας Παλιάς Φωτογραφίας», ξετυλίγουμε το νήμα της μνήμης, αναζητώντας τους ανθρώπους που βρέθηκαν πίσω από το κλείστρο και εκείνους που στάθηκαν μπροστά του.

• Ο Ρεαλισμός της Στιγμής: Όπως όταν ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ άφηνε για λίγο το φωτορεπορτάζ για να απαθανατίσει την ηρεμία μιας καλύβας στη Βούλα του 1925.

• Η Αναζήτηση του Θείου: Όπως όταν ο FRED BOISSONNAS «αιχμαλώτιζε» το ελληνικό φως πάνω στις πέτρες και τα πρόσωπα της υπαίθρου, δίνοντάς τους μια διάσταση αιώνια.

• Η Ποίηση της Μορφής: Όπως όταν η NELLY’S μεταμόρφωνε το ανθρώπινο σώμα σε αρχαίο άγαλμα κάτω από τον ήλιο της Ακρόπολης.

Κάθε φωτογραφία είναι ένα παράθυρο ανοιχτό στο παρελθόν. Δεν είναι μόνο η αισθητική, είναι οι ιστορίες επιβίωσης στον Βόλο του 1946, είναι η αριστοκρατική αύρα στο Κτήμα Θων το 1912, είναι ο ιδρώτας και το χαμόγελο μιας Ελλάδας που δεν υπάρχει πια, αλλά συνεχίζει να μας καθορίζει.

Σας προσκαλούμε να κοιτάξετε μαζί μας βαθιά μέσα σε αυτές τις εικόνες. Γιατί μια παλιά φωτογραφία δεν είναι απλώς ένα είδωλο· είναι η ίδια η ζωή που σταμάτησε για ένα δευτερόλεπτο, για να μας μιλήσει σήμερα.

ΒΟΥΛΑ 1925: Ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ ΣΤΙΣ "ΕΞΟΧΕΣ" ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

Σε μια εποχή που η παραλιακή ζώνη της Αθήνας ήταν ένας παρθένος τόπος γεμάτος αμμόλοφους και πυκνά δάση από πεύκα, ο φακός αποθανατίζει μια σπάνια, προσωπική στιγμή ενός εκ των κορυφαίων φωτορεπόρτερ της Ελλάδας. Είναι το καλοκαίρι του 1925 και ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΥΛΙΔΗΣ παραθερίζει με την οικογένειά του στη ΒΟΥΛΑ, σε ένα σκηνικό που σήμερα φαντάζει εξωτικό.

ΒΟΛΟΣ 1946: Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΟΧΘΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Σε μια χρονική συγκυρία όπου η Ελλάδα προσπαθούσε να μαζέψει τα συντρίμμια της από την Κατοχή και ενώ βρισκόταν ήδη στη δίνη των εσωτερικών συγκρούσεων, η καθημερινότητα στην ύπαιθρο παρέμενε μια διαρκής μάχη με τα στοιχεία της φύσης. Η φωτογραφία από τον ΒΟΛΟ ΤΟΥ 1946 αποτελεί ένα

ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 1912: ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΥΛΗΣ ΘΩΝ

Στη συμβολή των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας, εκεί που σήμερα χτυπά η καρδιά του αστικού κέντρου, υπήρχε κάποτε ένας επίγειος παράδεισος: το ΚΤΗΜΑ ΘΩΝ.

Ιδιοκτησία του ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΘΩΝ, Γερμανού αυλικού του Βασιλιά Γεωργίου Α’, το κτήμα αποτελούσε σημείο αναφοράς για την αθηναϊκή ελίτ. Η έπαυλη και ο κήπος, σχεδιασμένα γύρω στο 1900 από τον σπουδαίο ΕΡΝΕΣΤΟ ΤΣΙΛΛΕΡ, φιλοξενούσαν μια μοναδική γλυπτοθήκη και τον κομψό ναό του ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ — το μόνο κτίσμα που διασώζεται μέχρι σήμερα ως διατηρητέο μνημείο.

ΤΖΙΝΤΑ – Η ΝΕΡΑΪΔΑ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ ΚΑΙ Η ΙΕΡΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΡΕΜΕΝΩΝ

Η ΜΝΗΜΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΓΙΖΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΕΜΟ

Υπάρχουν ιστορίες που τις διηγούμαστε για να περάσει η ώρα και ιστορίες που τις κουβαλάμε για να μην χαθούμε στον χρόνο. Ο θρύλος της ΤΖΙΝΤΑΣ, της μυθικής μητέρας των ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Σε αυτό το τεύχος, το περιοδικό μας επιχειρεί μια βουτιά στις ομίχλες της Πίνδου και του Γράμμου, εκεί

ΡΙΕΝΤΖΙ: Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΩΝ – ΕΝΓΚΕΛΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΒΑΓΚΝΕΡ

Η ιστορία του τελευταίου Τριβούνου της Ρώμης λειτούργησε ως «πεδίο δοκιμών» για δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Ενώ ο Βάγκνερ δημιούργησε ένα μουσικό υπερθέαμα που εστιάζει στο άτομο, ο Ένγκελς σχεδίασε μια «κοινωνική όπερα» που εστιάζει στην τάξη.

1. Ο ΗΡΩΑΣ: ΤΡΑΓΙΚΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ VS ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ

ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ: Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΩΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Ο ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ (1820–1895) δεν υπήρξε μόνο ο συνδιαμορφωτής του ιστορικού υλισμού, αλλά και ένας από τους πιο οξυδερκείς κριτικούς λογοτεχνίας του 19ου αιώνα. Για τον Ένγκελς, η λογοτεχνική δημιουργία δεν ήταν μια απομονωμένη πνευματική δραστηριότητα, αλλά μια ανώτερη μορφή κοινωνικής συνείδησης που αντανακλά τις υλικές συνθήκες και τις ταξικές συγκρούσεις της εποχής της. 

 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η «ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ»

 Η μεγαλύτερη συνεισφορά του Ένγκελς στη λογοτεχνική θεωρία είναι ο ορισμός του ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ. Σε αντίθεση με τον απλό νατουραλισμό, που καταγράφει επιφανειακά τις λεπτομέρειες, ο Ένγκελς υποστήριξε ότι ο αληθινός ρεαλισμός προϋποθέτει την «πιστή αναπαραγωγή τυπικών χαρακτήρων κάτω από τυπικές συνθήκες». Αυτό σημαίνει ότι ένας σπουδαίος λογοτέχνης δεν περιγράφει απλώς άτομα, αλλά χαρακτήρες που ενσαρκώνουν τις κοινωνικές δυνάμεις της εποχής τους. Η λογοτεχνία γίνεται

ΣΩΡΕΥΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΑΛΕΞΗΣ ΤΟΛΣΤΟΪ (ΡΩΣΙΚΟ ΛΑΪΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ) Μια φορά κι έναν καιρό, ένας παππούς φύτεψε ένα ραπάνι. Το ραπάνι μεγάλωσε, μεγάλωσε, μέχρι που έγινε γιγάντιο! Ο παππούς πήγε να το βγάλει από τη γη. Τράβηξε, τράβηξε, αλλά το ραπάνι δεν έβγαινε. Τότε ο παππούς φώναξε τη γιαγιά. Η γιαγιά έπιασε τον παππού, ο παππούς έπιασε το ραπάνι, τράβηξαν, τράβηξαν, αλλά το ραπάνι δεν

ΟΙ ΣΩΡΕΥΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ: «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ»

Στον κόσμο της λαϊκής παράδοσης, υπάρχει μια κατηγορία ιστοριών που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Πρόκειται για τα Σωρευτικά Παραμύθια (Cumulative Tales), όπου η πλοκή δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά «χτίζεται» πάνω στην επανάληψη και την κλιμάκωση. Το πιο εμβληματικό δείγμα αυτού του είδους είναι το αγγλικό παραμύθι «Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΤΗΣ», μια ιστορία που επιβιώνει εδώ και αιώνες, διατηρώντας μια γοητευτική, αν και κάπως σκοτεινή, αλλόκοτη αίσθηση.

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

Τα σωρευτικά παραμύθια λειτουργούν σαν μια λεκτική αλυσίδα. Κάθε φορά που προστίθεται ένας νέος

Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΕΝΑΓΜΟΥ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΑΔΙΚΗΜΕΝΗΣ ΨΥΧΗΣ

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη διαδρομή και τη σημειολογική εξέλιξη ενός από τα ισχυρότερα μοτίβα της ελληνικής δημοτικής γραμματείας: του «ΣΚΛΑΒΟΥ» που με έναν στεναγμό ακινητοποιεί την «ΟΛΟΧΡΥΣΗ ΦΡΕΓΑΤΑ». Μέσα από μια συγκριτική ανάλυση των παραλλαγών από την ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ, τη ΘΡΑΚΗ και τη ΡΟΔΟ, αναδεικνύεται η κοινή συνισταμένη του ελληνισμού όσον αφορά την ηθική υπεροχή του ανθρώπινου πόνου έναντι της υλικής ισχύος.

«Η επιβλητική παρουσία της φρεγάτας στο Αιγαίο: Ένα σύμβολο ισχύος που, σύμφωνα με τη λαϊκή μούσα, υποκλίνεται μπροστά στο βάρος της ανθρώπινης οδύνης.»

Στο πρώτο μέρος, αναλύεται το ιστορικό υπόβαθρο της πειρατείας και της αιχμαλωσίας που γέννησε το τραγούδι, ενώ εξετάζεται πώς ο λαϊκός ποιητής μετατρέπει μια φυσική αντίδραση (αναστεναγμός) σε

Karabola Puppet Theater«Φτου σκόρδα - cherchez la femme " στο Θέατρο Κούκλας

 

ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ

Το ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ του ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ αποτελεί μια μοναδική «αγκαλιά στοργική» που εδώ και δεκαετίες προσφέρει ασφάλεια και εμπιστοσύνη στο κοινό του, διηγούμενο τις χαρές και τις δυσκολίες της ζωής μέσα από τη μαγεία της κούκλας. Η Γέννηση και η Πορεία Η ιδέα για το θέατρο γεννήθηκε στο μυαλό του ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ, ο οποίος, επηρεασμένος από το αμερικανικό «Bread and Puppet Theatre», αποφάσισε να εγκαταλείψει τις γεωπονικές του σπουδές και την απογοήτευση από τις «αυθεντίες» του

Η ΕΚΘΕΣΗ ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΣΑΡΡΗ

Απο τις 13 εως τις 20 Φεβρουαρίου στον όμορφο χώρο του Θεάτρου Κούκλας  στην οδό Ψαρουδάκη 34 στα Κάτω Πατήσια θα πραγματοποιηθεί η έκθεση μικρογλυπτικής του Τάκη Σαρρή.Σπουδαίος τεχνίτης της κούκλας –και όχι μόνο-,

ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΡΦΟΥ

 

Οι παραλογές του «Νεκρού Αδερφού» αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα και πολυτραγουδισμένα θέματα σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Σύμφωνα με τη λαογραφική έρευνα, υπάρχουν:

1. Στον Ελληνικό Χώρο

Έχουν καταγραφεί εκατοντάδες παραλλαγές (πάνω από 200-300 πλήρεις καταγραφές). Η κάθε περιοχή έχει δώσει το δικό της χρώμα στην ιστορία:

• Ποντιακές παραλλαγές: Θεωρούνται από τις πιο αρχαϊκές και λυρικές.

• Κυπριακές παραλλαγές: Συχνά περιέχουν πολύ πλούσιο διάλογο και ιδιαίτερο ιδιωματισμό.

• Παραλλαγές της Μικράς Ασίας και των Νησιών: Εστιάζουν πολύ στην πίκρα της ξενιτιάς και στη θάλασσα.

Φτου Σκόρδα cherchez la femme!

Σάββατο 24/1 στις 20:00 στο Θέατρο της Κούκλας, Ψαρουδάκη 34 Κάτω Πατήσια Κρατήσεις: 6977127795

Φτου Σκόρδα cherchez la femme!
.....για να υποδηλώσει κάτι βαθύτερο.
"Η δημοτική παράδοση, ως λαογραφία , καταγράφει ήθη κι έθιμα, κοινωνικές δομές , ιστορίες και μνήμες , θρύλους και παραμύθια. Η δημοτική παράδοση όμως, ως ποίηση , προέρχεται και

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ: ΡΟΥΣΙΑ.

Το έργο ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ: ΡΟΥΣΙΑ (όπως είναι ο ακριβής τίτλος) του ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά οδοιπορικά της ελληνικής λογοτεχνίας. Δεν είναι μια απλή περιγραφή τοπίων, αλλά μια βαθιά πνευματική και πολιτική ανατομή της Σοβιετικής Ένωσης κατά τις πρώτες δεκαετίες της δημιουργίας της. Ακολουθεί η εισαγωγή και οι πρώτες εκτενείς περιγραφές από το κεφάλαιο της άφιξης, διατηρώντας το ύφος και την πλήρη έκταση του λόγου του συγγραφέα: Η ΑΦΙΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΛΕΜΜΑ «Πέρασαν πολλά χρόνια από την πρώτη φορά που αξιώθηκα να πατήσω το ρωσικό χώμα. Η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά· ένιωθα πως δεν πήγαινα σε μια ξένη χώρα να δω

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ: Καυστικός υπονομευτής του κατεστημένου

Πνεύμα μαχητικό και ανυπότακτο Πεζογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, βιβλιοκριτικός, αθυρόστομος αρθρογράφος και επιστολογράφος, μανιώδης καραγκιοζοπαίχτης, υπονομευτής της σύμβασης, ο Γ. Σκαρίμπας εισέβαλε ολόφρεσκος στην κουρασμένη από τις επαναλήψεις της ηθογραφίας λογοτεχνία της δεκαετίας του '30 και διέσχισε ακάθεκτος τις μεταπολεμικές δεκαετίες με το δικό του

Ο ΤΥΦΛΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ του ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ

Σε ένα μικρό και φτωχικό χωριό, κάτω από την σκιά ενός μεγάλου, αρχαίου πλατάνου, ζούσε ένας γέρος, τυφλός πατέρας με τον μοναχογιό του. Ο πατέρας είχε χάσει το φως του από μικρός, αλλά η καρδιά του έβλεπε πιο καθαρά από τα μάτια των άλλων. Ήταν σοφός, δίκαιος και πάντα έβρισκε μια καλή κουβέντα για τον καθένα. Ο γιος του, ένας δυνατός και εργατικός νέος, φρόντιζε τον πατέρα του με αφοσίωση. Δούλευε στα χωράφια από το πρωί μέχρι το βράδυ, για να φέρει φαγητό στο τραπέζι τους. Η Μεγάλη

ΤΟ ΣΠΑΘΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ του ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ

Σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι ζούσαν ήσυχα καλλιεργώντας τη γη τους, υπήρχε ένας αρχαίος θρύλος για ένα σπαθί θαμμένο βαθιά μέσα σε έναν βράχο, στην κορυφή του πιο απόκρημνου βουνού. Έλεγαν πως το σπαθί αυτό δεν το έφτιαξε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Διάβολος, και πως όποιος κατάφερνε να το βγάλει από τον βράχο θα αποκτούσε δύναμη αμύθητη, αλλά θα έχανε για πάντα την ψυχή του. Ο Πειρασμός και ο Νεαρός Βοσκός Πολλοί πέρασαν από εκεί. Βασιλιάδες με χρυσές πανοπλίες, στρατηγοί με αμέτρητα

ΤΟ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟ ΣΥΝΝΕΦΟ

Σε μια μακρινή χώρα, εκεί που η ανατολή σμίγει με το όνειρο, ζούσε μια κοπέλα που την έλεγαν Αϊσέ. Η Αϊσέ δεν ήταν μια συνηθισμένη κοπέλα. Είχε έναν κήπο, αλλά τι κήπο! Ήταν ένας κήπος γεμάτος από τα πιο σπάνια λουλούδια του κόσμου: τριαντάφυλλα που μοσχοβολούσαν σαν παράδεισος, μενεξέδες που ψιθύριζαν μυστικά στο αέρι και κρίνα λευκά σαν το φεγγάρι. Η Αϊσέ αγαπούσε τα λουλούδια της

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΞΩΤΙΚΩΝ (DER ERLKÖNIG)

Ποιος τρέχει έτσι αργά μες στη νύχτα και τον άνεμο; Είναι ο πατέρας με το παιδί του στο άλογο· έχει το αγόρι σφιχτά στην αγκαλιά του, το κρατά με ασφάλεια, το κρατά ζεστά.

— Γιε μου, γιατί κρύβεις το πρόσωπό σου με τόσο φόβο; — Πατέρα, δεν βλέπεις εσύ τον Βασιλιά των Ξωτικών; Τον Βασιλιά με το στέμμα και την ουρά; — Γιε μου, είναι μια λωρίδα ομίχλης, τίποτα παραπάνω.

"ΤΟ ΓΙΓΑΝΤΙΟ ΡΑΠΑΝΙ"

 

Η ΑΘΑΝΑΤΗ ΜΟΥΣΑ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΣΤΑ ΑΛΩΝΙΑ ΤΗΣ ΚΛΕΦΤΟΥΡΙΑΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια απόπειρα επανασύνδεσης με τις βαθύτερες ρίζες της ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Μέσα από το πρίσμα κορυφαίων μελετητών, όπως ο ΣΠ. Π. ΛΑΜΠΡΟΣ και ο Γ. ΛΑΜΠΕΛΕΤ, ιχνηλατούμε τη διαδρομή της «απρόσωπης μεγαλοφυΐας» του λαού μας. Από τον ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ της Κωνσταντινούπολης έως τα λημέρια της ΚΛΕΦΤΟΥΡΙΑΣ, το δημοτικό τραγούδι διασώζει την αρχαία ελληνική αρμονία και το βυζαντινό ήθος, αποτελώντας ένα διαχρονικό εργαλείο κατανόησης της εθνικής μας ταυτότητας.

Η ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΣΜΑΤΟΣ

Στην αυγή της ανθρώπινης σκέψης, ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΟΪΝΤΙΛΙΑΝΟΣ διετύπωσε μια αλήθεια που

ΤΑ ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΚΑ

«Ω Πλάτανε του Μενδρεσέ, στοιχειό καταραμένο

της τυραννίας τρόπαιο, σε φυλακή υψωμένο.

Συμμάζωξε τα φύλλα σου τα δακρυραντισμένα,

να ιδώ κομμάτι ουρανό και τ’ άστρα τα καϋμένα.

Αν είσαι δέντρο σπλαχνικό ανθρώπους μη μιμήσαι

Η ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ

Η ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα παραμύθια παγκοσμίως, όμως η εικόνα που έχουμε σήμερα από τον ΝΤΙΣΝΕΪ ή τον ΠΕΡΟ απέχει πολύ από τον αρχέγονο πυρήνα της ιστορίας. Η λαογραφική έρευνα αποδεικνύει ότι το παραμύθι έχει βαθιές ανατολικές ρίζες, με την πρώτη καταγραφή να εντοπίζεται στην ΚΙΝΑ τον 9ο αιώνα μ.Χ. (Ye Xian), ενώ το μοτίβο του χαμένου παπουτσιού εμφανίζεται ήδη από τον ΣΤΡΑΒΩΝΑ στην ιστορία της ΡΟΔΩΠΙΔΑΣ στην Αίγυπτο. Το παραμύθι φαίνεται πως

Ένα Σκυριανό παραμύθι του 1930 ηχογραφημένο.

 

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ: ΕΝΑΣ ΘΡΥΛΟΣ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

 

Σαράντα χρόνους πολεμούν το Κάστρο της Ωριάς, το πολιορκούν οι Τούρκοι με τον πασά τον ξακουστό. Δεν πέφτει με το σπαθί, δεν πέφτει με το κανόνι, γιατί έχει τείχη σιδερένια και πόρτες από ατσάλι. Ένας Τούρκος πονηρός, ένας Τούρκος δόλιος, ντύνεται καλόγερος, ντύνεται προσκυνητής, παίρνει το ραβδί του και πάει στην πόρτα του κάστρου. «Ανοίξτε μου, χριστιανοί, ανοίξτε μου του ξένου, που με κυνηγούν οι Τούρκοι και θέλουν να με σφάξουν». Η Ωριά τον άκουσε, η Ωριά τον λυπήθηκε: «Ανοίξτε την πόρτα τη μικρή, ανοίξτε στον καλόγερο». Μα μόλις άνοιξε η πόρτα, χίλιοι Τούρκοι ορμήσαν, χίλιοι από την πόρτα και χίλιοι από τα τείχη. Η Ωριά σαν το είδε, το αίμα της πάγωσε, τρέχει στον ψηλό τον πύργο, τρέχει στο παράθυρο. «Καλύτερα να πέσω στη γη, παρά στα χέρια των Τούρκων!» Πηδάει από τον πύργο, πέφτει στο γκρεμό, κι εκεί που έπεσε η Ωριά, φύτρωσε μια δάφνη, να θυμίζει στους αιώνες την έμορφη την κόρη. 

 Η ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

 

Η παραλογή αυτή αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά δείγματα της δημοτικής μας ποίησης, όπου η ιστορική πραγματικότητα των πολιορκιών συναντά το μεταφυσικό στοιχείο. Το κάστρο παρουσιάζεται ως απόρθητο για τα συμβατικά όπλα, αναδεικνύοντας τη σημασία της στρατηγικής του δόλου. Ο εχθρός εκμεταλλεύεται το ιερό πρόσωπο ενός καλόγερου για να κάμψει την άμυνα των πολιορκημένων, μετατρέποντας την ευσπλαχνία της ηρωίδας σε κερκόπορτα. Η ΩΡΙΑ (η Ωραία), ως κεντρικό πρόσωπο, ενσαρκώνει τις αξίες της αγνότητας και της αξιοπρέπειας. Η επιλογή της να πηδήξει στο κενό αντί να παραδοθεί, αποτελεί μια πράξη απόλυτης ελευθερίας που συγκίνησε τον λαϊκό ποιητή. Το τέλος, με τη μεταμόρφωσή της σε δάφνη, συμβολίζει την αθανασία και τη νίκη της μνήμης πάνω στη φθορά. Η φύση παρεμβαίνει για να δικαιώσει τη θυσία της, προσδίδοντας στην ηρωίδα μια αιώνια παρουσία στο τοπίο.

1. Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΓΕΡΑΚΙΟΥ)

Στην Πελοπόννησο, ο θρύλος συνδέεται συχνά με το Κάστρο του Γερακίου ή της Μονεμβασιάς. Εδώ

δίνεται μεγάλη έμφαση στη διάρκεια της πολιορκίας.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: «Σαράντα χρόνους έκανε το κάστρο να παρθεί, δώδεκα χρόνους το πατάν και δεν ημπορούν να το πάρουν. Κι ένας Τουρκάκης, μια σκυλιά, ένας κακός δαιμόνος, ντύνεται καλογερίστικα, ντύνεται προσκυνάρης. — Άνοιξε, Ωριά, την πόρτα σου, άνοιξε την πυλή σου, τι με κυνηγάν οι Τούρκοι, οι Τούρκοι οι βρωμο-Τούρκοι. Κι η Ωριά σαν τον άκουσε, τα κλειδάκια της πετάει, και οι Τούρκοι σαν το είδανε, μες στο κάστρο ορμήσαν. Κι η Ωριά απ’ τον φόβο της, στον πύργο απάνω τρέχει, και ρίχνεται απ’ τον πύργο κάτω, στο βάραθρο, στον γκρεμό.»

2. Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (ΤΟ ΚΑΣΤΡΟΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ)

Στον Πόντο, το τραγούδι έχει μια ιδιαίτερη μουσικότητα και αναφέρεται συχνά στην πτώση της Τραπεζούντας.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: «Έναν κάστρον, καλόν κάστρον, κάστρον της Ωριάς, χίλιοι Τούρκοι το πολέμαναν και μύριοι Σαρακηνοί. Ούτε με σπαθιά παίρεται, ούτε με τα κανόνια. Ένας Τούρκος, πονηρός, ντύνεται καλογέρος, με τον σταυρόν στο χέρι του, την πόρτα πάει και κρούει. — Άνοιξον, κόρη, την πόρτα σου, τον ξένο να γλυτώσεις. Κι η κόρη η ανιστόρητη, την πόρτα πάει κι ανοίγει. Σαν είδε τους Τούρκους που έμπαιναν, στον πύργον απάνω τρέχει, κι απ’ τον πύργον εγκρεμίστηκε, και δάφνη εβλάστησε.»

Όλα τα κάστρα είδα κι όλα γύρισα
κι άμον του Ηλ' το Κάστρον, κάστρον κ' έτονε.
Σεράντα πόρτας είχεν κι όλια σίδερα
κι εξήντα παραθύρια κι όλια χάλκενα.
Και του γιαλού η πόρτα έτον μάλαμαν.
Τούρκος το τριγυρίζει, χρόνους δώδεκα,
μηδ' εμπορεί να παίρει, μηδ' αφήνει ατο.
Κι ένας μικρός τουρκίτσος, ρωμιογύριστος,
ρόκαν και ροκοτζούπιν βάλ' σα μέσα του,
αδράχτι και σποντύλι παίρ' σα χέρια του,
μαξιλαρίτσαν βάλει κι εμπροζώσκεται
κι εγέντονε γυναίκα, βαριασμένισσα.
Το Κάστρον 'λογυρίζει και μοιρολογά
άνοιξον, πόρτα, άνοιξον, καστρόπορτα
άνοιξον να εμπαίνω, Τούρκοι διώχνε με
κι η κορ' απέσ' ακούει και καρδοπονά.
Κι άμον ντ' ενοίγε η πόρτα, χίλιοι έτρεξαν
κι άμον ντ' εκαλονοίγε, μύριοι έτρεξαν.
Κι άλλοι την κόρ' αρπάζνε κι άλλοι τα φλουριά
κι από το παραθύρ' η κορ' επήδησε,
σε παλληκάρ' αγκάλιας ψυχομάχησε.

3. Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Η ΡΗΓΑΙΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΑΡΑΚΗΝΟΙ)

Στην Κύπρο, η Ωριά ταυτίζεται με την περίφημη Ρήγαινα και το κάστρο με αυτό του Αγίου Ιλαρίωνα ή του Βουφαβέντο.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: «Η Ρήγαινα εις τον πύργον της, τους Σαρακηνούς φοβάται, που την πολιορκούσανε χρόνους και καιρούς. Ένας Σαρακηνός δόλιος, ντύνεται σαν καλόγερος, και με φωνή γλυκιά-γλυκιά την πόρτα της χτυπά. — Άνοιξε, Ρήγαινα, την πόρτα σου, τον άρρωστο να σώσεις. Μόλις η πόρτα άνοιξε, ο στρατός μες στον πύργο μπήκε. Κι η Ρήγαινα στον γκρεμό επήδηξε, να μην την πιάσουν ζωντανή, κι εκεί που έπεσε το σώμα της, το χώμα μοσχοβόλησε.»

4. Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΡΟΓΔΙΑΣ)

Στην Κρήτη, η παραλλαγή είναι σύντομη αλλά πολύ δυναμική, εστιάζοντας στην αντίσταση.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: «Το κάστρο το λεν Ωριά, γιατί είναι όμορφο και μέγα, κι οι Σαρακηνοί το ζώσανε, μέρα και νύχτα το χτυπούν. Με δόλο μόνο επάρθηκε, με σχήμα καλογέρου, που γέλασε την αρχόντισσα και του ’νοιξε την πύλη. Κι εκείνη για την λευτεριά, στον βράχο εγκρεμίστηκε, να μείνει το όνομα της Ωριάς αθάνατο στον κόσμο.»